Çevresel su örneklerindeki uranyumun çeşitli mikro ekstraksiyon teknikleri ile deriştirilmesi ve spektrofotometrik tayini

Bu çalışmada, çevresel su örneklerinde eser düzeyde bulunan U(VI) iyonunun ön deriştirilmesi ve sonrasında spektrofotometrik olarak tayin edilebilmesi için iki farklı yöntem geliştirilmiştir. Geliştirilen yöntemlerden biri olan yerdeğiştirmeli iyonik sıvılı dispersif sıvı-sıvı mikro ekstraksiyon (yd-İS-DSSME) yönteminde, U(VI) iyonunun kompleksleşmesi için pirokatekol viyole (PV) ve arsenazo III ligandları kullanılmıştır. İyonik sıvı olarak 1-metil-3-n-oktil imidazolyum, anyon değiştirici reaktif olarak da lityum bis (triflorometil) sulfonil imid tuzu kullanılmıştır. Optimizasyon parametreleri olarak kompleksleşme pH sı, kompleksleştirici reaktif derişimi, yüzey aktif madde türü ve miktarı ve iyon değiştirme reaktifinin iyonik sıvıya mol oranı araştırılmıştır. Optimal koşullar altında doğrusal çalışma aralığı PV ile 0,1-10 ppb ve arsenazo III yöntemi ile 0,2-8 ppb olarak elde edilmiştir. U(VI) iyonun ön deriştirilmesi için geliştirilen diğer bir yöntem ise sulu iki-faz sistemidir. Bu yöntemde, iyonik sıvı ve inorganik tuz kullanılarak faz ayrımı oluşturulmuştur. Uranyum(VI) iyonu, arsenazo III ligandı ile kompleksleştirilerek tayin edilmiştir. Sulu iki-faz sisteminde dört farklı iyonik sıvı (tetra oktil fosfonyum bromür, trihegzil tetra desil fosfonyum bromür, 1-metil-3-n-oktil imidazolyum bromür ve tetra-n-oktil amonyum bromür) ve dipotasyum hidrojen fosfat inorganik tuz kullanılmıştır. Faz oluşumuna katkı için triton X-100 yüzey aktif maddesi ortama eklenmiştir. Eklenen inorganik tuz türü ve miktarı, iyonik sıvı miktarı ve yüzey aktif madde miktarı sulu iki-faz sisteminde her iyonik sıvı için optimize edilmiştir. U(VI)-arsenazo III kompleksinin oluşumunda ligand derişimi ve kompleksleşme pH sı yd-İS-DSSME yöntemi ile aynıdır. Geliştirilen arsenazo III kompleksleşmesine dayanan yd-İS-DSSME ve sulu iki faz sistemi yöntemleri musluk suyu, içme suyu örneklerine başarı ile uygulanmıştır.