Çocukluk çağında yabancı cisim aspirasyonlarının klinik değerlendirilmesi

Giriş: Yabancı cisim aspirasyonu (YCA) tüm dünyada çocukluk çağı morbidite ve mortalitelerinin önemli nedenlerindendir. Erken dönemde solunum sıkıntısı; geç dönemde ise obstrüktif amfizem, atelektazi, akciğer apsesi, ampiyem, bronşektazi, pnömotoraks gibi komplikasyonlara yol açabilir. Büyük bir yabancı cismin trakeaya kaçması ve solunum yolunu tam tıkaması ile ani ölüm oluşabileceği gibi; küçük bir yabancı cisim de laringospazm yaparak yine ölümle sonuçlanan hipoksiye neden olabilir. Amaç: Çalışmamızda YCA nedeniyle ile rijit bronkoskopi ile değerlendirilen hastaların demografik verileri, yapılan tetkikleri, medikal tedavileri ve bronkoskopi bilgilerini ve hastanede kalış süresini incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Mart 2010-Mart 2020 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Acil Servise YCA nedeniyle başvuran olguların epidemiyolojik/demografik verileri, laboratuvar incelemeleri, medikal/cerrahi tedavileri ve prognoz bilgileri geriye dönük incelenmiştir. Bulgular: Hastaların %36'sı kız, %64'ü erkek olarak bulunmuştur. Erkek/kız oranı 1,8 olarak görülmüştür. Ortalama yaş 30,4±31,7 aydır. Hastaların %56'sında tanıklı aspirasyon öyküsü belirtilmiştir. Tanıklı aspirasyon öyküsünün YCA'da anamnezin en önemli parçası olduğu görüldü. Çıkarılıp türü belirtilen yabancı cisimlerin, 59'u (%94) organik, 4'ü (%6) inorganikti. Postero-anterior akciğer grafisinde en sık bulgu %51 ile havalanma artışı olarak saptandı. Hastaların %41'i aynı gün içinde başvurdukları görüldü. Hastaların şüpheli yabancı cisim aspirasyonu semptomlarının başlamasından bronkoskopiye kadar olan süre ile hastanede kalış süresi arasında pozitif yönde orta derecede korelasyon gözlendi (r:0,522 p<0.001). En sık fizik muayene bulgusu solunum seslerinde azalma (%59) olarak bulundu. Bronkoskopide YC (+) ve YC (-) grup arasında fizik muayene bulguları arasındaki farklar incelendiğinde, solunum seslerinde azalma istatiksel olarak anlamlı parametre olarak bulundu. Çalışmamızda en sık sağ ana bronş ve dallarında yabancı cisim görülmüştür. Çalışmamızda granülasyon dokusu 5 hastada (%6) izlendi. Aspirasyon sonrası bronkoskopiye kadar geçen süre ile granülasyon dokusu oluşumu arasındaki ilişki anlamlı bulundu. (p=0,004) Çalışmaya alınanların perioperatif dönemde %58'inin ventolin, %28'inin inhaler steroid ihtiyacı olmuştur. Sonuç: Özellikle yüksek riskli yaş grubunda (1-3 yaş) aspirasyona tanıklık eden bir kişinin varlığında, öksürük ve solunum seslerinde azalma eşlik ediyorsa tanı ve tedavi amacıyla rijit bronkoskopi geciktirilmemelidir. Yabancı cisim aspirasyonunu dışlamada PAAG yeterli değildir. Tanıda gecikme yabancı cisme bağlı granülasyon dokusu oluşumunu ve komplikasyon oranını arttırmaktadır. Özellikle küçük yaş grubunda organik YCA (kuruyemiş) sık görüldüğünden, beslenme dikkatli takip edilmelidir. Anahtar Kelimeler: Yabancı cisim aspirasyonu, Rijit bronkoskopi, Çocukluk çağı