Coğrafi işaretleme: Rize çayı üzerine bir değerlendirme

Coğrafi işaretler (Cİ) ayırt edici özellikleriyle benzerlerinden ayrışan, kaynaklandığı yer ile özdeşleşen ve isimlerini bu yerlerden alan ürünleri temsil eder. İstihdam ve gelir sağlamasıyla kalkınmayı desteklemesi açısından çay, Rize ili için büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma coğrafi işaretleme ve Rize Çayı ilişkisini açıklamayı amaçlamaktadır. Rize Çayı 26.03.2022 tarihinde menşe adı olarak koruma altına alınmış ve tescilli ürünler üretilmeye başlanmıştır. Coğrafi işaret tescili denetimlerden geçen üç firmaya verilmiş; ancak tescilli Rize Çayı üretimi henüz firmalardan biri tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu çalışma Rize Çayının coğrafi işaret tescili almış olmasına rağmen neden coğrafi işaretli çay üretimine geçilmediğini ortaya koymaktadır. Bu konudaki temel eksiklerin etkin bir yönetişim ve denetim bütünlüğünün sağlanamamış olmasından hareketle, bu engellerin aşılması durumunda Rize Çayında coğrafi işaret tescilinin ekonomik getirilerine dair öneriler geliştirilmiştir. Türk Patent ve Marka Kurumu'nun 05.01.2023 tarihinde AB komisyonuna yapmış olduğu tescil başvurusu da Rize Çayına dair bu tarz bir analizin önemini ortaya koymaktadır.