Orta Doğu'da soğuk savaş: Orta Doğu'da Sovyet çıkarları ve Amerikan etkisi

Coğrafi ve jeostratejik öneme sahip olan ve geniş petrol rezervleri bulunan Orta Doğu, eski zamanlardan beri büyük güçlerin kozlarını paylaştıkları önemli bir bölge olmuştur. Sovyetler Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri Soğuk Savaş boyunca devam eden rekabetlerini Orta Doğu'da da devam ettirmiştir. Asırlık çıkarlarının bir devamı olarak, Sovyetler Birliği etkisini Orta Doğu'da sürdürürken, diğer yandan en güçlü rakibi olarak Amerika Birleşik Devletleri'nin çevreleme politikasıyla karşı karşıya kalmıştır. Her iki süper güç de, ideoloji, silah satışı, enerji siyaseti ve serbest pazar kavramları çerçevesinde, doğrudan ya da dolaylı olarak, bölgede çeşitli ittifaklar kurmuşlar ve savaşlara müdahil olmuşlardır. Bölgede kurulan çoğu ittifak, askeri ve ekonomik yardım temeline dayanmıştır. Sovyetler Birliği anti-kapitalizm ve Arap milliyetçiği sayesinde bölgedeki etki alanına devam ettirirken, Amerika Birleşik Devletleri de hem İsrail'in tek garantörü olarak hem de Batı yanlısı zengin petrol kaynaklarına sahip diktatörlüklerin müttefiki olarak bölgedeki rolünü oynamıştır. Bu bağlamda, süper güçlerin çıkar çatışmalarının sahnesi olarak Arap-İsrail savaşları kullanılmıştır. Siyasal kamplaşma neticesinde, Sovyetler Birliği Arapları desteklerken, Amerika Birleşik devletleri de İsrail'in yanında yer almış ve bu şekilde bölgedeki nüfuzlarını koruma ve bu nüfuzu artırma çabasına girmişlerdir. Orta Doğu'daki Soğuk Savaş çekişmesi bir yandan Arap Devletler ve İsrail arasında sağlanan kısmi barışla sona ererken, diğer yanda Amerika Birleşik Devletlerinin zaferine ve Sovyetler Birliği'nin ise 1991 yılında yıkılmasına sahne olmuştur. Yeni kurulan Rusya Federasyonu, kısa bir durgunluk sürecinin ardından, adeta küllerinden doğarak, bölgedeki eski çıkarlarını yeni bakış açılarıyla devam ettirerek, bölgede ve dünyada etkin olma çabasına girmiştir. Fakat bu defa karşısında daha güçlü bir Amerika Birleşik Devletleri yer alıyordu. Anahtar Kelimeler: Soğuk Savaş, SSCB, ABD, Orta Doğu, güçler dengesi, çift kutuplu dünya, Arap-İsrail çatışması, petrol yatakları, silah ticareti