Dalış sağlığı açısından Bozukkale sualtı arkeolojisi kazısı

Amaç: Bu çalışmada Bozukkale sualtı arkeolojisi kazısı çalışmalarından elde edilen verileri dalış sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirmek ve literatürdeki benzer çalışmalarda sahada sualtı hekiminin varlığının önemini gözden geçirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Araştırma, Bozukkale sualtı arkeolojisi kazısı çalışmalarından veri toplayarak gerçekleştirilmiştir. Değerlendirilen veriler 2019'un Eylül ayında 24 gün, 2020'nin Ekim ayında 7 gün ve 2021'in Eylül ayında 14 gün süreyle dalış bölgesinde toplanmıştır. Toplanan veriler arasında dalgıçların demografik bilgileri, dalış tecrübeleri, vücut kitle indeksi, dalış kayıtları, dalış sonrası Doppler kayıtları, kullanılan dalış profili ve ekipmanları, dalışa bağlı yaşanan sağlık sorunlarının kaydı yer almaktadır. Bulgular: 2019-2021 Bozukkale sualtı kazısı çalışmalarında 13 dalgıcın dalışları incelenmiş ve toplam 564 dalış izlenmiştir. Çalışmadaki 13 dalgıcın yaşları 23 ila 57 arasında (39.9±12), vücut kitle indeksi ise 19.6 ile 32.3 arasında değişmekte idi (25.3±3.7). Dalışlar 30-42 m derinliğe ve 20 dk sabit dip zamanı ile gerçekleştirilmiştir. Dipte sabit noktada yapılan iş nedeni ile kare dalış profilleri sergilenmiştir. Dekompresyon durakları 6 m'de kurulan düzenek üzerinde oksijenle yapılmıştır. Çalışma boyunca dekompresyon hastalığına rastlanmamış olup sadece 1 dalgıçta orta kulak barotravması görülmüştür. Çalışma boyunca kaydedilen toplam 365 Doppler kaydının 193'ü değerlendirilebilir kalitede gerçekleştirilmiştir. Kayıtların 15'inde kabarcık sinyalleri tespit edilmiş ve tamamı Spencer skalasına göre derece 1 olarak sınıflandırılmıştır. Sonuç: Dekompresyonlu dalışlarla gerçekleştirilen Bozukkale sualtı kazısında, sahada sualtı hekimlerinin varlığı çalışmaları dalış sağlığı açısından daha güvenli kılmış, dalgıçlar kendilerini daha güvende hissetmişlerdir. Kazı süresince dekompresyon hastalığı görülmemesi ve dekompresyon stresi göstergesi olabilecek Venöz Gaz Embolisi (VGE) derecelerinin oldukça düşük olması, dalış profillerinin güvenli olduğunun bir göstergesi olarak değerlendirilmiştir. Uygun dalış ve deniz koşullarında dekompresyon duraklarında uygulanan oksijen dekompresyonunun dekompresyon stresini azaltarak daha düşük derecelerde VGE oluşmasına ve dekompreyon hastalığı riskinin azalmasına katkı sağladığı düşünülmüştür.