Damla sulama sistemleriyle pamuk bitkisinin sulama olanakları

Bu çalışma, damla sistemleriyle pamuk bitkisinin sulanma olanaklarını araştırmak amacıyla; Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Deneme Alanında, 1994-95 yıllarında yapılmıştır. Araştırmada Çukurova-1518 pamuk çeşidi kullanılmıştır. Lateraller sıra aralıklarıyla uyuşumlu olarak (0.7 m ara ile) yerleştirilmiştir. Sulama suyu miktarının belirlenmesinde açık su yüzeyi buharlaşma değerlerinden yararlanılmıştır. Çalışmada, iki farklı sulama aralığı (Sl= 5 ve S2= 10 gün), üç bitki katsayısı (Kcp1 = 0.75, Kcp2 = 0.90 ve Kcp3 = 1.05) ve iki ıslatma yüzdesi (Pl = 0.70 ve P2= bitki örtüsü yüzdesine göre değişen) kullanılmıştır. İlk sulama, 120 cm toprak derinliğindeki elverişli nem % 40 düzeyine düştüğünde yapılmış ve mevcut nemi tarla kapasitesine getirecek miktarda su uygulanmıştır. Deneme konularına uygulanan sulama suyu miktarları 322 - 472 mm; mevsimlik su tüketimi miktarları 449 - 615 mm; konulardan elde edilen kütlü miktarları ise, 197 - 422 kg/da arasında değişmiştir. Analiz sonucu, sulama aralıkları ve ıslatma yüzdesinin verime etkileri önemsiz, ilk yıl Kcp'nin, ikinci yıl P-Kcp etkileşiminin % 5 düzeyinde önemli olduğu saptanmış ve mevsimlik verim-tepki etmeni (Ky) 0.70 olarak bulunmuştur. Bitki boyu, yaprak alan indeksi (LAI), örtü gelişimi ve kuru madde miktarı ile bitki su tüketimi arasında önemli ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Etkili kök derinliği konulara göre 88 - 111 cm arasında değişmiştir. Toplam su kullanma randımanı (TWUE) 0.58-0.62 kg/da/mm, sulama suyu kullanma randımanı (IWUE) 0.755-0.94 kg/da/mm ve I/ET oranı % 67-72.5 arasında saptanmıştır. Damlatıcıdan 15 cm uzakta tuz yığışımının genellikle üst katmanlardan aşağıya doğru azaldığı ve alt katmanlarda tekrar arttığı gözlenmiştir. Damlatıcıdan 30 cm uzaklıkta, ıslak cephe sınırına doğru tuz yığışımı artış göstermiştir. Sonuçta; Çukurova koşullarında, pamuğun damla sistemiyle sulanması durumunda, sulama aralığının 10 gün, Kcp'nin 1.00 ve ıslatma yüzdesinin bitki örtü gelişimine bağlı olarak değiştirilmesinin uygun olacağı anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler : Pamuk, damla sulama, verim - tepki etmeni, kök gelişimi, sulama programı