Davranışsal finans ve anomaliler: Borsa İstanbul'da sürü davranışı varlığının test edilmesi

Günümüzde insan ve insana özgü nitelikler diğer bilim dallarında olduğu gibi finans biliminde de öne çıkmaya başlamıştır. Yatırımcıların finansal kararlarını verirken gösterdikleri davranışların psikolojik, sosyolojik vb. faktörlerden etkilendiği gözlenmektedir. Finansın bir alt dalı olan Davranışsal Finans, bu faktörlerin finans bilimine aktarılarak finansal davranışların incelenmesidir. Yatırımcıların yalnızken aldıkları karar ile bir kitleden etkilenerek aldığı karar farklı olabilmektedir. Sürü davranışı, finans bilimi Etkin Piyasa Hipotezi'nin "yatırımcılar rasyoneldir" varsayımının aksine "yatırımcılar irrasyoneldir" varsayımını savunmaktadır. Sürü davranışının varlığını test etmek amacıyla geliştirilen yöntemler ışığında, bu çalışmada Borsa İstanbul'da yatırımcıların karar alırken irrasyonel davranış gösterip göstermedikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Literatürde sürü davranışının ölçümü için geliştirilen ve kaynaklık eden yöntemler olan Christie ve Huang (1995), Chang, Cheng ve Khorona (2000) ve Hwang ve Salmon (2004) kullanılarak BİST hisse ve endeks getirilerinde sürü davranışı varlığı değerlendirilmek istenmiştir. Borsa İstanbul'da işlem gören tüm hisseler değerlendirilerek C-H (1995), C-C-K (2000) ve H-S (2004) tarafından geliştirilen sürü davranışı ölçüm yöntemleri günlük ve haftalık verilere uygulanmıştır. Tüm BİST hisselerinin 01.0.1997-06.10.2017 aralığında sürekli işlem gören hisseleri belirlenerek iki ayrı veri seti oluşturulmuştur. Çalışma BİST100'de sürekli işlem gören ve BİST100 dışında sürekli işlem gören BİST hisselerinin kapanış fiyatlarından türetilmiş düzeltilmiş getirileri ile yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda Borsa İstanbul'da C-H(1995), C-C-K (2000) yöntemlerine göre sürü davranışı varlığına rastlanmamıştır. Analiz sonuçlarına göre hisse senetlerinin yatay kesit standart sapma (CSSD) değerleri ile endeksin getirisi arasında doğrusal bir ilişki olduğunu savunan C-H(1995) yöntemine göre BİST'te sürü davranışı yoktur. Hisse senetlerinin yatay kesit mutlak sapma (CSAD) değerleri ile endeksin getirisi arasında doğrusal olmayan bir ilişki olduğunu savunan C-C-K (2000) yöntemine göre de BİST'te sürü davranışı yoktur. Hisse senetlerinin Beta katsayılarının yatay kesit sapmaları ile sürü davranışının açıklanmaya çalışıldığı Hwang ve Salmon (2004) yöntemine göre iki veri setinde de aynı zaman aralıklarında sürü davranışının varlığına işaret eden bulgulara ulaşılmıştır.