Denim kumaş üretimi yapan bir tekstil fabrikasının su ayak izinin belirlenmesi ve azaltılmasına yönelik temiz üretim uygulamalarının araştırılması

Bu çalışma, denim endüstrisinin hem hacimsel hem de çevresel etki SAİ'lerinin birlikte hesaplandığı ve TÜ uygulamalarının SAİ üzerindeki etkilerini değerlendiren ilk çalışmadır. Çalışmada, denim endüstrisi için SAİ kavramı, varlığı, türleri ve hesaplanması, SAİ kaynaklı çevresel etkilerin azaltılması için TÜ kapsamında uygulanacak MET'ler ve bu çerçevede denim üretiminin sürdürülebilirliğine yönelik katkısı ele alınmaktadır. Araştırmanın sınırları kapıdan kapıya olarak belirlenmiş ve SAİ hesaplamalarında SAİ Ağı ve ISO 14046 metodolojileri kullanılmıştır. Denim üretimi yapan işletmenin 1 ton kumaş üretimi için SAİmavi'si, SAİgri'si, SAİkıt'ı, SAİötr'ü, SAİeko'su ve SAİalk'ı sırasıyla 67,95 m3, 72,86 m3, 50,06 m3 H2O-eş., 7,72 kg PO4-3-eş, 8.686,60 m3 H2O-eş. ve 0,39 kg OH-eş olarak hesaplanmıştır. SAİ sonuçları, denim kumaş üretiminin tükettiği su miktarından ziyade, proseslerinde oluşan atıksular nedeniyle su kaynakları üzerinde daha fazla çevresel baskı oluşturduğunu göstermektedir (SAİmavi < SAİgri, SAİkıt < SAİeko). İşletmenin hacimsel ve çevresel etki SAİ'lerini azaltmak için UNEP/UNIDO TÜ metodolojisinden faydalanılmıştır. IPPC direktifi ile tanımlanan MET kavramı çerçevesinde su tasarrufu, atıksuyun arıtımlı/arıtımsız yeniden kullanımı, atıksu özelliklerinin iyileştirilmesi gibi 4 temel yaklaşım dikkate alınarak 9 MET tespit edilmiş ve maliyet tahminleri ile geri ödeme süreleri hesaplanmıştır. Belirlenen MET'lerin uygulanması halinde SAİmavi, SAİgri ve SAİkıt kategorilerinde sırasıyla %41,73, %51,45 ve %31,20 azalma tespit edilmiştir. Denim üretimi yapan işletmede TÜ uygulamaları sayesinde gerçekleşen SAİ azalması, işletmenin UNEP2030 sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında 6 nolu hedefe (temiz su ve sanitasyon) %36,47; 14 nolu hedefe (sudaki yaşam) ise %51,45 katkı sağlanabileceğini göstermiştir. Sonuçların, takip eden araştırmalar ve uygulamalar için metodolojik ve teknik rehberlik sağlayacağı öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: Su Ayak İzi Ağı, ISO 14046, Temiz Üretim, Mevcut En İyi Teknikler, Sürdürülebilirlik