Deprem bölgesinde görev yapan psikolojik danışmanların bilinçli farkındalık temelli öz-bakımları ile psikolojik dayanıklılıkları arasındaki ilişki

Bu araştırmada, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından Hatay ilindeki MEB' e bağlı kurumlarda görev yapan psikolojik danışmanların bazı demografik özelliklerine ve bazı deprem yaşantılarına göre psikolojik dayanıklılıklarının farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymak ve bilinçli farkındalık temelli öz-bakımlarının psikolojik dayanıklılıkları ile ilişkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2024-2025 Eğitim-Öğretim Yılında Hatay ilinde MEB' e bağlı kurumlarda görev yapan 358' i kadın, 185' i erkek olmak üzere toplam 543 psikolojik danışmandan oluşmuştur. Çalışma grubuna, uygun/ kolay ulaşılabilir örnekleme ve kartopu örnekleme yöntemleriyle ulaşılmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Bilinçli Farkındalık Temelli Öz-Bakım Ölçeği ve Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ile toplanmıştır. Veriler, Ocak-Mart 2025 aylarında Google Forms aracılığı ile çevrimiçi ortamda toplanmıştır. Toplanan veriler, SPSS 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde, t-Testi, Pearson Korelasyon Katsayısı ve Standart Çoklu Regresyon Analizi teknikleri kullanılmıştır. Analiz sonucunda, psikolojik danışmanların psikolojik dayanıklılıklarının cinsiyet, medeni durum ve çocuk sahibi olma durumuna göre farklılık göstermediği bulunmuştur. Deprem sonrası sahada psikolojik destek çalışmalarına katılan psikolojik danışmanların psikolojik dayanıklılıkları, böyle bir çalışmaya katılmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Birinci dereceden yakın kaybı yaşayanların, böyle bir kayıp yaşamayanlara göre psikolojik dayanıklılıklarının daha düşük olduğu gözlenmiştir. Ancak, deprem anında depremin yaşandığı 11 ilden birinde olup olmama, afetlerden etkilenenlere yardım amaçlı eğitim (süpervizyon, konsültasyon vb.) alıp almama ve depremin ardından kendilerinin psikolojik destek alıp almama durumlarına göre psikolojik dayanıklılıkları arasında farklılık bulunmamıştır. Bilinçli farkındalık temelli öz-bakımın alt boyutları ile psikolojik dayanıklılık arasında düşük ve orta düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bilinçli farkındalık temelli öz-bakımın alt boyutlarının hepsi birlikte, psikolojik dayanıklılığın toplam %38' ini yordamaktadır. Bu alt boyutların yordamadaki önem sırası; öz-duyarlık ve amaç, destekleyici ilişkiler, destekleyici yapı, bilinçli farkındalık, bilinçli farkındalığa dayalı rahatlama ve fiziksel bakımdır. Alt boyutların her birinin tek başına psikolojik dayanıklılığı yordama gücüne bakıldığında, fiziksel bakım ve bilinçli farkındalığa dayalı rahatlama alt boyutlarının psikolojik dayanıklılığı anlamlı olarak yordamadığı bulunmuştur. Çalışmada ulaşılan bulgular, literatür çerçevesinde yorumlanarak öneriler sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Psikolojik dayanıklılık, bilinçli farkındalık temelli öz-bakım, psikolojik danışmanlar, afetlerde psikolojik destek.