Dicle havzasındaki üreticilerin sosyo-ekonomik durumları ve arazi bozulması-çölleşme konusuna yaklaşımları

Bu çalışmada Dicle havzasında yer alan bölge halkının arazi bozulması ve çölleşme hakkındaki bilgi düzeyleri, tutum ve davranışlarının yanı sıra arazi koruma politikaları hakkındaki bilgileri ve işletmelerin sosyo-ekonomik durumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, çalışma alanında 177 tarım işletmesi/çiftçi ile yüz yüze anket çalışması yürütülmüştür. Anket çalışmaları ile; tarım işletmelerinin yapısı ve yöneticisi ile ilgili sosyo-ekonomik özellikler, toprak bozulması, çölleşme kavramları ve nedenleri ile ilgili düşünceleri, yeraltı suyu kullanımı, amenajman uygulamaları, arazilerde verimin düşmesine neden olan faktörler için mücadele yöntemleri ile ilgili bilgiler ve arazi bozulması ve çölleşme göstergeleri ile ilgili tepkileri tespit edilmiştir. Ankete katılan üreticilerin %95.5'i erkek üretici olup, ortalama aile genişliği 8.1 kişidir. Araştırma alanındaki üreticilerin büyük bölümü ise (%75.2) 49 yaş altı genç üreticilerden oluşmaktadır. Çalışma alanındaki üreticilerin eğitim durumu incelendiğinde %10.7'si okur-yazar olmadığı ve sadece %15.3'ünün yüksekokul ve üzeri eğitim derecesine sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırma alanında faaliyet gösteren işletmelerin büyük çoğunluğu (%76.6) yoğun bitkisel üretim yapmaktadır. Toplam işletme arazisi temel alındığında bu işletmelerin çoğunluğunun küçük işletmeler olduğu (ortalama 42.8 da) söylenebilir. Hayvancılık ile uğraşan üreticilerin %86.2'si hayvanların beslenmesi açısından meraların kalite ve alan bakımından yetersiz olduğunu düşünmektedir. Üreticiler tarafından yapılan çölleşme tanımı ve nedeni "susuzluk ve kuraklık" ekseni etrafında yoğunlaşmıştır. Araştırma alanındaki üreticilerin, sosyo-ekonomik koşullar nedeniyle, önemli oranda ekonomik getiriyi ön planda tutan üretim anlayışını benimsedikleri, daha fazla ürün elde etmek için daha fazla tarımsal girdi kullanma eğiliminde oldukları ve daha fazla girdi kullanımının (özellikle gübre ve ilaç) arazi bozulmasına yol açıp açmayacağı konusunda kararsız kaldıkları belirlenmiştir. Üreticilerin önemli bir bölümü tarafından çölleşmenin önlenebilir bir sorun olarak görülmesi, çölleşme ile mücadelede üreticilerin umutlu ve istekli olmalarının bir yansıması olarak görülebilir.