Din ve tüketim kültürü ilişkisi: İslami moda dergileri üzerine bir inceleme

Kapitalizm ve bunun sonucunda ortaya çıkan "tüketim kültürü" birçok alanda kendisini göstermektedir. Günümüzde tüketim kültürü ile aynı çizgide olması zor gözüken manevi unsurlar dahi tüketilebilir bir nesne, bir meta olarak karşımıza çıkmaktadır. Medya ürünleriyle aktarılan tüketim kültürünün dünyası, insanları yaşam tarzlarına göre konumlandırmaktadır. Toplumsal konum, yaşam tarzı ve kimlik sunumuna ilişkin değerler, medya ve reklamlar aracılığıyla mal ve hizmetlerle ilişkilendirilmekte ve ürünlerin tüketimiyle bu simgesel değerlere sahip olunacağına vurgu yapılmaktadır (Dağtaş ve Erol, 2009: 168). Bunun işleyişine bir örnek olarak İslami moda dergileri gösterilebilir. İslami moda dergileri konusunda çeşitli ve farklı bakış açılarıyla ele alınan çalışmalar yapılmıştır. Ancak yeteri kadar bir literatüre sahip değildir. Kitle iletişim araçlarının basılı bir organı olan dergiler, iletişim disiplini açısından önemli bir çalışma alanı olmaktadır. 1990'lı yıllarda yapılmaya başlanan tesettür defileleri, tesettür giyimin bir moda nesnesi haline gelmesinin sac ayağını oluşturmaktadır. 2000'li yıllarda ise, güzellik, bakım ve giyinmeye kadar dindar ve muhafazakâr kadınlar için birçok şey üreten bir sektör kendini göstermektedir (Meşe, 2015:147). 2011 yılında ise ilk İslami moda dergisi olan Âla Dergisi ile İslami moda dergisi furyası başlamıştır. Beraberinde birçok İslami moda dergisi çıkmış fakat belirli nedenlerle yayım hayatına son vermiştir. Günümüzde belirli periyodlar ile düzenli bir şekilde çıkan Aysha ve Modanisa dergileri çalışmamız için örneklem oluşturmaktadır. Bu dergilerin örneklem olarak alınmasının sebebi, hem düzenli bir şekilde çıkması ve halen devam etmesi, hem de içerik olarak çalışmamıza uygunluğu nedeni ile seçilmiştir. Dergilerde din, tüketim, reklam, tesettür, moda konularının ne ölçüde yer aldığı içerik olarak yeniden şekillendirilen dindar kesimin yaşam tarzı ve giyiminin nasıl yeniden şekillendiği, seküler bir moda dergisinden farkı olup olmadığı bakımından içerik analizi yapılmış ve göstergebilimsel analiz yöntemi ile incelenmiştir. Dergilerin lüks tüketime özendirdiği, din konusunda kaygılarının olmadığı, kullanılan mankenlerin, hem tesettürlü hem de başı açık fakat her ikisinin de oldukça bakımlı ve modern görünümleri gibi nedenlerden dolayı İslami moda dergilerinin seküler bir moda dergisinden pek farkı olmadığı sonucuna varılmıştır.