Dinleme/izleme becerisi alanında yapılan lisansüstü araştırmalar üzerine bir meta sentez çalışması

Dil, insanların kullandıkları en gelişmiş iletişim aracıdır. Günlük iletişimde, akademik hayatta, sosyal ilişkilerde oldukça önemlidir. Dil dört beceri alanından oluşur. Bunlar dinleme, konuşma, okuma ve yazma alanlarıdır. İyi bir dil gelişimi için bu dört beceri alanının da geliştirilmesi gerekir. Dinleme, dil becerileri içerisinde ilk edindiğimiz, diğer dil becerilerinin edinimine de öncülük eden bir beceridir. Dinlemenin doğuştan getirildiği doğrudur. Ancak dinleme de bir beceridir ve eğitimle geliştirilebilir. Araştırmamızın amacı 2005-2019 yılları arasında Türkçe Eğitimi bölümlerinde dinleme alanında yapılmış olan lisansüstü araştırmaları çeşitli değişkenlere göre inceleyip bir bütün hâlinde ortaya koymaktır. Dinleme becerisinin önemi, diğer beceri alanlarına göre ihmal edildiği gösterilmeye çalışılmıştır. Dinleme alanında yapılmış olan lisansüstü araştırmaları bir araya getirip incelemeyi amaçlayan bu araştırmanın modeli nitel araştırma türünde meta-sentez desen olarak belirlenmiştir. Araştırmamızda 2005-2019 yılları arasında üniversitelerimizin Türkçe Eğitimi bölümlerinde yapılmış olan lisansüstü araştırmaların meta sentezlerine yer verilmiştir. YÖK Ulusal Tez Sayfasında ''dinleme'' anahtar kelimesiyle tarama yapılıp Türkçe Eğitimi bölümlerinde toplamda 55 yüksek lisans ve doktora çalışmasına ulaşılmıştır. Bu araştırmalara eskiden günümüze doğru olacak şekilde sırasıyla A1, A2, A3.….A55 kodları verilmiştir. Kodlaması yapılan araştırmaların öncelikle genel bilgileri sınıflandırılmıştır. Bu kapsamda tez yayım yılları, tez türleri, yapıldığı üniversiteler, danışman unvanları, anahtar kelimelerin tekrar etme sayılarına yer verilmiştir. Daha sonra araştırmalar yöntemsel açıdan incelenmiştir. Bu kapsamda da araştırmalarda kullanılan yöntemlere, modellere, veri toplama araçlarına, veri analiz yöntemlerine, örneklem gruplarına ve örneklem sayılarına yer verilmiştir. En son olarak 55 araştırmada yapılan öneriler incelenmiş ve en çok tekrar eden öneriler 27 temaya ayrılarak incelenmiştir. Bu bulgular gerekli tablo ve grafiklerle gösterilmiştir. Araştırmalardan çıkarılan bulgu ve sonuçlara göre önerilerde bulunulmuştur.