Diz osteoartritli bireylerde denge, fiziksel performans, eklem hareket açıklığı ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi

Osteoartrit (OA) dünyada en çok görülen artrit çeşidi olup diz eklemi OA'da semptomatik olarak en sık etkilenen eklemdir. Özellikle yük taşıyan eklemlerde seyreden kıkırdak yıkımı, osteofit oluşumu ve subkondral skleroz ile karakterize noninflamatuvar kronik dejeneratif bir hastalıktır. Çalışmanın amacı erken ve ileri seviye diz OA'lı hastaların denge, fiziksel performans, ağrı, eklem hareket açıklığı ve yaşam kalitesi parametrelerinin incelenmesi, birbirleriyle ilişkisi ve gruplar arası farkların karşılaştırılmasıdır. Araştırmanın örneklemi Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Polikliniği'ne başvuran, Amerikan Romotoji Derneği ("American College of Rheumatology" – ACR) kriterleri içerisinde Kellgren Lawrence radyolojik evrelendirilmesine göre diz osteoartriti tanısı alan erken (evre 1-2) ve ileri seviye (evre 3-4) olmak üzere 2 gruba ayrılan 40-65 yaş aralığındaki toplam 128 hastadan oluşturuldu. Çalışmada katılımcıların fiziksel özelliklerini ve sosyodemografik bilgilerini sorgulamak için hasta değerlendirme anketi, eklem hareket açıklığı (EHA) için gonyometrik ölçüm, ağrının değerlendirilmesinde Görsel Analog Skalası ("Visual Analog Skala" – VAS), fiziksel fonksiyonlarını değerlendirmek için Western Ontario ve McMaster Üniversitesi Osteoartrit İndeksi (WOMAC), yaşam kalitesini değerlendirmek için Kısa Form 36 ("Short Form 36" – SF36), dengeyi statik ve dinamik değerlendirmek için de Kinestetik Beceri Eğitim Cihazı 3000 ("Kinestetik Abilty Trainer" – KAT3000) kullanıldı. Osteoartrit seviyesi arttıkça hastaların fiziksel fonksiyonları, yaşam kaliteleri, diz fleksiyon açıları ve hem statik hem de dinamik denge puanlarının azaldığı, ağrı şiddetlerinin arttığı görüldü (p<0,001). Erken seviyedeki hastalarda WOMAC toplam puanı ile istirahat ve aktivite VAS puanları arasında pozitif yönlü zayıf korelasyon gözlendi (p<0,05, sırayla r=0,248 ve r=0,259). İleri seviyedeki hastalarda istirahat VAS puanı ile SF-36 genel sağlık algısı arasında negatif yönlü zayıf korelasyon bulundu (p<0,05, r=0,278). Erken seviye hastalarda istirahat VAS puanı ile statik denge puanı arasında pozitif yönlü zayıf korelasyon görüldü (p<0,05, r=0,252). Buna karşın ileri seviye hastalarda istirahat VAS puanı ile statik ve dinamik denge puanları arasında pozitif yönlü zayıf korelasyon görüldü (p<0,05, sırayla r=0,360 ve r=0,363). Erken seviye hastalarının EHA değerleri ile statik ve dinamik denge puanları arasında negatif yönlü zayıf düzeyde korelasyon bulundu (p<0,05, sırayla r=0,346 ve r=0,337). İleri seviye hastalarda ise EHA ile statik ve dinamik denge puanları arasında negatif yönlü orta düzeyde korelasyon vardı (p<0,05, sırayla r=0,548 ve r=0,652). Sonuç olarak çalışmamızda VAS ağrı puanları, Womac puanları ve denge puanları erken seviyedeki hastalarda ileri seviyedeki hastalara göre daha düşük bulunurken eklem hareket açıklığı derecesi ve yaşam kalitesi ölçeği puanları erken seviyedeki hastalarda ileri seviyedeki hastalara göre daha yüksek bulundu.