Doğrudan yabancı yatırım girişlerinin Türkiye'nin finansal göstergeleri üzerine etkileri

Ülkemiz gibi sermaye yapıları yeterince gelişmemiş ülkelerin bu açığı kapatmak üzere dışarıdan sermaye bulma yöntemleri üzerine birçok teori geliştirilmiştir. Sermaye girdisi sağlama yöntemlerinden biri olan yabancı sermayenin ülkeye çekilmesi hususuna Türkiye'de özellikle 1980'li yıllardan sonra büyük önem verilmiştir. Yabancı yatırımların üretime katılması ülkenin rekabet edebilme düzeyinin ve üretiminin artmasına, istihdam yaratmaya dolayısıyla büyümeye, ekonomik canlılığa vb. etkilere sahip olmaktadır. Bu sebeplerle genel itibariyle yabancı yatırımların ekonomik etkileri literatürde önemli bir çalışma konusu olmuştur. Ancak ülkeye kabul edilen yabancı yatırımların ülkenin ekonomik göstergelerinde olduğu kadar finansal göstergelerinde ne denli bir etkileşim içinde oduğuna dair yeterli çalışma bulunmamaktadır. DYY'ler ile finansal göstergeler olarak seçilen belli başlı değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisinin yönünün belirlenmesi geliştirilebilecek uzun dönemli politikalar açısından büyük önem taşımaktadır. Konunun önemi nedeniyle çalışmamızda 2005/09-2018/10 dönemini kapsayan tarih aralığı için aylık verilerle Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı yatırımların ülkemizin finansal göstergeleri üzerine etkileri ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Araştırma kapsamında Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı yatırım verileri (net girişler) ile finansal göstergeler kapsamında belirlenen değişkenler (Borsa 100 Endeksi, Döviz Alış Kuru (Dolar/TürkLirası Kuru), Gösterge Faizi, Ticari Kredi Faizi, Mevduat Faizi ve Bankalar Tarafından Verilen Yurtiçi Krediler) arasındaki ilişkiyi tespit etmek üzere Augmented Dickey Fuller ve Philips-Perron Durağanlık ve Birim Kök Testleri, Lumsdaine-Papell Yapısal Kırılma Testi ve VAR modelinde gecikme uzunlukları tespit edilerek Toda-Yamamoto Nedensellik Testi uygulanmıştır. Test bulgularına göre DYY'ler ile Borsa 100 Endeksi arasında çift yönlü, DYY'lerden Döviz Alış Kur'una ve Ticari Kredi Faizi'ne doğru tek yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. DYY'ler ile Gösterge Faiz, Mevduat Faizi ve Bankalar Tarafından Verilen Yurtiçi Krediler göstergelerine ilişkin herhangi bir nedensellik etkileşimine rastlanamamış olup konuya ilişkin analiz sonuçları değerlendirilerek öneriler sunulmuştur.