Dokuz Eylül Üniversitesi hastanesi iç hastalıkları yoğun bakım ünitesinde görülen dirençli gram negatif bakteriyel enfeksiyonların sıklığı ve risk faktörleri

Amaç: Yoğun bakım ünitelerindeki kan dolaşımı enfeksiyonlarının yaklaşık %25'i gram negatif bakterilerden kaynaklanır. Hastane kaynaklı enfeksiyonlarda son yıllarda gram negatif bakterilerden Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter türleri ile Klebsiella pneumoniae ciddi direnç geliştirme özellikleri nedeniyle öne çıkmakta ve daha uzun hastanede yatış süresi, daha fazla ekonomik yük, artmış ölüm sayılarına neden olmaktadırlar. Bu çalışmada iç hastalıkları yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda direnç gelişimine neden olan risk faktörlerinin tespit edilerek, bu risk faktörlerinin en aza indirilmesi ve etkili antibiyotik kullanımının sağlanması amaçlandı. Yöntem: 01.09.2013-30.09.2014 arasında İç Hastalıkları Yoğun Bakım Ünitesinde yatan hastaların kayıtları retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya 18 yaş üstü, belirtilen süre içerisinde 24 saatten uzun süre yoğun bakım ünitesine yatmış, tüm hastalar alındı. Kayıtlarına ulaşılabilen 280 hastanın dosya, laboratuvar testleri, kan, idrar ve trakeal sekret kültürleri retrospektif olarak incelendi. Acinetobacter baumannii, Klebsiella pneumoniae ve Pseudomonas aeruginosa üremesi olan hastalardaki risk faktörleri değerlendirildi. Bulgular: 280 hastanın retrospektif incelemesinde hastaların 152'si erkek, 128'i kadındı. Dirençli GNB üremesi olan hasta sayısı 80, üreme olmayan hasta sayısı 200'dü. Değerlendirilen dirençli GNB üremesi olan hastalar içerisinde A.baumannii üremesi birinci sırada, K.pneumoniae ikinci sırada, P.aeruginosa üçüncü sırada saptandı. A.baumannii üremesi olan hastalarda hiç duyarlı A.baumannii suşuna rastlanmadı. Üreyen tüm A.baumannii' lerin kolistine duyarlı olduğu saptandı. GNB üremesi olan hastalarda dirençli GNB üremesi için APACHE II skoru (p < 0,008), ventilatör gün sayısı (p < 0,001), yoğun bakımda yatış süresi (p < 0,001) ve hastane gün sayısı (p < 0,001) bağımsız risk faktörleri olarak saptandı. Mekanik ventilasyon uygulanması (p < 0,005) ve santral venöz kateter kullanılmasının (p < 0,02) dirençli GNB üremesini arttırdığı ve dirençli GNB üremesinin ölüm oranını arttırdığı tespit edildi. Santral venöz kateter kullanımı (p < 0,02) ve yoğun bakım yatış süresinin (p < 0,001) dirençli A.baumannii üremesi için, bağımsız risk faktörleri oldukları tespit edildi. Uzun mekanik ventilasyon günü, hastane gün sayısı ve YBÜ yatış süresinin uzun olması dirençli K.pneumoniae ve dirençli P.aeruginosa üremesini arttıran ortak risk faktörleri oldukları tespit edildi. Farklı olarak TPN kullanımının dirençli K.pneumoniae üremesini arttırdığı tespit edildi. Ölüm oranlarına bakıldığında en yüksek ölüm nedeni olan dirençli GNB olarak, K.pneumoniae saptandı. Sonuç: YBÜ'lerinde, ameliyathane ve pansuman odaları gibi invaziv girişimlerin yapıldığı birimlerde sterilizasyon ve dezenfeksiyon kurallarına uyulması, santral venöz kateter gibi aletlerin olabildiğince uygun endikasyonlarla kullanılması, gereksiz kullanımdan kaçınılması, uzun hastane yatışlarından ve uzun YBÜ yatışlarından olabildiğince kaçınılması, mekanik ventilatörle takip edilen hastaların mümkün olan en kısa sürede weaning'e hazırlanması, hasta ile temas eden hastane personelinin el hijyeni kurallarına uyması, mümkün oldukça parenteral beslenme ürünlerinin kullanılmaması, kullanılması gerekiyorsa mümkün olan en kısa zamanda enteral beslenme ürünlerine geçişin sağlanması gerekmektedir. Direnç gelişimini önlemek için de her şeyden önce hastanede yatan hastalara doğru endikasyon, doğru zaman ve doğru sürede antibiyotik kullanılması için büyük bir titizlik gösterilmesi gerekmektedir. Anahtar kelimeler:Dirençli gram negatif bakteriler,ilaç direnci,yoğun bakım.