Ekstübasyona bağlı hemodinamik yanıtın kontrolünde lidokain, esmolol ve deksmedetomidin'in etkinliğinin karşılaştırılması

Giriş: Trakeal ekstübasyon kalp hızı ve kan basıncında artışla birlikte plazma katekolamin düzeylerinde artışa neden olur. Bunun da, sağlıklı insanlarda sorun yaratmazken, bazı hasta gruplarında istenmeyen sonuçları olabileceği bildirilmiştir.Çalışmamızda; lidokain, esmolol ve deksmedetomidini kullanarak, trakeal ekstübasyon sırasında oluşan hemodinamik değişiklikler üzerine etkilerini karşılaştırdık.Materyal ve Metod:Bu çalışma Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Etik kurul onayı alınarak ASA I-II grubundan, elektif cerrahi planlanan, 18-60 yaş grubu 80 hastada prospektif, randomize çift kör olarak planlandı.Hastalar Grup I (Deksmedetomidin, n=20), Grup II (Lidokain, n=20), Grup III (Esmolol, n=20) ve Grup IV (Plasebo, n=20) olarak rastgele 4 gruba ayrıldı.Anestezi indüksiyonunda 1?2 ?g/kg fentanil, 2 mg/kg propofol ve kas paralizisi için de 1 mg/kg vekuronyum kullanıldı. 90 saniye sonra endotrakeal entübasyon gerçekleştirildi. Anestezi idamesine % 50/50 O2/Hava karışımı içinde % 2 end-tidal konsantrasyonda sevofluran ile devam edildi. Ekstübasyondan 5 dakika önce infüzyon pompası(Pilot A2 Fresenius) ile 5 dakikada gidecek şekilde Grup I' deki hastalara 10 ml içinde 1 ?/kg deksmedetomidin, Grup II' deki hastalara 2 mg/kg lidokain, Grup III' deki hastalara 2 mg/kg esmolol ve Grup IV'teki hastalara 10 ml SF verildi. Hastanın spontan solunumu yeterli olduğunda, orofaringeal sekresyonlar aspire edilerek ekstübe edildi. Ekstübasyon kalitesi 5'li skala ile değerlendirildi.Çalışma ilacı verilmeden önce, verildikten 1 dakika sonra, ekstübasyonda, ekstübasyondan 1, 3, 5, 10 dakika sonra KTA(Kalp tepe atımı), SAB(Sistolik arter basıncı), DAB(Diastolik arter basıncı), OAB(Ortalama arteriyel basınç) değerleri kaydedildi.Bulgular:Ekstübasyon ve ekstübasyon sonrası 1, 3, 5 ve 10. dk döneminde SF, esmolol ve lidokain gruplarının SAB farkları deksmedetomidin grubuna göre anlamlı derecede daha yüksekti(p>0.05).Ekstübasyon sonrası 1. ve 3. dk. Lidokain grubu Esmolol grubuna göre SAB farkları anlamlı derecede daha yüksekti(p>0.05). Aynı zamanda ekstübasyon ve ekstübasyon sonrası 5 ve 10. dk döneminde SF, esmolol ve lidokain grubları arasında SAB farkları açısından anlamlı değişikliğe rastlanmadı. Lidokain grubunda İVS, ekstübasyon anında, ekstübasyon sonrası 1. 3. ve 10.dk SAB farkları başlangıca göre anlamlı derecede yüksek bulundu( p<0.05).Ekstübasyon, Ekstübasyon sonrası 1.5.ve 10 dk döneminde Lidokain, esmolol ve SF gruplarının DAB farkları deksmedetomidin grubuna göre anlamlı derecede daha yüksekti. Esmolol grubunda tüm zamanlarda DAB farkları başlangıca göre anlamlı derecede değişiklik yoktu. Lidokain ekstübasyon sonrası 1.dk SF grubuna göre DAB farkları anlamlı derecede düşüktü( p<0.05).Gruplar arasında diğer dönemlerde ise diastolik arter basıncı değerleri bakımından anlamlı bir farklılık gözlenmedi(p>0.05).Ekstübasyon ve ekstübasyon sonrası 1, 3, 5 ve 10. dk döneminde esmolol vedeksmedetomidin gruplarında kalp hızı, kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha düşüktü. Ekstübasyon ve ekstübasyon sonrası 10.dk döneminde esmolol grubunun KTA farkları deksmedetomidin grubuna göre anlamlı derecede daha yüksekti. ( p<0.05).Ekstübasyon ve ekstübasyon sonrası 3. ve 5.dk döneminde lidokain grubunun KTA farkları deksmedetomidin grubuna göre daha yüksekti. Ekstübasyon ve ekstübasyon sonrası 1, 3, ve 5. dk döneminde grublar arasında KTA farkları açısından anlamlılık yoktu(p>0.05).Ekstübasyon, ekstübasyon sonrası 1, 3, 5 ve 10. dk döneminde SF, esmolol ve lidokain gruplarının OAB farkları deksmedetomidin grubuna göre anlamlı derecede daha yüksek bulundu( p<0.05). Ekstübasyon sonrası 10.dk döneminde SF grubu lidokain grubuna göre OAB anlamlı farkları derecede düşüktü. SF, esmolol ve lidokain grubları arasında diğer dönemlerde ortalama arter basınç farkları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktu(p>0.05).Deksmedetomidin grubunda SF, esmolol ve lidokain grublarına göre anlamlı derecede ekstübasyon skalası daha iyi idi( p<0.05).Deksmedetomidin grubunda bradikardi ve atropin uygulanması diğer gruplara göre anlamlı derecede daha fazlaydı( p<0.009).Sonuç olarak; Ekstübasyona bağlı hemodinamik yanıtı kontrolde ve ekstübasyon kalitesi bakımından Deksmedetomidinin diğer grublara göre daha üstün olduğunu tespit ettik.Aynı zamanda esmololünde hemodinamik yanıtları kontrolde başarı ile kullanabileceğini düşünmekteyiz. Deksmedetomidini, 8 hastada medikasyona ihtiyaç duyulan bradikardi görülmesinden dolayı kullanımı sırasında dikkatli olunması gerekmektedir.