Elazığ ilinde balarılarında görülen nosema türlerinin moleküler ayrımı ve subklinik vakaların araştırılması

Balarısı (Apis mellifera Linnaeus) insan sağlığı ve beslenmesi için önemli katkılar sağlayan bal, arı sütü, polen, propolis, bal mumu ve arı zehri gibi ürünleri ile tarım ürünlerinin polinizasyonuna da büyük katkıları olan önemli canlılardandır. Günümüzde ise bu faydalarına büyük oranda zarar veren hastalıklarının arttığı ve yararlarının kısıtlanmasına sebep olduğu görülmektedir. Bu hastalıkların en önemlilerinden bir tanesi de nosemosistir. Nosemosis, Nosema apis veya Nosema ceranae türlerinin ergin bal arılarının sindirim sistemlerinde bozukluklara yol açan önemli bir arı hastalığıdır. Etkenler kimi zaman tek başına kimi zaman da miks enfeksiyonlara sebep olmaktadır. Bu çalışmada, Elazığ ili, Sivrice ilçesinde sabit üç arılıktan 12 ay boyunca her ay toplanan en az 20 adet ölü ya da canlı işçi arıdan oluşan materyaller Fırat Üniversitesi Parazitoloji Laboratuvarında mikroskobik ve moleküler olarak incelenmeye alınmıştır. Materyalin mikroskobik incelenmesinde tümünde Nosema sporları tespit edilmiş olup daha sonraki aşamada mültipleks PZR yapılarak pozitif örneklerin tamamında hastalık etkeninin N. ceranae olduğu belirlenmiştir. Elazığ ilinde yapılan bu tez çalışması ile moleküler düzeyde ilk defa Nosema ceranae belirlenmiş olup yine ilk defa Elazığ Sivrice'de yıl boyu subklinik vakaların incelenmesi sağlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Nosemosis, Apis mellifera L., Elazığ, Nosema ceranae, Nosema apis, Multipleks PZR