Elit atletlerde ACTN3 ve BDNF gen polimorfizmlerinin incelenmesi

Yapılan araştırmanın amacı, elit atletlerde atletik performansına etki ettiği düşünülen BDNF ve ACTN3 gen polimorfizminin genotip dağılımı ve genotiplere göre performans seviyelerinin incelenmesidir. Yaşları 18-32 arasında olan 33 kadın ve 31 erkek olmak üzere toplam 64 elit atlet araştırmaya gönüllü olarak katılmıştır. Araştırmaya katılan sporcular dört gruba ayrılmıştır. Birinci grup sprint, atma ve atlama sporcularından (n=17), ikinci grup orta mesafe sporcularından (n=15), üçüncü grup uzun mesafe sporcularından (n=13) ve dördüncü grup ise yürüyüş sporcularından (n=19) oluşturulmuştur. Gruplara ölçüm öncesi araştırma hakkında bilgi verilmiş, gönüllü olur formu ve demografik bilgi formu uygulanmıştır. Atletlerin kişisel en iyi derecelerine (PB) bağlı olarak performans düzeylerinin belirlenmesi için Uluslararası Atletizm Federasyonlar Birliği (IAAF) puan skalası kullanılmıştır. Atletlerin gen polimorfizmi ölçümleri için ağız sürüntü örneği alınmış, genotipleme işlemi gerçek zamanlı PCR metotu ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 25 programı kullanılarak, anlamlılık düzeyi p<0.05 alınmıştır. Atletlerin gruplar arası hem genotip hem de allel sıklıklarının karşılaştırılması için ki kare test analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre ACTN3 polimorfizminin gruplar arası bir farklılığın olmamasına rağmen sprint/atma/atlama grubunda RR genotip, orta mesafe grubunda RX genotip, uzun mesafe grubunda XX genotip, yürüyüş grubunda ise RR genotip dağılımının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. ACTN3 allel dağılımında ise, sprint/atma/atlama grubunda R alleli, orta mesafe grubunda R alleli, uzun mesafe grubunda X allelli, yürüyüş grubunda R allel dağılımı daha yüksek saptanmıştır. ACTN3 genotip dağılımına göre PB puan ortalamaları incelendiğinde, sprint/atma/atlama grubunda RR genotip, orta mesafe grubunda RR genotip, uzun mesafe grubunda RR genotip, yürüyüş grubunda ise XX genotipe sahip atletlerin en yüksek dağılıma sahip olduğu tespit edilmiştir. BDNF polimorfizminde hem genotip hem de allel dağılımları incelendiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmemesine rağmen tüm gruplarda GG genotip dağılım oranının en yüksek olduğu saptanmıştır. AA genotip taşıyıcılarına ise rastlanmamıştır. BDNF genotip dağılımına göre PB puan ortalamaları incelendiğinde, tüm gruplardaki GG genotipe sahip atletlerin PB ortalamasının en yüksek orana sahip olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak elde edilen bulgular doğrultusunda ACTN3 ve BDNF gen polimorfizmlerinin aerobik ya da anaerobik sportif başarıda etkili olduğu, ancak bahse konu polimorfizmlerinin performans gelişim seviyesi üzerindeki etkilerinde tartışmalı olduğu gözlenmiştir.