Emzirme süresinin anne çocuk bağlanmasına etkisi ve anne sütü ile beslenmeyi bırakmaya neden olan faktörler

Amaç: Anne sütü, tüm bebeklerin ihtiyaç duyduğu esas gıda maddelerini içeren etkili bir besin kaynağıdır. Bebeğin bağışıklık sisteminin desteklenmesinde önemli rol olan birçok antikor ve biyolojik olarak aktif elemanları da bulundurur, bu nedenle yaşamsal açıdan çok önemlidir. Emzirmenin bebeğe faydalarının yanı sıra anneye de çok sayıda faydaları bulunmaktadır. Ayrıca emzirme anne ve babaların çocuğuyla yoğun ve devamlı bir bağ kurmasını ve çocuğun ihtiyaçlarını karşılamasını sağlayan bağlanma geliştirici bir uygulamadır. Literatürde yapılan birçok çalışmada emzirmenin bebek için vazgeçilmez bir besin olduğu, anne ve bebek için çok sayıda faydasınının bulunduğu gösterilmektedir. Bu bilgileri takiben, bu çalışmada emzirme süresinin anne ve çocuk bağlanmasına etkisi ve anne sütünün kesilmesine neden olan faktörlerin araştırılması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne Ekim 2023 – Ocak 2024 tarihleri arasında başvuran 0-24 ay arası bebeğe sahip olan annelerle yapılmıştır. 0-2 yaş arası çocuğu olup yapılacak araştırmanın ölçütlerini karşılayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 250 anne çalışmaya alındı. Araştırmacılar tarafından ilgili kaynağa dayalı olarak oluşturulan Anne ve Bebek Tanıtıcı Bilgi Formu ve Anne Bebek Bağlanma Ölçeği (ABBÖ ) kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 0-2 yaş çocuğu olan 250 anne dahil edildi. Katılımcıların yaşı, anne öğrenim durumu, baba eğitim düzeyi, babanın mesleği, aile tipi ve kronik hastalık durumu, bebeğin doğum haftası, doğum şekli, bebeğin doğum ağırlığı, çocuğun cinsiyeti, çocuğun tercih edilen cinsiyette olma durumu, toplam gebelik sayısı, toplam çocuk sayısı, gebeliğin planlanmış olma durumu anne bebek bağlanması üzerinde etkili bulunmamıştır. Anne çalışma durumu ile alınan toplam ABBÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki bulunmuştur(p=0,023). Buna göre çalışan annelerde anne-bebek bağlanma düzeyinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Ailenin aylık geliri ile alınan toplam ABBÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki bulunmuştur (p=0,046). Gelir seviyesi iyi olan annelerin anne-bebek bağlanma düzeylerinin daha fazla olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda annelerin bebekleri ilk altı aydan sonra emzirme nedeninin anne bebek bağlanması üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Annelerin bebekleri ilk altı aydan sonra emzirme nedeni ile ABBÖ'den alınan toplam puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki bulunmuştur (p=0.044). Ek gıdalar yetersiz kaldığı için emziren annelerin aldıkları puanlar (2.70±3.40), diğerlerinin aldıkları puanlardan anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur. Buna göre tamamlayıcı besinler yetersiz kaldığı için emziren annelerin anne bebek bağlanma düzeyleri daha düşük bulunmuştur. Annelerin bebek ile iletişim kurma sıklığı ile ABBÖ'den alınan puanlar arasında yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.001). Bebeği ile her zaman iletişim kuran annelerin anne bebek bağlanmasının daha iyi olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Toplumdaki kadınların eğitim düzeylerinin yükseltilmesi, anne bebek bağlanmasını ilerletmek için sağlık çalışanı desteğinin etkili hale getirilmesi, bebeklerin doğumdan sonra ilk bir saat içinde emzirmeye başlanması, kolostrumun bebeğe kesinlikle verilmesi, ilk altı ay yalnız anne sütü verilmesi ve iki yaşına değin emzirmenin sürdürülmesi desteklenmelidir. Bu amaçla doğumdan önce aile sağlığı merkezlerinde başlayan ve doğumdan sonraki dönemde hastanede güçlendirilen eğitimlerin emzirmeye yardım edeceği görülmektedir. Tıbbi zorunluluk bulunmadığı sürece doğumların normal spontan vajinal yolla (NSVY) yapılması, özellikle sezaryen olan annelerin doğumdan sonra geç emzirmelerinin önlenmesi için sağlık görevlilerinin bu konuda duyarlı olmaları, çalışan annelerin emzirmeyi sürdürebilmesi için sağlık çalışanlarının anneye desteğine ilave olarak devlet politikayla da anne sütünün desteklenmesi, anne sütüyle birlikte mama kullanım nedenlerinin araştırılıp buna yönelik çareler bulunması, sağlık personellerinin emzirme anne sütü, biberon ve emzik kullanma konusunda topluma eğitim vermeleri ve emzirmeyi desteklemeleri tavsiye edilir. Anahtar Kelimeler: Anne sütü, emzirme süresi, bağlanma, anne bebek bağlanma