
763
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Çok düşük doğum ağırlıklı yenidoğanlarda duktus arteriozusun spontan kapanması ile hemoglobin düzeyi arasındaki ilişki
İleri derecede preterm ve/veya çok düşük doğum ağırlıklı yenidoğanlarda duktus arteriozusun spontan kapanması ile ilk 24. ve 72. Saatteki Hb değerleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla Ocak 2017 ve Ağustos 2023 tarihleri arasında TÜTF Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde takip ve tedavi edilmiş olan 171 ileri derecede preterem ve/veya çok düşük doğum ağırlıklı yenidoğan değerlendirilmeye alındı. Olgular 24. saat ve 72. saatteki doppler ekokardiyografi değerlendirmeleri ve tam kan sayımı parameterlerine göre geriye dönük incelendi. Olgular doppler ekokardiyografi değerlendirmesine göre duktus arteriozusu kapalı (Grup 1), spontan kapanan (Grup 2), spontan açılan (Grup 3), tedavi sonrası açık (Grup 4) ve tedavi sonrası kapanan (Grup 5) olarak 5 gruba ayrıldı. Tüm gruplar prenatal, antenatal, postnatal ve demografik özellikler, neonatal morbiditeler, hastanede kalım süreleri ve mortalite oranları ve eritrositer seri değerleri açısından açısından karşılaştırıldı. Çalışmamıza dahil edilen ileri derecede preterm ve/veya çok düşük doğum ağırlıklı yenidoğanların 24. ve 72. saat Hb değerleri ile duktusun spontan kapanması arasında istatiksel olarak anlamlı ilişki ve eşik değerler tespit edildi. 24. ve 72. saatteki doppler EKO değerlendirmesinde duktusu kapalı saptanan olguların ve 24. saatte açık fakat tedavi almaksızın 72. saatte kapalı saptanan grupların Hb değerleri diğer gruplarla kıyaslandığında anlamlı oranda daha yüksek saptandı. Yirmi dördüncü saat Hb değerinin 16,05 g/dl ve üstünde olduğunda DA kapanma olasılığını 2.28 kat artırdığı ve bu değer için duyarlılığın %60,30, seçiciliğin %60 olduğu saptandı. 72.saat Hb değerinin 14,2 g/dl ve üstünde olduğunda DA kapanma olasılığını 3.20 kat artırdığı ve bu değer için duyarlılığın %64,70, seçiciliğin %64 olduğu ve Hb değerindeki her bir birimlik artışın bu olasılıkta 1.29 kat artışa neden olduğu saptandı. Gebelik haftası 27,5 ve üstünde olduğunda DA kapanma olasılığını 6,99 kat artırdığı ve bu değer için duyarlılığın %74,10 seçiciliğin %71 olduğu ve bu değerdeki her bir birimlik artışın bu olasılıkta 1,319 kat artışa neden olduğu saptandı. Sonuç olarak Hb ve spontan DA kapanması arasındaki ilişki çalışmamızda anlamlı düzeyde saptanmış olsa da, bu ilişkinin gösterildiği çalışmaların azlığı nedeniyle, daha fazla sayıda ve daha geniş kapasiteli prospektif çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar kelimeler: Patent Duktus Arteriozus, hemoglobin, preterm yenidoğan, spontan kapanma
Kromozom anomalisi veya tek gen düzeyinde varyant saptanan çocuklarda kardiyovasküler bulguların değerlendirilmesi
Trakya Üniversitesi Çocuk Kardiyoloji Kliniği'nde Ocak 2018–Ocak 2024 arasında izlenen Down sendromu, Turner sendromu, Noonan sendromu , DiGeorge sendromu, Marfan sendromu, Williams sendromu, Tüberoskleroz ve Duchenne müsküler distrofi (DMD) tanılı olguların demografik verileri, büyüme SDS'leri ve başlangıç–kontrol ekokardiyografileri geriye dönük incelendi. Büyüme için genel (Neyzi) ve sendroma özgü (Zemel, Rongen-Westerlaken, Malaquias) referanslar; aort ölçümleri için Cantinotti ve Quezada Z-skorları kullanıldı. Kategorik değişkenlerde Ki-kare, eşleştirilmiş sürekli değişkenlerde uygun parametrik/parametrik olmayan testler uygulandı. Down sendromunda konjenital kalp hastalığı oranı yüksek bulundu. Sırasıyla atriyoventriküler septal defekt (AVSD), mitral yetersizlik (MY), ventriküler septal defekt (VSD), atriyal septal defekt (ASD) izlendi. AVSD'nin en sık olmasına bağlı opere olma durumu da yüksekti. Down sendromunda AVSD varlığında MY progresyonu anlamlı olarak yüksekti. Turner sendromunda hastaların yarıdan fazlasında konjenital kalp hastalığı olup en sık biküspit aorta, ardından koarktasyon ve asendan aort dilatasyonu görüldü; kontrol Z-skorları tüm segmentlerde arttı ve Cantinotti, Quezada'ya göre istatiksel anlamlı daha yüksek değer hesapladı. Noonan sendromunda kardiyak tutulum %76,9; en sık pulmoner kapak stenozu, ardından hipertrofik kardiyomiyopati ve ASD izlendi; hafif-orta pulmoner stenoz stabil seyretti, pulmoner yetmezlik hafif arttı. DiGeorge sendromunda konjenital kalp hastalığı %77,2 olup konotrunkal anomaliler baskındı. Marfan sendromunda pediatrik yaşta mitral kapak prolapsusu ve mitral yetmezlik önde, aort dilatasyonu daha düşük orandaydı. Williams sendromunda en sık supravalvüler aort stenozu ve periferik pulmoner stenoz raporlandı. Aort stenozunda progresyon sıklığı düşüktü. Tüberosklerozda en sık multiple rabdomyom görülmekle birlikte, takipte çoğunda spontan regresyon görüldü. DMD'de ekokardiyografi çoğu olguda normal iken adölesanda dilatasyon belirgindi. Büyüme değerlendirmelerinde genel referanslar, sendroma özgü eğrilere kıyasla boy/vücut ağrılığı sapmalarını olduğundan fazla gösterdi. Sendroma özgü büyüme ve kardiyak referansların kullanımı klinik yorumları belirgin etkilemektedir. Down sendromunda AVSD, Turner sendromunda aortopati, Noonan sendromunda sağ ventrikül çıkış yolu patolojileri ve DiGeorge sendromunda konotrunkal defektler yoğun izlem gerektirmektedir. Seri ekokardiyografi, çocukluk çağında bile prognozu yönlendiren değişimleri güvenle yakalamaktadır.
Akut romatizmal ateş tanısı ile takipedilen hastalarda antiinflamatuartedavide kullanılan asetilsalisilik asitve naproksen sodyum etkinliğininretrospektif olarak karşılaştırılması
Amaç: Tekirdağ ilinde yaşayan çocuklarda ARA'in klinik ve demografik özelliklerini ortaya koymak ve tedavide kullanılan Asetilsalisilik Asit (80-100 mg/kg/gün) ve Naproksen Sodyum (10-20 mg/kg/gün) tedavilerinin etkinliğini ve güvenirliliğini karşılaştırılmaktır. Yöntemler: Ocak 2016-Aralık 2018 tarihleri arasında Çocuk kardiyoloji polikliniğimize başvuran bütün hasta dosyaları retrospektif olarak incelendi ve 2015 Jones Kriterlerine göre, ARA tanısı konulmuş 5-17 yaş arası (ortalama 11,82±2,79, K/E oranı:1,3) 65 hasta dosyası geriye dönük değerlendirildi. Bu hastaların antiinflamatuar tedavisinde kullanılan Asetilsalisilik Asit (ASA) ve Naproksen Sodyum (NXN)'un tedavi etkinliği, tanı öncesi ve sonrası dönemde klinik, laboratuar ve EKO verileri karşılaştırılarak değerlendirildi. İstatistiksel analiz: SPSS Statistics 25.0 for Windows Evaluation Version programı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmamızda en sık görülen major bulgular artirit (%72) ve kardit (%80) iken en sık görülen minör bulgular ateş (%61) idi. En sık başvuru yakınması eklem yakınmaları (%75,4) ve ateş idi (%61,5). Artrit saptanan 59 hastanın %32,2'sinde gezici poliartrit, %20,3'sinde poliartralji, %30,5'inde monoartrit vardı. Hastaların %49,2'sinde klinik kardit, %30,8'ine ise subklinik kardit olarak değerlendirildi. NSAİİ'lardan ASA ve NXN verilen iki grupta da yaş, kilo, boy açısından anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). 59 hastanın %52,5 antiinflamatuar tedavide NXN ve %47,5 ASA almıştır. İki grup arasında artrit/artralji tedavi etkinliği ve süresi karşılaştırıldığında anlamlı farklılık yoktu (p>0,05). Ekokardiyografide en sık saptanan kapak tutulumları %76'ı mitral yetmezlik (MY) ve %38 oranında aort yetmezliği idi. Çalışmamızda, hastalarımıza rutin yapılan EKO'larda kardiyak tutulum gösteren hastaların, kapak tutulumlarındaki iyileşmenin ve kontrollerde bakılan akut faz reaktanlarındaki gerilemenin, NXN ve ASA kullanan hastalarda da benzer olduğu belirlendi (p> 0,05). ASA tedavisi verilen 28 olgunun %50'sinde salisilata bağlı yan etki gözlendi. 10 olguda (%35) KCFT'de bozukluk, 4 olguda (%14) kulak çınlaması tespit edildi. NXN verilen 4 olguda %12 gibi düşük bir oranda yan etki profili izlendi. Sonuç: Tekirdağ ili üniversite hastanesi çocuk kardiyoloji polikliniğine başvuran ARA tanılı hastalar üzerinde yaptığımız retrospektif çalışmamızda NXN'un ARA tedavisinde ASA kadar etkili olduğu sonucuna vardık. Naproksen sodyumun kullanımının daha kolay olması ve daha az yan etki profili ile karşılaşmamız; bir diğer yandan tedavide daha iyi dozlama, daha iyi hasta uyumu, nadir görülen hepatik toksisite gibi karşılaştığımız avantaj/dezavantajlarının üzerinde durmak istedik. Biz de çalışmamızda diğer çalışmalarda gösterildiği gibi Naproksen sodyumun ARA tedavisinde ASA'ya güvenli ve etkili bir alternatif olduğunu düşünüyoruz. Bu nedenle, NXN'nin ASA ile ilişkili artrit tedavisi için alternatif bir birinci basamak ilaç olarak düşünülmesi gerektiğine inanıyoruz. Anahtar Sözcükler: Akut Romatizmal Ateş(ARA), Antiinflamatuar Tedavi, Asetil salisilik Asit(ASA), Naproksen Sodyum(NXN)
Çocukluk çağı atopik dermatit hastalığının çinko düzeyi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Çinko eksikliğinin atopik dermatit immünopatogenezi ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Atopik dermatit tanılı çocuklarda çinko düzeylerinin sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılarak değerlendirilmesi ve atopik dermatit tanılı çocuklarda çinko düzeyinin hastalık şiddeti, klinik bulgular ve laboratuvar parametreleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi çalışmamızın amacını oluşturmaktadır. Ayrıca çinko eksikliğini öngörmede maliyeti düşük olan ve rutinde bakılan laboratuvar parametrelerinin kullanımının klinikte yardımcı olacağı düşüncesindeyiz. Çalışmamız prospektif bir olgu-kontrol çalışmasıdır. Atopik dermatit tanısıyla izlenen 72 olgu hasta grubu olarak alındı. Benzer yaş ve cinsiyette çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğinde izlenen 42 olgu da kontrol grubu olarak alındı. Hasta grubu ve kontrol grubundaki olguların özgeçmiş ve soygeçmiş özellikleri hasta dosyalarından retrospektif olarak kaydedildi. Eritrosit içi çinko değerlerine bakabilmek için EDTA'lı tüpe kan alındı. Tüm olguların yaş ve cinsiyet verileri karşılaştırıldı. AD'li hasta grubundaki olguların eritrosit içi çinko düzeyleri ile PDW değerleri arasında negatif korelasyon olduğu tespit edildi. Çalışmaya katılan AD'li hastalardan çinko eksikliği olanlarda PDW ve WBC değerlerinin daha yüksek olduğu saptandı. Hastaların NLR değerleri ise çinko eksikliği olmayan grupta daha yüksekti. Çalışmamızdaki olguların yaşı büyüdükçe çinko düzeyinin arttığı görüldü. Sonuç olarak çinko eksikliği sıklığının yaş ile azaldığı saptandı. Hasta grubu ile kontrol grubu arasında İEZn seviyeleri #©karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu ancak İEZn ortalaması AD'li hasta grubunda sayısal anlamda kontrol grubuna oranla daha düşük saptandı. Sonuç olarak çinko düzeyi AD'li hastalarda daha düşük saptandığı için atopik dermatit tanısıyla izlenen olgularda bu elementi değerlendirmek faydalı olabilir. Ancak çinkonun atopik dermatit gelişimindeki ve sürecindeki rolü için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Atopik dermatit, çinko, enflamatuar belirteç
25-OH vitamin D eksikliği olan yenidoğanlarda oral vitamin D tedavi protokollerinin karşılaştırılması
Ciddi bir halk sağlığı sorunu olan D vitamini eksikliği, tüm dünyada bebekleri ve çocukları etkilemektedir. D vitamininin insan organizmasında birçok işlevi olmasına rağmen esas görevi; dolaşımda normal kalsiyum ve fosfor dengesini sağlayarak kemik sağlığının korunması ve idamesini sağlamaktır. D vitamininin iskelet sistemi dışında, diğer sistemler üzerinde de düzenleyici rolü vardır. Araştırmamız kesitsel retrospektif bir çalışmasıdır. Çalışmamızda, 25 OH vitamin D eksikliği veya yetersizliği saptanan yenidoğanlarda, üç ay boyunca rastgele yöntem ile verilen 1000 ve 1500 ünite/gün D vitamini tedavi dozlarının etkinlikleri ve sonuçları karşılaştırıldı. Gebelik haftası 32-40 olan, 80 yenidoğan çalışmaya dahil edildi. Tedavi öncesi ve sonrasında 25 OH vitamin D, parathormon, kalsium, fosfor, alkalen fosfataz, spot idrar kalsiyum/kreatinin oranı bakıldı. Grupların demografik özellikleri ve diğer sonuçları karşılaştırıldı. Hastaların %35'inde hipokalsemi, %2.5'inde hipofosfatemi, %1.3'ünde hiperfosfatemi mevcuttu. Hastalarda konvülzyon gibi semptomatik hipokalsemi bulguları görülmedi. Alkalen fosfataz yüksekliği %2.5, parathormon yüksekliği %18.8, düşüklüğü %1.3 hastada tespit edildi. Yüksek doz D vitamini tedavi grubunda, tedavi sonrası 25 OH vitamin D ortalama değeri 60.7 ng/ml, düşük doz tedavi grubunda 48.5 ng/ml saptandı. Tedavi sonrası D vitamini intoksikasyonu bulguları olan hasta yoktu. Yüksek doz grubunda tedavi sonrası üç hastada, düşük doz grubunda bir hastada asemptomatik vitamin D hipervitaminozu görüldü. Tedavi öncesi hipofosfatemi ve hipokalsemi olan hastalarda, tedavi sonrasında hipokalsemi ve hipofosfatemi görülmedi. Tedavi öncesi parathormon yüksekliği olan hastalarda, tedavi sonrası parathormon düzeyi normal bulundu. Yüksek doz D vitamini tedavisi alan grupta tedavi sonrası iki, düşük doz D vitamini alan grupta tedavi sonrası iki hastada izole hiperkalsiüri görüldü. Bu hastalarda kontrol D vitamini değerleri normal aralıklarda idi.
Çocukluk çağı obezitesi gelişiminde lipoprotein A RS10455872 gen polimorfizminin rolünün araştırılması
Çocukluk çağı obezitesi, günümüzde giderek artan ciddi bir sağlık problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle, obez çocuklarda, diyabet, kanser ve kardiyovasküler hastalıklara daha fazla oranlarda rastlanılmaktadır. Vücut ağırlığı üzerinde genetik, davranışsal, metabolik ve hormonal etkiler rol oynamaktadır. Günümüzde yapılan çalışmalarda genetik faktörlerin ve polimorfizmlerin rolü artmış olup, birçok hastalığın risk faktörleri açısından değerlendirilmekte ve ileriye yönelik tedavi yaklaşımları geliştirilmektedir. Obezite çocukluk yaş grubunda polikliniklere başvurulan sık nedenlerden biri olmasına rağmen etiyolojisi henüz tam olarak bilinmemektedir. Genetik polimorfizmlerin obeziteye yatkınlıkta rol oynayabileceği güncel tartışma konusudur. Bu bağlamda, çocuklarda obezitenin erken tanı ve önlenmesi açısından genetik faktörlerin ve polimorfizmlerin etkisinin değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada amacımız obezite gelişiminde rolünün olabileceği düşünülen Lipoprotein (a) lokusundaki rs10455872 gen polimorfizmi ile çocukluk çağı obezitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. Çalışmaya, herhangi bir akut veya kronik hastalığı olmayan 6-18 yaş arası 103 gönüllü obez ve 77 gönüllü sağlıklı çocuk dahil edildi. Prospektif olarak yapılan çalışma, gönüllülük esasına göre gerçekleştirildi. Çalışma esnasında, detaylı anamnez alınmasını takiben ayrıntılı fizik muayane yapıldı. Geleneksel ve yeni yöntemler kullanılarak katılımcıların antropometrik ölçümleri gerçekleştirildi. Hastaların, antropometrik ölçümleri, laboratuvar tetkikleri ve TANİTA ölçümleri kaydedildi. Obez hastalar ve sağlıklı kontrol grubu olmak üzere 2 ayrı grup oluşturuldu. Lipoprotein (a) rs10455872 gen polimorfizmi dağılımı obez ve sağlıklı çocuklarda benzer bulunmuştur (p=0,563). Çalışmamızda obez grupta AG genotipine sahip çocukların, VKİ, bel/kalça çevresi, DONMA I, DONMA II, HOMA, vücut yağ oranı, BMR, açlık kan şekeri, insulin, HbA1c, total kolesterol, CRP, serum demir bağlama kapasitesi ve metabolik sendrom indeks değerleri normal genotipe sahip çocuklara göre daha düşük saptandı. Obez grupta AG genotipine sahip bireylerin, baş/boyun çevresi, serum demir, ferritin, D vitamini, folat, vitamin B12, eritrosit sayısı, hemoglobin, hematokrit, MCV, MCH ve MCHC değerleri normal genotipe sahip çocuklara göre daha yüksek saptandı. Kontrol grupta AG genotipine sahip çocukların VKİ, DONMA II, SII indeks, vücut yağ oranı, HbA1c, total kolesterol, trigliserid, LDL, AST, ALT, CRP ve metabolik sendrom indeks değerleri normal genotipe sahip çocuklara göre daha düşük bulundu. Kontrol grupta AG genotipe sahip bireylerin HDL düzeyleri normal genotipe sahip çocuklara göre daha yüksek bulundu. Metabolik sendrom indeksi ile vücut yağ oranı arasında normal homozigot genotipe sahip olan obez çocuklar arasında anlamlı fark bulundu. Normal homozigot genotipe sahip obez çocuklarda vücut yağ oranı arttıkça metabolik sendrom indeksinin arttığı saptandı. Metabolik sendrom indeksi ile vücut yağ oranı arasında heterozigot AG genotipe sahip olan obez çocuklar arasında anlamlı bir farklılık bulunmadı. Bu çalışma, AG genotipinin çocuklarda obezite açısından iyi risk faktörü olarak rol aldığı düşüncesini güçlendirmektedir. Detaylı ve geniş literatür taraması sonucunda, çocukluk çağı obezitesi etiyolojisine yönelik lipoprotein (a) rs10455872 gen polimorfiziminin daha önce çalışılmadığı tespit edilmiştir. Araştırmamız, AG genotipine sahip polimorfizmi bulunan olguların obezitede iyi risk faktörü olarak değerlendirilebileceği ve normal homozigot obez çocuklarda metabolik sendrom indeksinin vücut yağ oranı arttıkça yükseldiği, ancak heterozigot AG obez çocuklarda metabolik sendrom indeksi ile vücut yağ oranı arasındaki aynı ilişkinin gözlenmediği, sonuçlarını bildiren ilk özgün çalışmadır. Anahtar Kelimeler: Çocukluk Çağı, Obezite, Lipoprotein A, Polimorfizm
Mitral kapak prolapsuslu çocuklarda elektrokardiyografi bulgularının ve 24 saat ritim holterde kalp hızı değişkenliği bulgularının değerlendirilmesi
Amaç: Mitral kapak prolapsusu, mitral kapak yaprakçıklarının birinin veya her ikisinin sol ventrikül kasılması sırasında sol atrium içine doğru çökmesi olarak tanımlanır. Son yıllarda yapılan çalışmalarda mitral kapak prolapsusunun çocukluk çağındaki güncel sıklığının %2-5 arasında değişkenlik gösterdiği saptanmıştır. Çocuklarda mitral kapak prolapsusu çoğunlukla iyi seyirlidir ve sağ kalımın sağlıklı kişilerle benzer olduğu görülmüştür. Ancak bazı hastalarda mitral yetersizlik, infektif endokardit, tromboembolik olaylar, aritmiler, korda tendinea rüptürü, kalp yetersizliği, kardiyak ani ölüm gibi komplikasyonlar da görülebilir. Çalışmamızda mitral kapak prolapsuslu çocuklarda kalp hızı değişkenliğinin ölçümleri ventriküler ritim bozukluğu varlığı, mitral yetmezlik varlığı ve mitral yetmezliğin kalp hızı değişkenliği ölçümlerine etkisi belirlenmeye çalışıldı. Gereç ve yöntem: Araştırma, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Kardiyoloji polikliniği tarafından, Ocak 2022-Temmuz 2022 tarihleri arasında mitral kapak prolapsusu tanısı almış olan 7-17 yaş arası 50 hasta ve çocuk kardiyoloji polikliniğine üfürüm şikayeti ile başvuran kardiyak patoloji saptanmayan 30 sağlıklı çocuğun verilerinin retrospektif olarak değerlendirilmesiyle yapılmıştır. Araştırma kapsamındaki hastalar başvuru yakınmaları, kardiyak fizik muayene bulguları, elektrokardiyografi bulguları, ekokardiyagrafi bulguları ve 24 saatlik ritim holter bulgularına göre ayrılarak incelenmiştir. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 11,04±2,81 yıl ve kontrol grubunun yaş ortalaması 10,80±3,14 yıldı (p>0,05). Hastaların 30'u kız (%60), 20'si erkek (%40) ve kontrol grubunun 19'u kız (%63), 11'i erkekti (%37) (p>0,05). Hasta ve kontrol grubunun ekokardiyografik özellikleri arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). 24 saatlik ritim holter incelemesinde 10 hastada nadir ventriküler ekstra vuru (<%1), 2 hastada hafif ventriküler ekstra vuru (%1-10 arası), 4 hastada nadir atrial erken vuru ve 1 hastada 2. derece atrioventriküler blok saptandı. Hasta ve kontrol grubu arasında kalp hızı değişkenliği ölçümleri hasta grupta sağlıklı kontrollere kıyasla düşük olarak bulunmuş olmasına rağmen istatiksel açıdan fark yoktu (p>0,05). Hasta grubunda 30 hastada minimal mitral yetmezlik (%60), 13 hastada hafif-orta mitral yetmezlik (%26), 7 hastada orta -ağır mitral yetmezlik (%14) olduğu görüldü ve kalp hızı değişkenliği açısından incelendiğinde mitral yetmezlik derecesi arttıkça kalp hızı değişkenliğinin azaldığı görülmüş olmasına rağmen istatiksel açıdan anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). Sonuç: Mitral kapak prolapsuslu hastalarda kontrol grubuna göre kalp hızı değişkenliğinin azaldığı ve hastalarda mitral yetmezlik derecesi arttıkça kalp hızı değişkenliğinin azaldığı görülmüş olmasına rağmen istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Sağlık çalışanlarında insan papilloma virüsü farkındalık düzeyi
Serviks kanseri Türkiye'de ve tüm dünyada kadınları tehdit eden bir sorundur. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre yaklaşık her yıl 600000 yeni vaka bildirilmekte olup, 15 yaş üzeri kadınlarda en mortal 3. kanser olarak görülmektedir. Hastalığın patogenezine bakıldığında yaklaşık %95 oranında İnsan Papilloma virüsünün olduğu görülmüştür. İnsan Papilloma virüsü aynı zamanda her iki cinste de orofaringeal ve anogenital bölgenin kanserlerinden büyük oranda sorumlu tutulmaktadır. Virüsün en sık cinsel yolla temas ile bulaştırıldığı gösterilmiştir. Bu bağlamda cinsel olarak aktif kadın ve erkekler, %80 gibi yüksek bir oranda hayatlarının bir döneminde HPV ile enfekte olmaktadır. Virüs konaktan kaçış mekanizmaları ve vireminin az olması gibi nedenlerle immün sistem tarafından geç tanınır. Bu nedenle konak cevabı geç gelişir, immünite geç oluşur. Bu durum uzun süre immüniteden kaçan virüsün yıllar sonra klinik bulgu vermesine neden olarak gösterilebilir. HPV aşıları konak sisteminin gecikmiş cevabını önlemek için virüsü konağın immün sistemine tanıtmayı amaçlamaktadır. Virüsün kapsid proteinini taklit eden aşı belirli HPV tiplerini konağa tanıtmaktadır. Bu amaçla üç adet HPV aşısı piyasaya tanıtılmıştır. Aşılar içerdikleri HPV alt tiplerine göre bivalan, kuadrivalan ve nonvalan olmak üzere üç çeşit olarak piyasada mevcut olarak bulunabilir. Aşılar hem erkek hem kız cinsiyette önerilmektedir. Aşılar 9-14 yaş aralığında 2 doz olarak (iki doz arasında en az 6 ay olmalı), 15 yaş ve üzerinde 3 doz olarak uygulanır. Dozlar arası 12-15 aydan uzun tutulmamalıdır. Çalışmamızda sağlık çalışanlarında, her iki cinsiyette de büyük öneme sahip olan ancak ulusal aşı programımızda olmayan aşının, bilgi düzeyini ve bu konudaki tutum ve davranışlarını görmeyi amaçladık. Çalışmamız Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde görev alan 18 – 65 yaş aralığında olan %24,5'i (n=62) erkek, %75,5'i (n=191) kadın olmak üzere toplam 253 katılımcı ile yapılmıştır. Çalışmaya katılmayı onaylayan herkese internet üzerinden anket yapılmıştır. Çalışmaya 18 yaşından küçük ve 65 yaşından büyük olanlar, sağlık sektörü dışında çalışanlar ve gönüllü olmayanlar dahil edilmemiştir. Çalışmamıza katılan kişilerin demografik verileri, HPV virüsü ve serviks kanseri hakkındaki bilgileri ve HPV aşısı hakkındaki bilgi ve tutumlarına yönelik sorular soruldu. Çalışmadan elde edilen sonuçlar incelendiğinde demografik verilerin HPV aşısı yaptırma durumuna göre anlamlı fark göstermediği, sağlık kontrollerine düzenli giden katılımcıların aşılanma oranının düzenli kontrollere gitmeyen gruba oranla daha fazla olduğu, HPV aşısı yaptırmış katılımcıların enfeksiyon hakkındaki bilgi düzeyi, aşılanmamış katılımcılardan daha yüksek olarak görülmüştür. Bu nedenle HPV aşısı bilgi tutum ve davranışları geliştirmek aşının kabul edilebilirliğini ve uygulamasını arttıracaktır.
İnek sütü alerjisi olan hastalarda tolerans gelişimini etkileyen faktörlerin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Besin alerjisi, çocukları ve yetişkinleri etkileyen ve prevalansı artan önemli bir halk sağlığı sorunudur. İnek sütü alerjisi, genel popülasyonun %2-3'ünü etkileyen, bebeklerde ve küçük çocuklarda yaygın görülen besin alerjisidir. Çocukluk çağında besin alerjisine bağlı semptomların en sık yaşamın ilk iki yılında görüldüğü ve çoğunlukla geç çocukluk dönemine kadar tolerans geliştiği bildirilmektedir. Çalışmamızda Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji polikliniğinde inek sütü alerjisi tanısı ile izlenen 1-12 yaş arasında olan (minimum 12 ay maksimum 115 ay) hastaların, klinik ve demografik özellikleri ile tanısal amaçlı ve izlemde değerlendirilen laboratuvar tetkikleri hasta kayıtlarından retrospektif olarak incelenerek inek sütü alerjisinde tolerans gelişimini etkileyen faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Olguların %9,4'ü (n=14) 2 yaşından önce, %45,6'sı (n=68) 2 yaşından sonra tolerans geliştirirken; %45,0'i (n=67) hala tolerans geliştirmemiştir. Çalışma süresince İSA tanısı ile izlenen hastalarda tolerans gelişiminin yaşlara göre dağılımına bakıldığında kümülatif olarak; 1 yaşında tolerans %9,4 (n=14) hastada, 2 yaşında tolerans %55 (n=82) hastada, 3 yaşında tolerans %81,9 (n=120), 4 yaşında tolerans (%85,2; n=127), 5 yaşında (%88,5; n=132) hastada, 5 yaş üstünde (%91,2; n=137) hastada tolerans gelişmiştir. Çalışma süresinde değerlendirilen 12 hastada ise (%8) henüz tolerans gelişmemiştir. 2 yaşında tolerans gelişimi ola hastalar, 2 yaşında tolerans gelişimi olmayan hastalar ile karşılaştırıldığında; Cinsiyet (p=0,699), ilk şikayet zamanı (p=0,142), eşlik eden atopik hastalık varlığı (p=0,17), ailede atopi öyküsü (p=0,225), astım varlığı (p=0,72), GİS semptomu varlığı (p=0,1), çoklu besin alerjisi varlığına göre (p=0,24), baba yaşı (p=0,02) iki grup arasında anlamlı fark saptanmamıştır. İki yaşında tolerans gelişmeyen hastalarda sezaryen ile doğum öyküsü (p=0,025) daha sık; izlem süresi daha uzun (p<0,001); laboratuvar testlerinde Total IgE (p=0,001), İS-sIgE (p=0,001), DPT'de İS kabarıklık çapı (p= p=0,001) daha yüksek; anne yaşı (p=0,007) daha yüksek; eşlik eden AR varlığı (p=0,002) daha sık; D vitamini düzeyi daha düşük olup; eşlik eden D vitamini düşüklüğü daha sıktır (p=0,025). İnek sütü alerjisi infantlarda ve erken çocukluk döneminde sık görülen besin alerjileri arasındadır. İnek sütü alımına bağlı ürtiker/anjiyoödem gibi bulgulardan anafilaksi gibi hayatı tehdit edici reaksiyonlara kadar geniş spektrumda klinik bulgular görülebilir. Bu hastalarda tolerans gelişimini etkileyen faktörlerin belirlenerek hastaların değerlendirilmesi gereksiz eliminasyon diyetinden kaçınmak için önemlidir. Bu çalışmada iki yaşında tolerans gelişimi olmayan hastalarda, 2 yaşında tolerans gelişen hastalar ile karşılaştırıldığında eşlik eden AR daha sık, anne/baba yaşı daha büyük, D vitamini düzeyi düşük, Total IgE yüksek, İS-sIgE yüksek, DPT'de İS kabarıklık çağı yüksek saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: İnek sütü alerjisi, Tolerans gelişimi, SpIgE, DPT
Göller Yöresi çocukluk çağı Tip 1 Diyabet hastalarının retrospektif analizi
ÖZET Göller Yöresi Çocukluk Çağı Tip 1 Diyabet Hastalarının Retrospektif Analizi Amaç: Tip 1 Diyabetes Mellitus (T1DM); genellikle çocuklar ve gençler arasında yaygın olan, pankreasın β-hücrelerinin çoğunlukla (%90) immunolojik olarak zarar görmesi sonucu gelişen, tam veya kısmi insülin eksikliği ve hiperglisemi ile tanımlanan kronik bir metabolik rahatsızlıktır. Bu, çocukluk ve ergenlik döneminin en sık karşılaşılan endokrin ve metabolik sorunudur. Bu çalışmada Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Endokrinoloji Kliniğinde T1DM tanısı ile takip edilen hastaların tanı anındaki sosyodemografik, klinik, laboratuvar bulgularının ortaya konulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: T1DM tanısı ile 2005-2023 tarihleri arasında kliniğimizde takip edilen 6 ay-18 yaş arası 514 hastanın dosyaları retrospektif olarak incelendi. Hastaların tanı anındaki demografik, klinik, antropometrik ve laboratuvar özellikleri kaydedilmiştir. Demografik veri olarak, tanı yaşı, tanı aldığı mevsim, cinsiyet, ailede diyabet (T1DM, T2 DM, MODY) öyküsü, anne-baba arası akrabalık olup olmadığı dosyalardan incelendi. Klinik veri olarak, başvuru anındaki klinik bulgular poliüri, polidipsi, kilo kaybı, kilo alamama, polifaji, iştahsızlık, enürezis, nokturi, halsizlik, kabızlık, karın ağrısı, kusma, solunum sıkıntısı, bilinç bulanıklığı durumu kayıt edildi. Antropometrik veri olarak, hastaların tanı anındaki vücut ağırlığı (kg), boy (cm), vücut kitle indeksi (VKI) (kg/m2) değerleri kaydedildi. VKİ, Dünya Sağlık Örgütü'nün geliştirmiş olduğu formüle göre hesaplandı. Boy, vücut ağırlığı, VKİ persentilleri Neyzi ve arkadaşlarının Türk çocuklar için hazırladığı referans değerleri çalışmasına göre hesaplanarak kaydedildi. Laboratuvar verisi olarak, hastaların tanı anındaki kan glukoz, kan gazı (pH, HCO3), C-peptid, insülin, HbA1c, Çölyak otoantikorları(Doku Transglutaminaz Antikorları), diyabet otoantikorları(IAA, anti-GAD, ICA) kaydedildi. Veriler kaydedildikten sonra hastalar yaş (0-5,9, 6-10,9, 11-18), DKA durumu(asidoz yok, hafif asidoz, orta asidoz, ağır asidoz), yaşadığı yer(Isparta merkez, Isparta ilçeleri, Burdur) durumlarına göre sınıflandırıldı. Çalışmanın istatistiksel analizleri SPSS 29.0 (IBM Incorp, Armonk, USA) programı ile gerçekleştirildi. Analizlerin tamamında p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya kriterleri sağlayan 203 hasta dahil edildi. En yüksek hasta başvuru oranları 2013 (%12,8), 2020 (%12,3) ve 2021 (%11,8) oldu. Hastaların yarıya yakını (%44,3) Isparta İli merkezinden, %22,7'si ilçelerden, geriye kalanı (%33,0) Burdur ilinden başvurdu. Hastaların yarıya yakını kız (%48,8), geriye kalanı erkekti. 6 yaş öncesi tanı konan hasta oranı %26,6, 6-11 yaş arasında tanı konan hastaların oranı %36,9 olurken 11 yaş üzeri tanı konan hastaların oranı %36,5 bulundu. Hastaların kliniğe en yüksek oranda başvuru yaptığı mevsim sonbahar oldu (%29,6). Ailede diyabet öyküsü olanların büyük bölümü %31 T2DM olurken T1DM %6,4 oranında saptandı. Hastaların yarıdan fazlasında (%53,7) başvuru anında asidoz yoktu. Hastaların %20,2'sinde ağır asidoz, %13,3'ünde orta şiddette metabolik asidoz ve geriye kalanında hafif asidoz olarak izlendi. Diyabet antikorlarından IAA hastaların %75,4'ünde pozitif, Anti-GAD ise hastaların %64,5'inde gözlendi. ISLET otoantikor hastaların yarısında (%50,2) pozitif bulundu TTGA hastaların düşük bir bölümünde (%8,4) pozitif gözlendi. Hastaların en sık görülen başvuru semptomları poliüri ve polidipsi idi. Görülme oranları birbirine eşit düzeyde bulundu (%86,7), hastaların yarıya yakınında (%49,8) kilo kaybı gözlenirken, polifaji %16,3 oranında izlendi. Birbirine yakın oranda iştahsızlık (%13,3), karın ağrısı (%17,7), enürezis (%23,6) ve nokturi (%26,1) gözlendi. Sonuçlar: Çalışmamızda literatürle uyumlu olarak kız-erkek cinsiyet arasında fark bulunmamıştır. Hastalar kliniğe en çok sonbahar mevsiminde başvurmuştur. Hastalarda en sık başvuru semptomları poliüri ve polidipsi olarak izlenmiş olup yarıya yakın hastada değişen şiddetlerde DKA ile başvuru görülmüştür. Dünya genelinde özellikle 5 yaş altında insidans artışı bilindiğinden farkındalığın artırılması önemlidir. Çalışmamız tek merkez çalışması olup ülke genelinde fikir elde etmek için çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Sepsisli bebeklerde hematolojik ve inflamatuar tanısal kriterler ve prognostik önemi
Yenidoğan sepsisinde klasik tanı kriterlerine ek olarak plazma raftlin düzeylerinin sepsis tanı ve prognozundaki önemini ortaya koymayı amaçladık. Bu çalışma SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde tek merkezli, vaka-kontrol çalışması olarak Ocak 2023 ve Ocak 2024 tarihleri arasında Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'ne yatırılan, 37 gebelik haftası ve üzerinde doğan ve geç neonatal sepsis tanısı alan 60 hasta ve 35 kontrol grubunda yürütüldü. Hasta grubundaki 45 hasta sepsis tanısının 0.gün ve 7.gün değerlerine göre iki gruba ayrıldı. Hasta grubunda çalışma süresince exitus olan 15 hasta da exitus grubu olarak çalışmaya dahil edilerek toplam 4 grup oluşturuldu. Medyan CRP düzeyleri hasta (0.gün) grubunda 52,9 mg/L, kontrol grubunda 1,2 mg/L, exitus grubunda 120,3 mg/L idi ve üç grup arasında istatistiksel anlamlı fark bulundu (p<0,001). Prokalsitonin düzeyleri için medyan değerler hasta (0.gün) grubunda 2,50 mcg/L, kontrol grubunda 0,03 mcg/L, exitus grubunda 9,60 mcg/L idi ve üç grup arasında istatistiksel anlamlı fark bulundu (p<0,001). Raftlin düzeylerinin ortalaması hasta (0.gün) grubunda 394,8 ± 99,4 ng/ml, kontrol grubunda 71,6 ± 21,1 ng/ml, exitus grubunda 584,4 ± 73,4 ng/ml idi ve üç grup arasında istatistiksel anlamlı fark bulundu (p<0,001). pSOFA Sepsis Skoru'nun ortalamaları hasta (0.gün) grubunda 9,6 ± 3,2, hasta (7.gün) grubunda 2,3 ± 1,6 ve exitus grubunda 17,9 ± 2,2 idi ve üç grup arasında istatiksel anlamlı fark bulundu (p<0,001). Phoenix Sepsis Skoru'nun ortalamaları hasta (0.gün) grubunda 6,1 ± 2,1, hasta (7.gün) grubunda 0,49 ± 0,2 ve exitus grubunda 11,0 ± 1,3 idi ve üç grup arasında istatiksel anlamlı fark bulundu (p<0,001). Ayrıca Raftlin düzeylerinin mortaliteyi tahmin etme açısından sensitivitesi %100, spesifitesi %80, AUC 0,92 ve eşik değeri>475,61 ng/ml olarak bulundu. Sonuç olarak çalışmamızı değerlendirdiğimizde raftlin düzeyinin sadece sepsis tanısı koymada değil, daha yüksek raftlin düzeyinin kötü prognozu öngörmede de bir biyobelirteç olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir. Bu bulgular raftlinin ideal bir sepsis biyobelirteci olabileceği yönde umut verici olduğunu düşündürmekte ise de yenidoğan bebeklerde daha geniş popülasyonda yapılacak daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Konjenital kalp hastalığına sahip opere 0-36 aylık olguların anne sütü ile beslenme durumları vebeslenmelerini etkileyen faktörlerin incelenmesi
Konjenital kalp hastalıkları, yenidoğan dönemi itibariyle semptom gösterebilen aynı zamanda bebeğin kısa ve uzun dönemde beslenmesini etkileyerek büyüme ve gelişmesini olumsuz yönde etkileyebilen bir hastalık grubudur. Yenidoğan döneminden itibaren gerekebilen yoğun bakım yatışları, cerrahi ve cerrahi sonrası prosedürler nedeniyle anne sütü ile beslenmeye başlanmasında ve sürdürülmesinde güçlükler yaşanabilmektedir. Konjenital kalp hastalığına sahip 0-36 ay arasındaki olguların anne sütü ile beslenme durumları ve beslenmelerini etkileyen faktörlerin incelendiği bu araştırmaya konjenital kalp hastalığına sahip ve cerrahi geçirmiş 60 olgu ile 60 sağlıklı kontrol grubu karşılaştırılmıştır. Çalışmaya katılan ailelerden öncelikle onam alınmış sonrasında önceden hazırlanmış veri toplama formu aracılığıyla veriler tamamlanmıştır. Hasta ve kontrol grubu anne sütü alma süreleri karşılaştırıldığında, hasta olanların ilk 6 ay sadece anne sütüyle beslenme süresi (2,47±2,97), kontrol grubundaki çocukların sadece anne sütü alma süresinden (4,85±1,90) daha kısa bulunmuştur (p<0,001). Ayrıca, toplam anne sütü alma süresi açısından kontrol grubundaki çocukların (9,17±5,80) hasta gruptakilerden (6,01±6,46) daha uzun süre anne sütü aldığı saptandı (p=0,006). Çalışmanın sonucunda enteral tüple beslenmiş grupta sadece anne sütü alım süresi açısından beslenmemiş grupla arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamamışken (p=0,145), toplam anne sütü alım süresi açısından enteral tüple beslenmemiş grup beslenen gruba göre daha uzun süre anne sütü almış ve bu fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p=0,010). Vaka ve kontrol grubundaki olgular boy persentil açısından değerlendirildiğinde konjenital kalp hastalıklı olguların kontrol grubuna göre anlamlı derecede kısa boya sahip oldukları görülmüştür (p<0,001). Aynı zamanda hasta grubundaki çocukların %26,7'si ≤3 ağırlık persentilde yer alırken, kontrol grubunda bu oran %1,7 bulunmuştur (p<0,001). Sonuç olarak, kardiyak cerrahi geçirmiş bebekler anne sütüyle beslenmenin sürdürülmesi açısından sağlıklı kontrollerine göre daha riskli bir gruptur. Tartı alımı ve boy gibi büyümeyi gösteren antropometrik ölçümlerinin sağlıklı kontrollerinden geri olduğu saptanmıştır. Bu nedenle opere kalp hastaları için çocuk sağlığı izleminin dikkatle yapılması, anne bebek çiftine profesyonel emzirme danışmanlığı alabileceği sağlık sistemlerinin oluşturulması önemlidir.
Mitokondriyal yağ asidi oksidasyon bozukluğu olan 72 hastanın geriye dönük değerlendirilmesi: 32 yıllık deneyim
Memelilerde, uzun süren açlık ve egzersiz gibi yüksek enerji gereken durumlarında yağ asitlerinin oksidasyonu (YAO) önemli bir enerji üretim kaynağıdır. Beyin, açlık sırasında enerji kaynağı olarak keton cisimlerini kullanır. Bu nedenle açlık ve uzun süreli yoğun egzersiz sırasında keton cisimlerinin üretim hızı artmalıdır. Keton cisimleri karaciğerde, ağırlıklı olarak yağ asitlerinin β-oksidasyonu ile üretilen asetil-Koenzim A (asetil-KoA) ile asetoasetil-KoA'dan ve daha az olmak üzere bazı amino asitlerden üretilir. Açlık dönemlerinde bu substratların temini için yağ asitleri, karaciğer, kalp kası ve iskelet kasında mitokondriyal beta-oksidasyona uğrar. Mitokonodriyal YAO bozukluklarında yağ dokusundan salınan yağlar oksitlenemez, iskelet ve kalp kası, karaciğer gibi organlarda birikerek işlevlerini bozar. Bu çalışmada, ülkemizdeki en deneyimli metabolik hastalık merkezlerinden bir olan Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Metabolizma Bilim Dalı'nda yağ asit oksidasyon bozukluğu tanısı ile izlenen hastalar geriye dönük olarak incelendi. Çalışmaya 1988-2020 yılları arasında semptomatik, aile taraması ya da yenidoğan taraması ile asempomatik tanı alan 72 hasta dahil edilmiştir. Yenidoğan taraması ile üç, kardeşte yağ asit oksidasyon bozukluğu olması nedeniyle altı hasta hastalık tablosu oluşmadan tanı almıştır. Hastaların %61,9'unda anne ve baba arasında akrabalık vardı. Semptomatik hastalarda ilk başvuruda gastrointestinal sistem ve kas dokusu ile ilgili yakınmaları vardı. Karaciğer bulguları en sık görülen klinik bulguydu. Çalışma grubunu oluşturan 72 hastanın, klinik ve metabolik olarak aynı hastalık tablosu olan kardeşlerde aynı genetik bozukluğun varlığı kabul edilerek, 61'nin tanısı genetik olarak, üçünün tanısı fibroblast kültüründe enzim çalışması ile ispatlanmıştı. Sekiz hasta ise klinik ve biokimyasal bulgular değerlendirilerek tanı almıştı. Bir hasta karnitin palmitoyil transferaz 1 (CPT1), altı hasta karnitin palmitoyil transferaz 2 (CPT2) eksikliği, dört hasta karnitin-açil karnitin translokaz (CACT) eksikliği, oniki hasta primer karnitin (PCD) eksikliği, iki hasta orta zincirli açil-KoA dehidrojenaz (MCAD) eksikliği, beş hasta uzun zincirli 3-hidroksi açil-KoA dehidrojenaz (LCHAD) eksikliği, sekiz hasta çok uzun zincirli açil-KoA dehidrojenaz (VLCAD) eksikliği ile tanı almıştır. En büyük grup 34 hastanın bulunduğu multipl açil-KoA dehidrojenaz (MAD) eksikliği grubu idi. En çok tanı gecikmesi multipl açil-KoA dehidrojenaz ve karnitin palmitoyil transferaz 2 eksikliği olan hastalarında görüldü. Bu çalışma, ülkemizde görülen yağ asit oksidasyon bozukluğu tanılı hastaların genel özelliklerini ve izlemlerini yansıtması sebebiyle hastaların tanı ve izlem süreçlerinin iyileştirilmesi için bir kaynak olacağı düşünülmüştür. Anahtar kelimeler: mitokondriyal yağ asit oksidasyon bozukluğu, kalıtsal metabolik hastalıklar
Çocuklarda COVID-19 İlişkili Multisistemik Enflamatuvar Sendrom ile Hemofagositik Lenfohistiyositozun Özelliklerinin Karşılaştırılması
Tosun G.G., Çocuklarda COVID-19 İlişkili Multisistemik Enflamatuvar Sendrom ile Hemofagositik Lenfohistiyositozun Özelliklerinin Karşılaştırılması, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanlık Tezi, Ankara, 2024. Çocuklarda COVID-19 ilişkili multisistemik enflamatuvar sendrom (Multisystem inflammatory syndrome in children; MIS-C) SARS-CoV-2 enfeksiyonu sonrası gelişen, genellikle hastane yatışı gerektiren dirençli ateş, çoklu organ tutulumu ve enflamatuvar belirteçlerde belirgin yükselmenin görüldüğü hayatı tehdit eden bir durumdur. Erişkin ağır COVID-19 ile benzer şekilde dolaşımda artan sitokin düzeyleri ve aşırı aktif immün yanıt nedeniyle hemofagositik lenfohistiyositoz (HLH) ile birlikte sitokin fırtınası sendromu (SFS) şemsiye tanısı altında değerlendirilmektedir. İlk olgulardan itibaren MIS-C olguları ile diğer sitokin fırtınası ile karakterize hastalıklar arasındaki birtakım benzerlik ve farklılıklar dikkatimizi çekmiş olup hastalığın patogenezini anlama, tedaviyi yönlendirme ve prognozu öngörmede bu farklıkları daha iyi anlamanın ve analiz etmenin katkısı olabileceğini düşündük. Bu amaç doğrultusunda hastanemizde tedavi ve takip edilmiş olan MIS-C ve HLH tanılı hasta gruplarını klinik ve laboratuvar bulguları ile tedavi yaklaşımları açısından karşılaştırdık. Bu çalışmada Mart 2020-Mart 2022 arasında hastanemizde takip edilen MIS-C tanılı 123 hasta ile Ocak 2013-Mart 2022 arasında takip edilen HLH tanılı 0-18 yaş arasındaki 198 hasta (26'sı primer HLH) dâhil edilmiştir. Primer HLH hastalarının ortanca tanı yaşı (0,5 yıl) hem sekonder HLH (7,5 yıl) hem de MIS-C hastalarına (8,5 yıl) göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. MIS-C ve sekonder HLH tanılı hastaların tanı yaşları arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Anne-baba akrabalığı oranının primer HLH hastalarında (%65,4) MIS-C (%12,2) ve sekonder HLH hastalarına (%32,6) göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Döküntü MIS-C ve romatolojik hastalıklara sekonder gelişen HLH hastalarının (makrofaj aktivasyon sendromu; MAS) yarısından fazlasında izlenirken MAS grubu dışındaki HLH hastalarının yalnızca %19,5'inde saptanmıştır. Oral mukozal değişiklikler HLH tanılı sadece iki hastada (%1) tespit edilirken MIS-C hastalarının %52,8'inde saptanmıştır. Gastrointestinal sistem yakınmaları, MIS-C hastalarının %74,8'inde, HLH hastaların ise %30,3'ünde saptanmıştır (p<0,001). Hepatomegali veya splenomegali MIS-C hastalarının %16,3'ünde, sekonder HLH hastalarının ise %64'ünde tespit edilmiştir. Primer HLH hastalarının %96,2'sinde ve malignite zemininde gelişen HLH hastalarının %58,3'ünde hepatosplenomegali tespit edilmiştir. Artrit MIS-C grubunda sadece bir hastada (%0,8) artralji ise iki hastada (%1,6) tespit edilmiştir. HLH grubunda ise altısı MAS grubunda olmak üzere toplam yedi hastada (%3,5) artit ve 13'ü MAS grubunda olmak üzere 18 hastada artralji izlenmiştir. MAS hastalarında MIS-C hastalarına göre artrit ve artraljinin daha sık olduğu saptanmıştır (sırasıyla p=0,001 ve p<0,001). SARS-CoV-2 PCR pozitif olan MIS-C hastalarında istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha sık olarak respiratuar yakınma ve entübasyon gereksinimi olan solunum yetmezliği ile daha uzun hastane ve yoğun bakım ünitesi (YBÜ) yatış süreleri olduğu tespit edilmiştir. Renal replasman tedavisi gerektiren böbrek yetmezliğinin sekonder HLH hastalarında (%8,7) MIS-C hastalarına (%1,6) göre daha yüksek oranda görüldüğü tespit edilmiştir (p=0,010). Kardiyovasküler sistem tutulumunun MIS-C hastalarında (%76,4) HLH hastalarına (%63,6) göre daha sık olduğu tespit edilmiştir (p=0,016). Tanı anında hipotansiyon ve troponin yüksekliğinin MIS-C hastalarında HLH hastalarına göre daha sık olduğu gösterilmiştir (p<0,001). MIS-C hastalarının izleminde dekompanse şok kliniğinin sekonder HLH hastalarına göre daha sık olduğu tespit edilmiştir (p=0,004). Koroner arter tutulumu MIS-C ve MAS hastalarında benzer oranlarda (sırasıyla %7,3 ve %9,1) görülürken primer HLH ve MAS grubu dışında kalan sekonder HLH hastalarında izlenmemiştir. MIS-C hastalarında HLH hastalarına göre daha yüksek hemoglobin düzeyi, lökosit, nötrofil ve trombosit sayısı ile daha yüksek CRP, ESH, prokalsitonin, albumin düzeyleri ve daha düşük ferritin, trigliserit, ALT, AST ve LDH düzeyleri olduğu tespit edilmiştir. Primer HLH hastalarının tamamının, MIS-C hastalarının tamamına yakınının (%95,9), sekonder HLH hastalarının ise %66,3'ünün steroid tedavisi aldığı, yüksek doz steroid tedavisinin ise MIS-C ve sekonder HLH hastalarında benzer oranlarda (sırasıyla %23,6 ve %25,6) kullanıldığı saptanmıştır (p=0,694). Primer ve sekonder HLH hastalarına göre MIS-C hastalarında yatış sırasındaki steroid kullanım süresinin anlamlı olarak daha kısa ve kümülatif steroid dozunun anlamlı olarak daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Primer HLH tanılı hiçbir hastada anakinra tedavisi kullanılmazken MIS-C hastalarının %62,6'ında ve MAS hastalarının %54,5'inde anakinra kullanıldığı tespit edilmiştir. MIS-C hastalarında MAS hastalarına göre anakinra tedavisinin daha yüksek dozlarda ancak daha kısa süreyle kullanıldığı saptanmıştır. Tanı sonrası yatış süresinin MIS-C hastalarında primer ve sekonder HLH hastalarına göre daha kısa olduğu bulunmuştur (p<0,05). Sistemik JIA/MAS sınıflandırma kriterlerini karşılayan MIS-C hastalarında karşılamayan gruba göre anlamlı olarak daha fazla hipotansiyon ve dekompanse şok görüldüğü, daha fazla yüksek doz steroid, anakinra ve plazma değişimi tedavisi uygulandığı, kümülatif steroid dozunun ve YBÜ yatış oranının daha yüksek olduğu, YBÜ ve hastane yatış süresinin daha uzun olduğu saptanmıştır. Benzer şekilde ferritin/ESH oranı 21,5 ve üzerinde olan MIS-C hastalarında daha fazla hipotansiyon, dekompanse şok görülmüş, daha fazla yüksek doz steroid ve plazma değişimi tedavisi uygulanmış, uygulanan kümülatif steroid dozu daha yüksek, hastane yatış süresi daha uzun olduğu tespit edilmiştir. MIS-C grubunda kaybedilen hastaların tamamının tanı anındaki ferritin/ESH oranının 21,5 ve üzerinde olduğu saptanmıştır. Remisyon oranı MIS-C hastalarında %96,7 iken sekonder HLH hastalarında %77,9 olarak saptanmıştır. HLH hastaları içerisinde en iyi prognoz %95,5 remisyon oranı ile MAS grubunda görülmüştür. MIS-C ve HLH hastalarının benzer ve farklı olan yönlerini ortaya koyduğumuz bu çalışmanın sonuçlarının, hastaların tanı sürecinin kısalmasına katkıda bulunacağı ve etkin tedavi seçiminde de yol gösterici olacağı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Anakinra, HLH, MAS, MIS-C, Sitokin fırtınası.
Konjenital adrenal hiperplazili (KAH) kız olgularda uzun dönem izlemde menstruasyon problemleri ve polikistik over sendromu (PKOS) benzeri tablo gelişimi
Giriş: Konjenital Adrenal Hiperplazi (KAH), kolesterolden kortizol sentezinin gerçekleşmesi için gereken 5 enzimden birisinin eksikliğiyle meydana gelen otozomal resesif geçişli bir hastalıktır. KAH olgularının % 90-95'i 21-hidroksilaz (21-OHaz) enziminin eksikliğiyle ilgilidir. 21-OHaz eksikliğinde enzimdeki eksikliğin derecesine dayalı olarak klinik tablo değişir. Hastalık klinik anlamda "klasik" ve "klasik olmayan" şeklinde iki şekilde ortaya çıkar. Klasik tip aldosteron eksikliğinin düzeyine dayalı olarak tuz kaybıy ve basit virilizan tip şeklinde ikiye ayrılmaktadır. Klasik vakaların 2/3'ünü tuz kaybeden KAH oluştururken, 1/3'ünü tuz kaybetmeyen basit virilize KAH oluşturur. Hiperandrojenizm, söz konusu vakalarda kemik yaşında ilerlemeye, adet düzensizliklerine, boyda kısalığa ve PKOS'a yol açmaktadır. Tedavi esnasında glukokortikoid ile mineralokortikoid hormon replasmanı ile ACTH salgısının ve dolayısıyla adrenal androjen üretiminin azaltılması amaçlanmaktadır. Yeterli tedavi almayan KAH'li kadınlarda polikistik over sendromu benzeri bir tablo görülebilir. 21-OHaz eksikliğine bağlı KAH'lı kızlarda menstrüasyon problemleri görülebilmesine rağmen bu konuda yapılan çalışma sayısı çok azdır. Menstrüel bozuklukların sıklıkla konjenital adrenal hiperplazinin (KAH) bir özelliği olduğu söylense de, bu semptomun mekanizması hakkında çok az bilgi vardır. Amaç: Çalışmamızın amacı 21-OHaz eksikliğine bağlı KAH'lı kızların uzun süreli izlemde menstrüasyon problemlerinin ve polikistik over sendromu benzeri tablonun görülme sıklığının tespit edilmesi ve menstrüasyon problemlerinin ve PKOS benzeri tablonun olası nedenlerinin araştırılmasıdır. Hastalar ve yöntem: Araştırma Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Endokrinoloji Polikliniği'nde 21-OHaz eksikliğine dayalı klasik KAH tanısı ile izlenen ve tedavisi yapılan 53 kız hastanın dosyaları incelenmiştir. Araştırmaya 01 Ocak 2004 ile 31 Aralık 2023 tarihleri arasında (son 20 yılda) Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalında 21-OHaz eksikliğine dayalı klasik KAH tanısıyla takip edilen kız olgulardan ilk adet kanamasının üzerinden 2 yıl veya daha fazla geçmiş olanları dahil edildi. Ayrıca 16 yaşına geldiğe halde henüz hiç adet görmeyen vakalar da primer amenore olarak değerlendirilerek çalışmaya alındı. Bu hastaların dosyaları retrospetif olarak incelendi, başvuru ve takipte klinik, hormonal ve radyolojik özellikleri ile ilgili analizin neticeleri bir araya getirildi. Veriler SPSS 23 paket programıyla analiz edildi. Bulgular: Araştırmaya katılan toplam 53 olgunun yaş ortalaması 22,1±6,4 yıldır. Kırk bir (%77,4) olguya klasik tuz kaybettiren KAH tanısı konulurken, 12 (%22,6) olgu basit virilizan KAH tanısı almıştı. Ortalama menarş yaşı 13,3±2,4 (11-19) yıl, menarş sonrası geçen ortalama süre ise 8,6±3,2 (2-20) yıl hesaplandı. Olguların adet düzensizliği açısından değerlendirildiği ortalama yaş 16,1±2,1 (13-20) yıl idi. Olguların 23'ü (%43,4) düzenli adet görürken, 20 (%37,7) hastada oligomenore, 8 (%15,1) hastada amenore, 3 (%5,7) hastada hipomenore, 2 (%3,8) hastada polimenore, 1 (%1,9) hastada ise hipermenore mevcuttu. Olgularda %49,1 oranında (26/53) hirsutizm tespit edildi. Ortanca Ferriman-Gallwey skoru 9 (3-22) bulundu. Olguların adet düzensizliği açısından değerlendirilirken adetin 3-5. günü arasında hormonal evaluasyon yapıldı ve pelvik ultasronaografi çekildi. Bu sırada bakılan ortalama hormon düzeyleri şu şekilde saptandı: DHEAS düzeyi 52,8±27,2 (25,6-998) mcg/dL, testosteron düzeyi 105,8±39,2 (34,2-1546) ng/dL, SHBG düzeyi 27,6±13,1 (10,8-60,2) nmol/L, FSH düzeyi 4,9±1,6 (1,9-11,1) mIU/mL, LH düzeyi ise 6,4±2,7 (1,4-21,0) mIU/mL, estradiol düzeyi 50,4±16,5 (20,8-156,2) pg/ml, açlık insülin 18,1±8,2 µIU/ml (5,1-48,5) tokluk insülin 89,2±29,1 µIU/ml (42,4-258,3). Olgularda menstrüel düzensizliğin değerlendirilmesi sırasında bakılan yıllık ortalama 17 (OH) progesteron düzeyi 85,9±51,3 (10,5-845,1) ng/mL, yıllık ortalama androstenedion düzeyi 4,3±2,1 (0,8-30,0) ng/mL, yıllık ortalama ACTH düzeyi ortancası ise 85,2±23,5 (5,9-1190) pg/mL bulundu. Pelvik ultrasonografide ortanca sağ over hacmi 4,9±2,5 (1,2-28,0) ml, sol over hacmi ise 5,6±2,1 (1,2-23,6) ml saptandı. On dokuz (%35,8) <6 adet folikül kisti varken, 18 olguda (%34) 6-11 follikül, 16 olguda (%30,2) >12 follikül saptandı. Olguların %24,5'inde (13/53) over volümü >10 ml idi. Ortalama en büyük folikül çapı ise 8,7±3,2 mm idi. Düzenli adet gören olgularla adet düzensizliği olan olguların demografik, klinik, laboratuvar ve ultrasonografik özellikleri karşılaştırıldığında; adet düzensizliği olan olgularda adetleri düzenli olan olgulara kıyasla VKİ-SDS'i daha yüksek, hirsutizm oranları daha fazla ve ortanca Ferriman-Galwey skorları daha fazlaydı (sırasıyla p=0,010, p<0,001 ve <0,001). Adet düzensizliği olan olguların ortalama menarş yaşı düzenli adet gören olgulara göre anlamlı düzeyde yüksek izlendi [14,3±2,7 yıla karşın 11,9±1,8 yıl, p=0,003]. Değerlendirme sırasında bakılan testlerden; ortalama DHEAS, testosteron, LH, açlık ve tokluk insülin düzeyleri ve yıllık ortalama 17-OH-progesteron ve androstenedion düzeyleri adet düzensizliği olan olgularda düzenli adet görenlere nazaran kayda değer şekilde yüksek izlendi (sırasıyla, p<0,001, <0,001, <0,001, 0,008, <0,001, <0,001 ve p=0,014). Pelvik ultrasonografide adet düzensizliği olan olguların ortalama sağ ve sol over hacimleri düzenli adet görenlere göre büyüktü (sırasıyla, p=0,026 ve p=0,035). Adet düzensizliği olan olguların düzenli adet gören olgulara göre follikül sayısının yüksek (>12 follikül) olma oranı ve over volümünün >10 ml olma oranı daha çoktu (sırasıyla p=0,009 ve p=0,010). Adet düzensizliği olan olguların düzenli adet gören olgulara göre ortalama en büyük follikül çapı daha fazlaydı (10,3±4,8 mm'e karşın 5,9±2,4 mm). Gruplar arasında yıllık ortalama steroid dozu açısından anlamlı farklılık görülmedi. Rotterdam tanı kriterlerine göre toplam 20 (%37,8) olguya PKOS-benzeri tablo tanısı konuldu. PKOS-benzeri tablo tanısı olan olguların olmayanlara kıyasla VKİ-SDS'i daha yüksek, hirsutizm oranları daha fazla ve ortanca Ferriman-Galwey skorları daha fazla ve menarş yaşları daha geçti (sırasıyla p<0.001, <0,001, <0,001 ve <0,001). PKOS-benzeri tablo tanısı alan olgulara menstrüel düzensizlik açısından değerlendirildiği dönemde bakılan ortalama DHEASO4, testosteron, LH, açlık ve tokluk insülin düzeyleri PKOS-benzeri tablosu olmayanlara nazaran anlamlı olarak yüksek belirlendi (sırasıyla p=0,010, <0,001, <0,001, <0,001 ve <0,001). Benzer şekilde PKOS-benzeri tablolu olguların değerlendirme sırasında bakılan yıllık ortalama 17(OH)Progesteron, androstenedion ve ACTH seviyeleri PKOS-benzeri tablosu olmayan olgulardan anlamlı yüksek belirlendi (sırasıyla p<0,001, p=0,010 ve p=0,048). Pelvik ultrasonografik ölçümlerde PKOS-benzeri tablosu olan olguların PKOS-benzeri tablosu olmayanlara göre ortalama sağ ve sol over hacimleri daha büyüktü (sırasıyla p<0,001 ve p<0,001). PKOS-benzeri tablolu olguların PKOS-benzeri tablosu olmayan olgulara göre follikül sayısının yüksek (>12 follikül) olma oranı ve over hacminin >10 ml olma oranı daha fazlaydı (sırasıyla p<0,001 ve p<0,001). PKOS-benzeri tablolu olguların PKOS-benzeri tablousu olmayan olgulara göre ortalama en büyük follikül çapı daha fazlaydı (13,1±5,3 mm'e karşın 6,0±3,4 mm, p=0.003). Sonuç: 21-OHaz eksikliğine bağlı klasik KAH tanısı ile takip edilen kız olgularda uzun dönem izlemde yüksek oranlarda menstrüasyon problemleri ve polikistik over sendromu benzeri bir tablo gelişebilmektedir. Bu durum genellikle yetersiz glukokortikoid tedavisi nedeniyle androjen hormon düzeylerinin yeterli baskılanamamasından kaynaklanıyor olabilir. Düzensiz menstrüel sikluslar hiperandrojeneminin klinik ve laboratuvar bulguları ile beraber görülebilmektedir. Hiperinsülinemiyle androjendeki fazlalık, polikistik overin gelişmesinde rol oynar. Bu nedenle klasik KAH'li kız olgularda yeterli ve uygun dozda glukortikoid ve mineralokortikoid tedavi ile replasman yaparak aşırı salgılanan adrenal hormonlar yeterince baskılanmalıdır. Bu olgularda uzun dönemde gelişebilecek menstrüel düzensizlik ve PKOS-benzeri tablo açısından yakın izlem yapılması gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Klasik tip Konjeniltal Adrenal Hiperplazi, 21-hidroksilaz eksikliği, PKOS, Adet düzensizlikleri
Akut lenfoblastik lösemi hastalarında ilaç ilişkili diyabet sıklığı ve risk faktörleri
Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL) tedavisi sırasında hiperglisemi yaygın görülen önemli bir komplikasyondur. Literatür verilerinde sıklığın %8,4-35 arasında değiştiği bildirilmiştir. Hiperglisemiden başlıca sorumlu tutulan faktör tedavi protokollerinde yer alan yüksek doz glukokortikoid ve asparaginazlardır. Glukokortikoidlerin glukoneogenezi artırıp, glukozun hücre içerisine alımını azaltarak insülin direncine yol açtığı aynı zamanda pankreas β hücrelerini etkileyerek insülin salgısını azalttığı bilinmektedir. Asparaginazlar da temel olarak insülin üretimini azaltarak hiperglisemiye yol açar. ALL hastalarında ilaca bağlı hiperglisemi gelişiminde ileri yaş, kız cinsiyet, obezite, ailede diyabet öyküsü, yüksek riskli hastalık gibi etkenler risk faktörleri arasında gösterilmektedir. Çalışmamızda amacımız ALL tedavisi alan çocuk hastalarda uygulanan farklı tedavi protokollerini hiperglisemi riski açısından karşılaştırmak, hiperglisemi tedavisinde uygulanan protokolleri incelemek, hiperglisemi gelişimi için risk faktörlerini ve ALL tedavisinde kan şekeri izleminin daha sıkı yapılması gereken hasta grubunu belirlemektir. Hastanemizde 2008-2016 yıllarında St Jude Total XV tedavi protokolü, 2016-2023 yılları arasında da ALL IC BFM 2009 tedavi protokolü uygulanmıştır. İki protokolde verilen kümülatif glukokortikoid ve asparaginaz dozları farklıdır. Çalışmamızda Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesinde Şubat 2008- Eylül 2023 yılları arasında ALL tedavisi almış 1-18 yaş arası hastalar geriye dönük olarak incelendi. Çalışmaya dahil edilen hastaların demografik ve oksolojik verileri, ailede diyabet öyküsü, hastalık risk grubu ile ilgili özellikleri, aldıkları tedavi protokolü ve kümülatif glukokortikoid ve asparaginaz dozları, hipergliseminin şiddet ve süresi, hipergliseminin tedavinin hangi döneminde geliştiği, hiperglisemi sırasındaki glukoz, insülin, C peptid, HbA1C düzeyleri incelendi. Çalışmaya dahil edilen 278 hastanın ortanca yaşları 5 yıl idi. Hastaların 115'i kız (%41,4), 163'ü (%58,6) erkekti. 173 hasta (%62,2) St Jude Total XV tedavi protokolü alırken 105 hasta (%37,8) ALL IC BFM 2009 tedavi protokolü aldı. 278 ALL hastasının 60'ında (%21,5) kısa süreli hiperglisemi, 45'inde (%16,2) diyabet gelişti. Kısa süreli hiperglisemi ve diyabetin en sık geliştiği tedavi dönemleri remisyon indüksiyon (sırası ile %15,4, %9,7) ve relaps (sırası ile %7,4, %26) dönemleriydi. İki farklı protokol arasında kısa süreli hiperglisemi ve diyabet sıklığı açısından fark yoktu. (sırası ile p=0,617, p=0,180) En sık diyabet gelişen dönemlerden biri olan remisyon indüksiyon döneminde diyabet gelişimi için risk faktörleri incelendiğinde ileri yaş, kız cinsiyet ve santral sinir sistemi (SSS) tutulumunun bağımsız risk faktörleri olduğu belirlendi. Diyabet gelişme riskini yaştaki her bir yıl artışın 1,39 kat, kız cinsiyetin 2,87 kat, SSS tutulumunun 4,16 kat, travmatik LP yapılmış olmasının da 3,85 kat artırdığı gösterildi. Tekli analizlerde risk faktörü olarak belirlenen 50.000 x103/μL'in üzerinde beyaz küre sayısı ve T hücre immünfenotipi çoklu analizde anlamını yitirdi. Diyabet gelişen 45 hastanın 25'ine (%55,5) insülin tedavisi verildi. Ortanca insülin kullanımı süresi 24,7 gün idi. İnsülin ihtiyacı süresine etki eden faktörleri araştırmak amacıyla dört gün ve daha kısa süre insülin kullanan hastalar ile daha uzun süre insülin kullanan hastalar karşılaştırıldığında; dört günden uzun süre insülin kullanan hastalarda HbA1C düzeyi ve glukoz/insülin oranının daha yüksek olduğu yani glukoz yükselişine cevap olarak daha az insülin salındığı görüldü (sırası ile p=0,002, p=0,009). Sonuç olarak ALL hastalarında diyabet gelişimi üzerinde tedavi protokolleri arasındaki farklılıklardan daha çok hastaya ait risk faktörleri rol oynamaktadır. 10 yaşın üzeri, kız cinsiyetli, SSS tutulumu olan ve relaps hastalığı olan hastaların daha yüksek risk altında olduğu akılda tutulmalı ve bu hastalara yakın kan şekeri izlemi yapılmalıdır. Çalışmamız ALL tedavisinde remisyon indüksiyon dönemiyle sınırlı kalan diğer çalışmaların aksine tedavinin tüm dönemlerindeki hiperglisemi sıklığı açısından bilgi vermekte, diyabet için çok sayıda olası risk faktörünün incelenmesi sonucunda güçlü risk faktörlerini belirleyerek literatüre katkı sağlamaktadır.
Glutarik asidüri tip 1 hastalarında böbrek işlevlerinin incelenmesi
Glutarik asidüri tip 1 (GA1) kalıtsal metabolik bir hastalıktır. Glutaril-KoA dehidrojenaz (GCDH) enziminin eksikliğinden kaynaklanır. Hastalık temel olarak sinir sistemini etkiler. Son yıllarda, GA1'li hastalarda böbrek hasarının gelişebileceği ve yaşla birlikte böbrek işlevlerinin bozulabildiği gösterilmiştir. Ancak bu tutulumun hangi yaşta başladığı, böbreğin hangi bölgelerinin nasıl etkilendiği, bu hastalarda böbrek tutulumunu klinikte değerlendirmek için ne zaman hangi incelemelerin yapılması gerektiği konusunda yeterli bilgi yoktur. Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı Polikliniğinde izlenen, GA1 tanısı almış olan çocuk ve erişkin 16 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların demografik ve klinik verileri hastane kayıtlarından derlenmiştir. Rutin incelemelerin yanı sıra kan basıncı, renal ultrasonografi, Doppler ultrasonografi, serum sistatin C, idrarda β2-mikroglobulin (B2MG), Kidney Injury Molecule-1 (KIM-1), Neutrophil gelatinase-associated lipocalin (NGAL), Uromodulin (UMOD) incelenmiştir. İdrar biyobelirteçleri için her hasta ile yaş ve cinsiyeti eşleştirilmiş ikişer sağlıklı kontrol alınmıştır. Hastalardan serum kreatinin ve sistatin C birlikte bakılmıştır. Kreatinin ve sistatin C kullanılarak tahmini glomerüler filtrasyon hızı (estimated glomerular filtration rate, eGFR) hesaplanmıştır. Kreatinine göre bakılan ortalama eGFR 118,93±17,83 mL/dk/1,73m2 ve sistatin C düzeylerine göre hesaplanan eGFR ortalaması 95,25±20,52 mL/dk/1,73m2 olarak bulunmuştur. Hastaların protein:kreatinin oranları [0.16 (0.09-0.22) ve 0.07 (0.05-0.10)] ve B2MG:kreatinin oranları [122.39 (67.40-200.05) ve 52.12 (31.03-103.43)] kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur (p≤0.001). Hastalar sistatin C formülü ile hesaplanan eGFR'ye göre değerlendirildiğinde, sekiz hastanın eGFR'si 90 mL/dk/1,73m2'nin üzerinde iken yedi hastanın eGFR'si 90 mL/dk/1,73m2'nin altında bulunmuştur. Sağ ve sol renal ven akım hızları eGFR<90 olan hastalarda daha düşükken boya göre vücut ağırlığı, serum alkalen fosfataz ve fosfor değerleri daha yüksek bulunmuştur. İki grup arasında idrar biyobelirteçlerinde anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sonuç olarak, GA1 hastalığında erken yaşta bile eGFR düşüklüğü görülebilmektedir. Sistatin C ölçümleri böbrek izlemi için gereklidir çünkü kreatinin bazlı eGFR değerlendirmeleri yanıltıcıdır. Böbrek disfonksiyonu muhtemelen esas olarak tübüler kökenlidir. Üriner B2MG ve renal ven akım hızları biyobelirteç olarak daha ayrıntılı araştırılmalıdır.
Lenf bezi büyümesi şikayeti ile başvuran çocuk hastaların klinik ve ultrasonografi bulgularının uyumunun değerlendirilmesi
Lenf bezi büyümesi genel pediatri polikliniklerine başvuru nedenleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi Genel Pediatri Bilim Dalı'na 1 Haziran 2023- 1 Haziran 2024 yılları arasında lenf bezi büyümesi şikayetiyle başvuran 148 hasta prospektif olarak değerlendirildi. Hastaların 94'ü (%63,51) erkek 54 (%36,49) kızdı. Bu hastaların yaşları 8 ay ile 17 yaş arasında değişmekte olup ortalama yaş 7,18±3,68 yıldı. Çalışmamızda hastaların temel başvuru şikayetleri incelendiğinde en sık 135 (%91,21) hasta boyunda şişlik şikayeti ile başvurdu. Ek yakınması olan hastalarda ise en sık ek yakınma 18 (%12,16) hasta ile ateşti. Fizik muayenede en çok palpe edilen lenfadenopati (LAP) bölgesi 76 (%51,35) hastada ön servikal, ikinci sırada 61 (%41,22) hastada submandibular bölgeydi. Fizik muayene ile LAP çapı 3 cm ve üzerinde ölçülen 16 hastanın 4'ünde (%25) malignite saptanırken, 3 cm ve altı olan 132 hastadan sadece 2'sinde (%1,51) malignite saptandı. Histopatolojik değerlendirme sonucunda bir hastalık tanımlanan hastaların %83,33'ünün US'de yuvarlaklık indeksi <2 olarak hesaplanırken LAP biyopsisi yapılmayan veya biyopsi sonucu benign çıkanların %4,9'unun yuvarlaklık indeksi <2 olarak hesaplandı. Histopatolojik değerlendirme sonucunda bir hastalık tanımlanan hastaların %83,33'ünün US'de LAP'ı reaktif değilken LAP biyopsisi yapılmayan veya biyopsi sonucu benign çıkanların %3,5'ünün reaktif değildi. Histopatolojik değerlendirme sonucunda bir hastalık tanımlanan hastaların tamamının US'de LAP görünümü heterojen iken LAP biyopsisi yapılmayan veya biyopsi sonucu benign çıkanların %9,09'unun heterojen olduğu görüldü. Histopatolojik değerlendirme sonucunda bir hastalık tanımlanan hastaların %33,33'ünün US'de periferal kanlanması varken LAP biyopsisi yapılmayan veya biyopsi sonucu benign çıkanların %4,23'ünün periferal kanlanması vardı. Hastaların fizik muayene ve US uyumları için fizik muayenede lokalizasyon olarak teşhis edilen LAP'lardan en az birisi US'de görüldü ise uyumlu görülmedi ise uyumsuz kabul edildi. Buna göre %89,86 hastanın uyumlu iken %10,14 hastanın uyumsuzdu. 148 hastanın dokuzuna (%6,08) LAP biyopsisi yapıldı. Üç hastanın biyopsi sonucu benign olarak raporlandı. Kalan altı hastanın klinik ve histopatolojik değerlendirme bulguları sonucunda bu altı hastaya Tüberküloz, Hodgkin Lenfoma, Nekrotizan Granülamatöz Lenfadenit, Langerhans Hücreli Histiyositoz, Kapiller Hemanjiom ve Rosai-Dorfman hastalığı tanıları konuldu. Hastaların %35,81'inin Genel Pediatri bölümüne başvurusundan önce herhangi bir başka hastaneye lenf bezi büyümesi şikayeti ile başvurusu olduğu, dış merkeze başvuran bu hastaların %77,35'ine US yapıldığı öğrenildi. Hastalara tanı konulması sürecinde LAP teşhis edilen hastalarda malignite düşündürecek anamnez, fizik muayene bulgusu varsa US tetkikinin malignite teşhisi sürecinde yardımcı olabileceği fakat anamnez ve fizik muayenede şüpheli bir durum yoksa US tetkikinin gerekli olmadığı kanısına varıldı. İlk muayenede anamnez, fizik muayene ve US sonuçları ile benign düşünülen hiçbir hastanın kontrole geldiğinde istenen US tetkikinde malignite düşündürecek sonuca rastlanmadığı ya da anamnez ve fizik muayenesinde malignite düşündürecek bulgu görülmediği bu nedenle kontrole gelen hiçbir hastaya malignite tanısı konulmadığı, malignite tanısı alan hastaların hepsinin ilk başvuruda tanılarını aldıkları görüldü. Bu nedenlerle LAP takibinde US tetkikinin anlamlı olmadığı fizik muayene ile takibin yeterli olduğu görüldü.
Kanalopati tanısı ile izlenen hastaların ve ebeveynlerinin kaygı düzeyinin değerlendirilmesi
Uzun QT sendromu ve Katekolaminerjik Polimorfik Ventrikül Taşikardi (KPVT), çocuklarda ve genç erişkinlerde ciddi kardiyak aritmilerle ilişkilendirilen genetik bozukluklardır. Ani kardiyak aritmi ve ani ölüm riski nedeniyle bu hastalarda daha yüksek kaygı düzeylerinin olabileceğini öngörüyoruz, bu da kaygı değerlendirmesini hastalık yönetimi açısından kritik hale getiriyor. Bu çalışmada, kanalopati tanılı çocukların ve ebeveynlerinin kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi ve çeşitli klinik özelliklerle ilişkilerinin incelenmesi amaçlandı. Çalışmaya, 53 çocuk hasta ve ebeveynleri (47 anne ve 26 baba) dahil edildi. Katılımcıların kaygı düzeyleri Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği kullanılarak ölçüldü. Ebeveynlerin eğitim düzeyleri ve çocukların tanısal ve klinik özellikleri gibi faktörlerle kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiler incelendi. İstatistiksel analizler için Student-t testi, Mann Whitney U testi ve Spearman korelasyon analizleri kullanıldı. Hastaların (%56,6 kız) ortanca yaşı 11 yıl (1-17), ortanca tanı yaşı 60 ay (0,1-192) idi. Kırk beş (%84,9) hasta uzun QT, 8 (%15,1) hasta ise KPVT tanısı ile izlenmekte idi. Çocukların Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği puan ortalamaları sırasıyla 33,3±5,6 ve 40,2±8,3 olarak saptandı. Annelerde bu değerler 38,7±7,8 ve 46,6±10,6; babalarda ise 33±4,7 ve 37,3±7 idi. Annelerde yüksek eğitim düzeyi daha düşük sürekli kaygı puanı ile ilişkili bulundu (p<0,001), ancak babalarda anlamlı bir fark saptanmadı. Çocukların tanı yaşı ile durumluk kaygı ölçeği puanı arasında negatif bir korelasyon tespit edildi (r= -0,484, p=0,007). KPVT tanısı olan çocukların durumluk ve sürekli kaygı ölçeği puanlarının, uzun QT tanısı alan çocuklardan anlamlı olarak daha yüksek olduğu gözlendi (sırası ile; p=0,009 ve p=0,002). Yanı sıra, invaziv işlem öyküsü, çocuklarda daha yüksek durumluk ve sürekli kaygı puanları ile ilişkili bulundu (sırası ile; p=0,028 ve p=0,003). Ailede ani ölüm öyküsü olan annelerde sürekli kaygı düzeyi anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). KPVT tanısı olan çocukların babalarının sürekli kaygı ölçeği puanlarının uzun QT sendromlu çocukların babalarına göre anlamlı derecede yüksek olduğu bulundu (p=0,039). Sonuç olarak çalışmamız, uzun QT sendromu ve KPVT tanısı alan çocukların tanı yaşı ve klinik özelliklerinin, kendilerinde ve ebeveynlerinde kaygı düzeyleri üzerinde etkili olduğunu ortaya koydu. Bu sonuçlar, kanalopati gibi kardiyak hastalıkların psikososyal etkilerinin ele alınmasında çocukların ve ebeveynlerin kaygı düzeylerinin göz önünde bulundurulmasının önemli olduğunu göstermektedir.
Ağır kombine immün yetmezlik dışındaki primerimmün yetmezlik hastalarının hematopoietikkök hücre nakli sonrası klinik özelliklerinin,labaratuvar bulgularının ve immünrekonstitüsyonlarının değerlendirilmesi
Primer immün yetmezlikler(PİY) immün sistem gelişim ve fonksiyonunda bozukluklarla ortaya çıkan bir grup genetik hastalıktır. Her geçen yıl sayısı artmakla birlikte günümüzde 485 hastalık tipi tanımlanmıştır. Hematopoietik kök hücre nakli (HKHN) birçok PİY hastası için küratif tedavidir. Bu çalışmada, ağır kombine immün yetmezlik (AKİY) dışı PİY hastalarının nakil öncesi komorbiditeleri, nakil özellikleri, nakil komplikasyonları ve immün rekonstitüsyon özellikleri incelenmiş, bu özellikler PİY alt gruplarına göre karşılaştırılmış ve immün rekonstitüsyon, sağkalım üzerinde etkili olabilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Kemik İliği Transplantasyon Ünitesinde Ocak 2004-Temmuz 2023 tarihleri arasında AKİY dışı PİY nedeniyle HKHN yapılmış 104 hastanın dosyası retrospektif olarak incelenmiştir. Hastaların 60'ı (%57) erkek, 44'ü (%42) kızdır. Tanı yaşı ortancası 2,2 yıl, nakil oldukları yaş ortancası 5,8 yıl, tanıdan nakile kadar geçen süre ortancası 1,1 yıldır. PİY alt grubuna göre; 44 hasta (%42,3) immün disregülasyon, 33 hasta (%31,7) kombine immün yetmezlik (KİY), 16 hasta (%15,4) fagositer sistem defekti, 10 hasta (%9,6) sendromik KİY, bir hasta (%1,0) otoinflamatuar hastalık grubunda yer almaktadır. Fagositer sistem defekti grubunda tanıdan nakile kadar geçen süre en uzun (ortanca 2,4 yıl), immün disregülasyon grubunda ise en kısadır (ortanca 0,8 yıl) (p=0,036). Hastaların 98'inde (%94,2) engraftman gerçekleşmiş, altı hastada (%5,8) engraftman başarısızlığı görülmüştür. PİY alt grupları arasında engraftman olma oranı açısından anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Myeloablatif rejim alan hastalarda engraftman olma oranı (%100), azaltılmış yoğunlukta rejim (RIC) alanlara (%90,7) göre daha yüksek bulunmuştur (p=0,038). Nötrofil engraftmanı myeloablatif rejim alan hastalarda (ortanca 16 gün), RIC rejimi alanlara (ortanca 14 gün) göre; kemik iliği+kord kanı kullanılanlarda (ortanca 18 gün), kemik iliği (ortanca 15 gün) ve periferik kök hücre (ortanca 12 gün) kullanılanlara göre daha geç olmuştur (p<0,05). Sendromik KİY grubunda birinci ay tam kimerizm oranı (%100), fagositer sistem defekti grubunda ise miks kimerizm oranı (%41,7) daha yüksektir (p=0,046). Myeloablatif rejim alan hastalarda birinci ay ve son kontrol tam kimerizm oranı (sırasıyla %90,2 ve %92,3), RIC rejimi alanlara (sırasıyla %73,0 ve %75,0) göre daha yüksektir (p<0,05). İmmün rekonstitüsyon en erkenden en geçe doğru CD8+>CD16/56+>CD4+>CD19+ şeklinde gerçekleşmiştir. Altı yaş altında yapılan nakillerde MLS, CD8+, CD4+, CD19+ rekonstitsüyonu daha erken olmuştur (p<0,05). Busulfan bazlı rejim alan hastalarda MLS, CD8+, CD19+ rekonstitüsyonu, treosulfan ve melfalan bazlı rejim alanlara göre daha erken gerçekleşmiştir (p<0,05). Verilen çekirdekli hücre sayısı daha fazla olan hastalarda MLS rekonstitüsyonu daha hızlı olmuştur (p=0,004). Seroterapi alan hastalarda MLS, CD8+ ve CD4+ rekonstitüsyonu daha geç gerçekleşmiştir (p<0,05). Akut GVHH olan hastalarda MLS, CD16/56+ ve CD19+ rekonstitüsyonu daha geç olmuştur (p<0,05). MLS rekonstitüsyonu daha geç olan hastalarda pulmoner komplikasyon görülme oranı daha yüksektir (p<0,05). HKHN sonrası izlem süresi ortancası 5,8 yıl olup, genel sağkalım oranı %78,8 bulunmuştur. PİY alt grupları arasında sağkalım açısından anlamlı fark görülmemiştir (p>0,05). Sağkalım üzerinde, tek değişkenli Cox regresyon analizine göre; akut GVHH, veno-okluziv hastalık, hemorajik sistit, pulmoner komplikasyon, enfeksiyon, üçüncü ay CD8+<200/uL ve altıncı ay MLS<1000/uL anlamlı risk faktörleri olarak bulunmuştur (p<0,05). Çok değişkenli analizde ise tek başına altıncı ay MLS<1000/μL sağkalım üzerinde bağımsız bir risk faktörü olarak saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak immün rekonstitüsyonun sağkalım üzerinde kritik bir rol oynadığı görülmüştür. Altıncı ay MLS<1000/μL olan hastaların mortalite riskinin anlamlı derecede yüksek olması, bu parametrenin önemli bir prognostik belirteç olabileceğini düşündürmektedir. İmmün rekonstitüsyonun izlenmesi ve bu süreçte ortaya çıkabilecek komplikasyonların erken müdahale ile yönetilmesi, hasta sonuçlarının iyileştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
COVİD-19 ilişkili multisistemik enflamatuvar sendromlu çocukların uzun dönem komorbidite ve prognozlarının değerlendirilmesi
Çocuklarda COVID-19 ilişkili Multisistemik Enflamatuar Sendrom (Multisystem inflammatory syndrome in children; MIS-C), SARS-CoV-2 enfeksiyonunu takiben gelişen, genellikle hastane yatışı gerektiren yüksek ateş, çoklu organ tutulumu ve enflamatuvar belirteçlerde belirgin artış ile karakterize bir durumdur. MIS-C hastalarının hem tanıda hem de izlemde başta kardiyak olmak üzere gelişebilecek olası organ tutulumları açısından yakın takip edilmeleri gerekmektedir. Ancak MIS-C hastalarının ne kadar sıklıkta izlenmesi gerektiği veya izlemde gelişebilecek komplikasyonlar açısından literatürde az sayıda veri bulunmaktadır. MIS-C nispeten yeni bir hastalık olması nedeniyle, bu hastaların uzun dönem takip verileri de mevcut değildir. Bu nedenle çalışmamızda COVID-19 ilişkili Multisistemik Enflamatuvar sendromu (MIS-C) tanısı almış hastaların demografik özelliklerini, klinik ve laboratuvar bulgularını (otoantikorlar dahil), ekokardiyografi (EKO) ve diğer görüntüleme sonuçlarını, aldıkları tedaviler ve tedavi yanıtlarını, izlemde otoimmün hastalık geliştirip geliştirmeyeceklerini, uzun dönem komorbiditelerini ve prognozlarını değerlendirmeyi amaçladık. Bu çalışmaya Nisan 2020- Ekim 2023 arasında MIS-C tanısı almış olup hastanemizde takip edilen 0-18 yaş arası 132 MIS-C hastası ile bu dönemde tanı alıp hastanemizde takip edilen 13 ağır COVID-19 pnömonisi hastası dahil edilmiştir. MIS-C hastalarının bulguları, COVID-19 pnömonisi hastalarıyla ve mevcut varyantın hakim olduğu dönemlere göre Aralık 2021 öncesi ve sonrası olacak şekilde karşılaştırılmıştır. Aralık 2021'den önce 98 (çoğu Delta varyantı ile ilişkili), Aralık 2021 sonrası 34 (Omicron varyantı ilişkili) MIS-C hastası saptanmıştır. Hastaların %65,9'u erkek, tanı anında ortanca yaş 8,2 yıl saptanmıştır. MIS-C hastaları başvuru anındaki klinik fenotiplerine göre ayrıldığında, şok kliniği ile gelen 43 hasta (%32,6), Kawasaki Hastalığı (KH) fenotipi ile gelen 36 hasta (%27,3), KH benzeri fenotipi ile gelen 89 hasta (%67,4) saptanmıştır. MIS-C hastalarında en sık görülen klinik bulgular: ateş (%100), gastrointestinal sistem bulguları (%84,8), döküntü (%72) ve konjonktivit (%72,7) olmuştur. Tanı anında neredeyse tüm hastalarda lenfopeni (0,2-1,58) görülmüş olup, trombosit sayısı 180 x 10^3/μL (27-649), ortalama CRP 18,5 mg/dL (0,5-144,7) saptanmıştır. 57 hastada (%43,2) anormal karaciğer fonksiyon testleri tespit edilmiştir. Ağır COVID-19 pnömonili hastalarda ortalama CRP 5,8 mg/dL olup, bu değer MIS-C hastalarına göre anlamlı derecede düşük saptanmıştır (p<0,05). Tanı anında 88 MIS-C hastasında (%67,2) anormal EKO bulguları görülmüş olup ortalama ejeksiyon fraksiyonu %63,1 saptanmıştır. En sık görülen kardiyak kapak tutulumu mitral yetmezlik (60 hasta, %45,8) olarak saptanmıştır. Ağır COVID-19 hastalarında ise sistolik fonksiyonlarda azalma saptanmamış olup, ortalama ejeksiyon fraksiyonu MIS-C hastalarına kıyasla anlamlı derecede yüksek (EF: %72) saptanmıştır (p<0,05). Tedavi sürecinde tüm MIS-C hastalarına intravenöz immünoglobulin (IVIG), steroid ve IV antibiyotik verilmiştir. Ek olarak 123 hastaya (%93,2) düşük molekül ağrılıklı heparin, 100 hastaya (%75,8) aspirin verilmiştir. Anakinra tedavisi 82 hastaya (%62,1) uygulanmıştır. Ortalama tedavi süresi steroid için 5 gün (2-60 gün), anakinra için 5 gün (2-21 gün) saptanmıştır. Entübasyon 14 hastada (%10,6), inotropik destek 44 hastada (%33,3), terapötik plazma değişimi 30 hastada (%22,7) ve ekstrakorporeal membran oksijenasyonu (ECMO) 4 hastada (%3) uygulanmıştır. Klinik remisyon 129 hastada (%97,7) sağlanırken, 3 hasta (%2,3) kaybedilmiştir. Kaybedilen hastaların tümünün Aralık 2021 öncesi şok kliniği ile başvuran MIS-C hastaları olduğu görülmüştür. Taburculuk sonrası değerlendirilen 95 MIS-C hastasının 49'unda (%51,6) sekel gözlemlenmiştir. Önemli sekeller arasında anormal EKO bulguları (%29), okul performansında düşüş (%32,5) ve nörolojik semptomlar (%13,7) yer almıştır. Aralık 2021 öncesi MIS-C hastaları daha fazla sekelle ilişkilendirilmiştir. Tanı anında 75 hastada (%57,3) kardiyak kapak tutulumu mevcutken, birinci yıl izleminde 20 hastada (%29) kapak tutulumu saptanmıştır. Tanı anında 41 hastada (%31,1) nörolojik semptomlar mevcutken, birinci yıl izleminde 13 hastada (%13,7) saptanmıştır. Nörolojik şikayetleri olan hastaların bilişsel fonksiyonları değerlendirildiğinde %44,4 hastada anormal bulgular saptanmıştır. Otoantikor pozitifliği (özellikle ANA, lupus antikoagülanı) 60 hastada (%63,2), tiroid otoantikor pozitifliği 29 hastada (%30,5) saptanmıştır. Otoantikor oranları yüksek olmasına rağmen klinik yansıma yalnızca bir hastada (hipotiroidi) saptanmıştır. Taburculuk sonrası izlemde 25 hastada (%22,5) yeni hastalıklar tespit edilmiştir. Bu yeni hastalıklar arasında obezite, hipertansiyon, hiperglisemi, hiperlipidemi, hipogamaglobulinemi, immün yetmezlik, hipotiroidi, tekrarlayan baş ağrısı, kritik hastalık miyopatisi, oküler myasteni dikkat çekmiş olup, hastalar ilgili bilim dallarına yönlendirilmiştir. Ancak bu hastalıkların COVID-19 ve MIS-C ile nedensel ilişkileri konusunda yorum yapılamamaktadır. MIS-C hastalarında yaşanılan ciddi sitokin fırtınası göz önüne alındığında, gelişebilecek yeni hadiseler açısından multidisipliner yaklaşım ile uzun dönem takibi oldukça önemlidir.
Entezit ilişkili artrit tanılı hastaların hastalık şiddetlerinin ve tedavi yanıtlarının değerlendirilmesi
Entezit İlişkili Artrit (EİA), Juvenil İdiopatik Artrit (JİA) alt tiplerinden biridir ve çocukluk çağında görülen kronik romatizmal hastalıklar arasında önemli bir yer tutar. Özellikle 10-13 yaş arası erkek çocuklarda sık rastlanan bu hastalık, periferik artrit, entezit ve aksiyel tutulum gibi bulgularla kendini gösterir. EİA'nın etiyopatogenezinde genetik faktörler, özellikle insan lökosit antijeni (Human Leukocyte Antigen) [HLA])-B27 pozitifliği, bağırsak mikrobiyomundaki değişiklikler ve mekanik stresin etkili olduğu düşünülmektedir. Ancak, bu hasta grubunun erişkin hastalardan farklarını, hastalık aktivitesini değerlendiren ölçeklerin kullanımını ve tedavilerin etkinliğini araştıran çalışmaların azlığı, EİA yönetiminde önemli boşluklar yaratmaktadır. Bu çalışmada EİA hastalarının demografik, klinik ve laboratuvar verilerinin, hastalık aktivite ölçeklerinin (Juvenile Arthritis Disease Activity Score [JADAS], Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index [BASDAI] ve Juvenile Spondyloarthritis Disease Activity Index [JSpADA]), tedavilerin etkinliğinin değerlendirilmesi ve biyolojik ilaç kullanımı gerektiren durumların belirlenmesi amaçlanmıştır. EİA tanılı 133 hastanın klinik, laboratuvar ve görüntüleme verileri retrospektif olarak incelenmiş; JADAS, BASDAI ve JSpADA ölçekleriyle hastalık aktivitesi ve tedavi yanıtları ayrıca komorbiditeler, HLA-B27'nin hastalığa etkisi, biyolojik ilaç kullanımına ve değerlendirme vizitindeki aktif hastalığa etki eden faktörler değerlendirilmiştir. Çalışmamızda ortanca tanı yaşı ve hastalık süresi sırasıyla 13.2 (6-17.4) ve 7.1 (0.25-15.3) yıl bulunmuştur. Komorbidite varlığı ve HLA-B27 pozitifliği ile anlamlı ilişki gösteren bir özellik saptanmamıştır. Komorbidite varlığının (p=0.035), tanı anındaki aksiyel tutulumun (p=0.042), periferik artrit yokluğunun (p=0.047) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG)'de ilgili kemiklerde osteit olmasının (p=0.045) biyolojik ilaç kullanımını artırdığı bulunmuştur. Non-steroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ)'nin üçüncü ayında hastaların yaklaşık 1/3'ünde, sülfasalazin (SLZ)'nin ve metotreksat (MTX)'in üçüncü ayında hastaların yaklaşık yarısında, biyolojik ajanların üçüncü ayında ise %90 civarında inaktif hastalığa ulaşıldığı görülmüştür. MTX için inaktif hastalık oranları SLZ'ye kıyasla daha düşüktür. Hastalık aktivite ölçekleri arasında güçlü bir korelasyon gözlenmiştir. Değerlendirme vizitinde JADAS'a göre aktif hastalık olması, tanı yaşı (p=0.041) ve son vizitteki aksiyel tutulum varlığı (p=0.02) ile; BASDAI'ye göre aktif hastalık olması, son vizitteki yakınma (p<0.001), aksiyel tutulum (p<0.001) ve entezit (p=0.041) varlığı ile; JSpADA'ya göre aktif hastalık olması, son vizitteki yakınma (p<0.001), aksiyel tutulum (p<0.001) varlığı ve ESH yüksekliği (p=0.004) ile anlamlı ilişkili saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda, hastalık aktivite ölçeklerinin birbiriyle güçlü korelasyon gösterdiği, NSAİİ, SLZ ve MTX tedavilerinin belirli bir oranda inaktif hastalık sağladığı ve komorbidite varlığı, tanı anındaki aksiyel tutulum ve MRG'de osteit görülmesinin, biyolojik ilaç kullanımını artıran faktörler olduğu belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Entezit ilişkili artrit, BASDAI, JSpADA, NSAİİ, sülfasalazin, biyolojik ilaç
Fetal ve neonatal otopsilerin retrospektif incelenmesi
Bu çalışmada fetal ve neonatal otopsiler incelenerek postmortem incelemelerin genel profilinin ortaya konulması, başlıca klinik özelliklerin ve tanıların belirlenmesi, otopsi incelemesinin kliniğe katkısının araştırılması amaçlanmıştır. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Pediatrik ve Perinatal Patoloji Ünitesi'nde 2013-2022 yılları arasında yapılan 724'ü (%92,3) fetal, 60'ı (%7,7) yenidoğan olmak üzere 784 otopsi incelenmiştir. Otopsilerin 743'ü (%94,8) Hacettepe Hastanelerinden, 41'i (%5,2) diğer merkezlerden gönderilmiştir. Fetüslerin 418'i (%57,7) termine edilmiş, 298'i (%41,2) intrauterin eksitus olmuştur. En sık terminasyon nedeni (%57,9) konjenital malformasyonlardır. Fetal otopsi incelemesinde 247 (%34) fetüste çoklu sistem bulguları; en sık olarak 293 (%40,4) fetüste merkezi sinir sistemi bulguları görülmüştür. Antenatal değerlendirmeye katkıda fetal otopsilerin %41,6'sı uyumlu/ek katkı olmaması nedeniyle kategori 1, %42,8'i minör katkılar nedeniyle kategori 2, %11'i majör katkılar nedeniyle kategori 3, %1,2'si uyumsuz bulgular nedeniyle kategori 4, %1,8'i uyumlu fakat doğrulanmayan tanılar da olması nedeniyle kategori 5, %1,5'i kısıtlı bilgi nedeniyle değerlendirilemediği için kategori 6 olarak sınıflandırılmıştır. Yenidoğanların 35'i (%60,3) preterm, 23'ü (%39,7) termdir. Yaşları ortalama 4,63 (0 – 24) gündür. Klinik izlemlerindeki tanılarına bakıldığında, en sık klinik tanının 20 hastada (%33,3) konjenital kalp hastalığı olduğu görülmüştür. Yenidoğan otopsilerinin 56'sında (%93,3) çoklu sistem bulguları saptanmıştır; en sık olarak 54'ünde (%90) solunum sistemi bulguları görülmüştür. Yenidoğan otopsisinin klinik değerlendirmeye katkısında vakaların %18,3'ü uyumlu/ek katkı olmaması nedeniyle kategori 1, %65'i minör katkılar nedeniyle kategori 2, %15'i majör katkılar nedeniyle kategori 3, %1,7'si kısıtlı bilgi nedeniyle değerlendirilemediği için kategori 6 olarak sınıflandırılmıştır. Otopsinin sağladığı ek bulguların yanı sıra klinikteki tanıların doğrulanması da önemli bir katkıdır. Klinisyenler hastalarını kaybettiklerinde otopsi incelemesi yapılabileceğini ve bunun katkılarını hatırlayarak ailelere bu seçeneği sunmalıdır. Anahtar kelimeler: Fetüs, yenidoğan, otopsi, postmortem inceleme
Yenidoğanlarda aortik nabız dalga hızının maternal faktörler, demografik ve klinik özelliklerine göre değerlendirilmesi
Arter sertliğinin bir ölçüsü olarak, nabız dalga hızı (PWV) erişkinlerde koroner kalp hastalığı, inme ve kardiyovasküler mortalitenin güvenilir bir belirleyicisidir ve artmış PWV arterlerin daha sert olduğunu gösterir. Çocuklar arasında, obezite, diyabetes mellitus ve kalp nakli alıcılarında artmış PWV tanımlanmıştır. Veriler çelişkili olsa da bazı perinatal faktörler ileri yaşlarda arteriyel sertliği etkiler. Erken doğum öyküsü olan adolesanlarda brakiyal-radyal PWV'de bir artış bildirmiştir. Gebelik yaşına göre küçük doğan veya anneleri gebelik sırasında alkol almış olan çocuklarda da artan PWV bildirilmiştir. Yenidoğanlarda PWV hakkında az sayıda çalışma mevcuttur ve bu konu hala aydınlatılması gereken bir alandır. Çalışmamıza 15'i hipertansif anne bebeği, 26'sı diyabetik anne bebeği ve 26'sı kontrol grubu olmak üzere toplam 67 12-29 gün aralığındaki yenidoğan dahil edildi. Diyabetik anne bebeği grubundaki 5 bebeğin annesinde hem diyabet hem hipertansiyon tanısı mevcuttu. Çalışmamızda arteriyal sertlik belirteci olarak karotis-femoral nabız dalga hızı (cfPWV) kullanıldı ve ölçümler günün benzer saatlerinde aynı cihaz kullanılarak ekokardiyografi aracılığı ile yapıldı. Sonuç olarak çalışmamız dahilindeki bebeklerin cfPWV değeri 3,16 m/s ile 8,41 m/s arasında değişmekte olup cfPWV ortalaması 5,27±1,33 m/s olarak saptandı. Diyabetik anne bebeklerinin cfPWV değeri hem hipertansif anne bebeklerine hem de kontrol grubuna oranla anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı. Hipertansif anne bebekleri ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Gestasyonel diyabetes mellitus tanılı annelerde diyet ile kan şekeri regülasyonu sağlananların bebekleri ile insülin ile kan şekeri regülasyonu sağlananların bebekleri arasında cfPWV değeri açısından anlamlı bir farklılık saptanmadı. Çok değişkenli lineer regresyon analizi sonucuna göre, cfPWV değerini öngören etkenler anne yaşının artması ve annede diyabet olması olarak bulundu. Anne vücut kitle endeksi (BMI), gebelik sayısı, doğum şekli, doğum ağırlığı, anne hemoglobin miktarı, in vitro fertilizasyon (IVF) ile gebelik olma durumu cfPWV'yi etkilememektedir. Yenidoğanlarda arteriyal sertlik alanında az sayıda çalışma mevcuttur. Çalışmamızda diyabetik anne bebeklerinde daha yüksek cfPWV değerleri saptanmış olup, bu durum erişkin çalışmaları verilerine dayanarak artmış kardiyovasküler morbidite ile ilişkilendirilebilse de mevcut bulguların ileri yaşlardaki etkileri konusunda uzun takip süreli daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Atelektazi tanı ve tedavisi için fleksibl bronkoskopi yapılan çocuk hastaların klinik, radyolojik özelliklerinin ve bronkoskopi sonuçlarının değerlendirilmesi
İpek, Ö.F. Atelektazi tanı ve tedavisi için fleksibl bronkoskopi yapılan çocuk hastaların klinik, radyolojik özelliklerinin ve bronkoskopi sonuçlarının değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanlık Tezi, Ankara, 2023. Atelektazi; alveollerin sönmesi ile ortaya çıkan havalanmayan akciğer parankimine bağlı hacim kaybını tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Fleksibl bronkoskopi (FB), atelektazi tanı ve tedavisinde artan oranda başvurulan bir yöntemdir. Literatürde çocukluk çağındaki atelektazi ile ilgili yapılan çalışmalar erişkinlere kıyasla oldukça azdır. Çalışmamızda; FB çocuklarda atelektazi nedenini ortaya koymada ve tedavi etmede etkili bir yöntem midir, faydalı olması için ne zaman ve öncelikle hangi hasta grubunda uygulanması önerilmelidir, kritik hastalarda güvenli bir yöntem midir sorularına cevap bulmak hedeflenmiştir. Çalışmamızda 1 Ocak 2017 – 31 Aralık 2022 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalımızca atelektazi saptanan, atelektazi nedeni ve/veya tedavisi amacıyla FB yapılan 108 çocuk hasta retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların ortanca yaşı 4,6 yıl (9 gün-16,5 yıl) idi. FB yapılma ortanca yaşı 4,9 yıl (14 gün-18 yıl) idi. Hastalarda radyolojik olarak atelektazinin en çok görüldüğü yerler %40,7'şer oranla sağ akciğer orta ve sol akciğer alt lobuydu. Hastaların %95,4'ünde başvuru sırasında semptom saptanmıştı; %42,6 oranla en sık kuru öksürük, ikinci sırada %32,4 oranla yüksek ateş gözlenmişti. Konjenital kalp hastalığı (KKH) tanısı olanlarda, solunum yetmezliği ile başvuru oranı daha yüksekti (%62,5). Nöromuskuler hastalık tanısı olanlarda, başvuru anında hipoksi görülme oranı daha yüksekti (%62,5). Hastaların %74,1'inde atelektazi ile başvuru sırasında muayenede patolojik solunum sistemi muayene bulgusu mevcut olup, en sık %39,8 oranla ral duyulmuştu. Hastaların %62'sinin atelektazi saptandığında altta yatan bir hastalığı vardı; en sık %14,8'erlik oranlarla astım ve KKH saptanmıştı. Astım tanısı olanlarda ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonu ile takip edilenlerde sağ akciğer orta lobda atelektazi görülme oranı daha yüksekti (sırasıyla %75 ve %71,4). KKH tanısı olanlarda, sol total atelektazi görülme oranı daha yüksekti (%25,0). Atelektazi düzeldiğinde bakılan oksijen saturasyonu, atelektazi saptandığında bakılana göre anlamlı olarak daha yüksekti (%96,93). Atelektazi saptanmasından FB yapılmasına kadar geçen süre 1-2000 gün arasında değişmekteydi, ortancası ise 55 gündü. Hastaların %95,4'ünde FB'de makroskobik olarak en az bir patolojik bulgu görüldü; en sık %72,2 oranla enfeksiyon bulgusu gözlendi. FB'de hastaların %23,1'inde bronkomalazi, %23,1'inde hava yolu anomalisi, %16,7'sinde trakeomalazi, %15,7'sinde mukus tıkacı, %3,7'sinde yabancı cisim görüldü. KKH tanısı olanlarda FB'de bronkomalazi (%62,5), trakeomalazi (%37,5) ve hava yolu anomalisi (%56,3) görülme oranı KKH tanısı olmayanlara göre daha yüksekti. 105 hastadan gönderilen bronkoalveolar lavaj (BAL) kültüründe %71,4 oranında üreme gözlendi. En sık üreyen mikroorganizma %21,9 oranla Haemophilus influenzae oldu. KKH tanısı olanlarda BAL'da Pseudomonas aeruginosa (%25,0) üreme oranı ve primer siliyer diskinezi (PCD) tanısı olanlarda Haemophilus influenzae (%62,5) ve Moraxella catarrhalis (%37,5) üreme oranı daha yüksekti. Hastaların %86,1'ine FB bulguları ile yeni tanı eklendi, bunlardan en sık olanı %61,1 oranla enfeksiyon tanısıydı. FB ile hastaların %22,2'sine bronkomalazi, %14,8'ine trakeomalazi, %10,2'sine hava yolu anomalisi, %3,7'sine yabancı cisim aspirasyonu (YCA), %1,8'ine de bronşiyal "cast" tanıları eklendi. Hastaların %83,3'üne FB sonrası ek tedaviler verildi. En sık önerilen tedavi %56,5 oranla göğüs fizyoterapisiydi. Hastaların %32,4'üne iv antibiyotik, %23,1'ine oral antibiyotik, %13'üne antireflü tedavisi, %2,8'ine inhale ipratropium bromür verildi. Hastaların %5,6'sına FB sonrasında trakeostomi açıldı. Trakeostomi açılan hastaların hepsinin atelektazisi izlemde ortanca 16,5 gün sonra tam düzeldi. FB sonrasında aynı gün çekilen kontrol akciğer grafisinde hastaların %12'sinde atelektazide tam açılma (n=13), %26,9'unda kısmi açılma (n=29) saptandı, %61,1'inde açılma olmadı (n=66). İlerleyen günlerde izlemlerine devam eden hastaların %36,5'inde tam açılma, %24,7'sinde kısmi açılma görüldü, %38,8'inde ise açılma görülmedi. Tam açılma ortanca 90 (2-2430) gün sonra, kısmi açılma ortanca 165 (10-1440) gün sonra gerçekleşti. Nihai durumda ise tüm hastaların %40,8'inin atelektazisi tam düzeldi, %27,8'inin kısmi düzeldi, %31,4'ünde hiç açılma olmadı. İzlemde kısmi veya tam açılması olan hastalarda atelektazi tanısından FB yapılmasına kadar geçen süre daha kısaydı (122,92 gün). Son kontrolde atelektazide açılması olmayan hastalarda, atelaktazi tanısından FB yapılmasına kadar geçen süre daha uzundu (243,24 gün). Atelektazi saptandığı zaman akciğer grafisi ya da BT'de ek patolojik bulgu görülmeyenlerde, izlemde ve nihai durumda atelektazide tam açılma oranı daha yüksekti (%48,8). Radyolojik olarak atelektaziye enfeksiyon bulgusu ve skolyoz eşlik etmeyenlerde, nihai durumda atelektazide tam açıklık görülme oranı daha yüksekti (sırayla %49,3 ve %43,9). KKH tanısı olan hastalarda izlemde ve nihai durumda tam açılma oranı daha yüksekti (sırayla %69,2 ve %75). İmmün yetmezlik tanısı olan hastalarda izlemde açılma görülmeme oranı daha yüksekti (%62,5). PCD tanısı olan hastalarda son durumda açılma olmama oranı daha yüksekti (%75). FB'de enfeksiyon bulgusu görülenlerde tam açılma oranı daha düşüktü (%6,4). FB sonrası iv antibiyotik verilen hastalarda, trakeostomi açılan hastalarda ve FB sırasında intrabronşiyal dornaz alfa verilen hastalarda izlemde atelektazide tam açılma süresi anlamlı olarak daha kısaydı. Hastaların 10'unda (%9,3) izlemde atelektazi tekrarladı. Bu hastalarda atelektazide rekürrens ortanca 49 (1-720) gün sonra gerçekleşti. FB sonrası aynı gün ve izlemde atelektazisi düzelmeyen altı (%5,6) hastaya izlemde tekrar bronkoskopi yapılma ihtiyacı oldu. Sağ akciğer orta lobda atelektazisi olan hastaların hiçbirinde atelektazide rekürrens olmadı. İzlemde atelektazide rekürrens görülen hastaların yaşları anlamlı olarak daha küçüktü. Herhangi bir zamanda atelektazide açılma durumu üzerinde bağımsız değişkenler tekli incelendiğinde; PCD tanısı olanlarda atelektazide açılma daha az gözlendi. FB sırasında hastaların dördünde (%3,7) komplikasyon (üç hastada hipoksi, bir hastada kanama) gelişti. FB; yenidoğan döneminden itibaren pediatrik yaş grubunda, altta yatan farklı tanılarda, çeşitli akciğer hastalıklarının tanı ve tedavisinde, yenidoğan ve çocuk yoğun bakım dahil birçok ünitede güvenli bir şekilde uygulanabilir. Atelektazi, FB endikasyonlarının başında yer almaktadır. FB atelektazinin etiyolojisinin aydınlatılmasında ve tedavisinde oldukça yüksek işlevselliğe sahiptir, hasta özelinde verilecek uygun göğüs fizyoterapisi, antibiyotik, mukolitik tedavilerle düzelmeyen vakalarda atelektazinin tanı ve tedavisinde oldukça faydalı bir yöntemdir. Medikal tedavilere ve göğüs fizyoterapisine iki-üç hafta içerisinde yanıt vermeyen atelektazili hastalara en kısa süre içerisinde FB yapılmalıdır. Anahtar kelimeler: Atelektazi, fleksibl bronkoskopi, atelektazinin etiyolojisi, atelektazinin açılması, atelektazide fleksibl bronkoskopi zamanı, çocuk göğüs hastalıkları
Primer siliyer diskinezi tanılı hastaların tanı ve izlemindeki klinik ve laboratuvar verilerinin retrospektif olarak incelenmesi
Primer siliyer diskinezi (PSD), nadir görülen silyanın yapı ve/veya fonksiyonlarında bozukluk sonucunda mukosiliyer transportun etkilendiği, çoğunlukla otozomal resesif olarak kalıtılan genetik bir hastalıktır. Siliyer disfonksiyon, solunum sistemi başta olmak üzere silyanın görev yaptığı birçok organda işlev bozukluğuna yol açmaktadır. Bu çalışmada multidisipliner tek bir merkez deneyiminin paylaşılması ile ülkemizdeki PSD hastalarının klinik özellikleri ve genetik mutasyonları incelenmiştir. Bu çalışmada, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bölümünde 1 Ocak 1990- 31 Aralık 2022 tarihleri arasında PSD tanısı ile izlenmekte olan toplam 361 hastadan, 2017 yılı ve sonrasında merkezimize en az bir kez takibe gelmiş olan 145 hasta retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Çalışma grubundaki hastaların 66'sı kız (%45.5), 79'u (%54.5) erkektir. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 15,91±6,26 yıl, ortanca değeri ise 16,2 yıldır. Hastaların tanı yaşı ortalaması 7.4 yıl, ortanca değeri 7.3 yıldır. Hastalarda tanı yaşı ile; yenidoğan döneminde respiratuvar distres sendromu (RDS) öyküsü (p=0,014), situs inversus totalis varlığı (p=0,001), yenidoğan yoğun bakım ünitesi (YDYBÜ) yatış öyküsü (p=0.000) ve doğumsal kalp hastalığı varlığı (p=0,006) arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptanmıştır. Tanı yaşı; yenidoğan döneminde RDS öyküsü (6,75 yıl) olanlarda, situs inversus totalis (4,43 yıl) olanlarda, YDYBÜ yatış öyküsü (6,58 yıl) olanlarda ve doğumsal kalp hastalığı (5,29 yıl) olanlarda daha düşük bulunmuştur. PICADAR skoru ve tanı yaşı arasında negatif yönlü orta düzeyde korelasyon saptanmıştır (p:0.000, r=-0.50). İşitme kaybı ile tekrarlayan kez otitis media geçirmiş olma öyküsü arasında istatistiksel anlamlı pozitif yönlü ilişki bulunmaktadır (p=0,000). Tekrarlayan otitis media görülenlerde işitme kaybı görülme oranı daha yüksektir. Hastaların tanısında, klinik bulguların yanı sıra nazal nitrik oksit (nNO) ölçümü (75), yüksek hızlı videomikroskopi (HSVM) (142), transient elektron mikroskopi (TEM) (3) ve genetik analiz (52) sonuçları incelenmiştir. Genetik analiz yapılan hastaların 8'inde bir patojenik varyant gösterilmiştir. Bu nedenle çalışmaya dahil edilen hastaların 47'si kesin PSD; 98'i olası PSD olarak değerlendirilmiştir. En sık görülen homozigot mutasyonlar sırasıyla; DNAH5 homozigot (26 allel), CCDC40 homozigot (8 allel) ve CCNO homozigot (6 allel) mutasyonu olarak bulunmuştur. Saptanan mutasyonlar, literatürde etkilediği bildirilen proteinlerin lokalizasyonuna göre gruplandırılmıştır: 1)Dış dinein kol (ODA): DNAH5, ODAD1, DNAH11, ARMC4, DNAL1, DNAI1 ve DNAI2; 2)Neksin-dinein regülatör kompleks: CCDC40, CCDC39, DRC1; 3)Sitoplazma proteini: CCNO, DNAAF2, ZMYND10, DNAAF4, DNAH8, DNAH10; 4) Radyal uzantı: RSPH4A, RSPH3; 5) Santral kompleks: HYDIN. Radyal uzantı ve santral kompleks defekti olan hastaların hiçbirinde situs inversus totalis saptanmamıştır. CCNO homozigot ve RSPH3 homozigot mutasyonu olanlarda solunum fonksiyon test değerleri diğer mutasyonlara göre daha düşük bulunmuştur. Tanı anında çekilen akciğer grafilerinde en sık görülen bulgular sırasıyla peribronşiyal kalınlaşma (% 71.7), atelektazi (%62) ve bronşektazi (%40.3)'dir. Hastaların son kontrollerindeki akciğer görüntülemelerinde (akciğer grafisi, BT), en çok gözlenen atelektazi yerinin sağ orta lob (%46.7), büyüklüğünün ise subsegmental olduğu görülmüştür (%65,6). Hastaların 2017 yılı ve son kontrollerinde ölçülen ortalama vücut kitle indeksi (VKI) z skorları ile ortalama FEV1 (%) ortalaması arasında zayıf düzeyde pozitif korelasyon saptanmıştır (r=0,30 ve r=0,39). VKI z skoru yüksek olan hastaların, FEV1 (%) değeri daha yüksek ölçülmüştür. Hastaların son 6 aydaki balgam kültür üremelerine bakıldığında; 47 (%35.3) hastada Haemophilus influenzae (H. influenzae), 25 (%18.8) hastada Candida spp, 14 (%10.5) hastada Metisilin duyarlı Stafilokokus aereus (MSSA) ve 12 (%9) hastada Pseudomonas aeruginosa (P. aeruginosa) üremesi olduğu görülmüştür. Kolonizasyonun en sık iki nedeni H. influenzae (30) ve P. aeruginosa (9) olarak saptanmıştır. Hastalarda kronik kolonizasyon varlığı ile son 6 ayda geçirilmiş akciğer enfeksiyonu arasında istatistiksel anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,012). Düzenli göğüs fizyoterapisini yapan 61 (%42.1) hasta kaydedilmiştir. Uygulanan en sık göğüs fizyoterapi yönteminin, 81 (%55.9) hastanın tercih ettiği postural drenaj ve perküsyon yöntemi olduğu görülmüştür. Akciğer rezeksiyonu (lobektomi) 13 (%9) hastaya yapılmıştır. Bu hastalardan 3'ü (%23) merkezimize rezeksiyon sonrasında başvurmuştur. Lobektomi yapılan hastaların son kontrolde yapılan spirometrik değerlendirmeleri, lobektomi yapılmayan hastalarla karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı sonuçlara ulaşılmıştır. Lobektomi yapılan hastaların FEV1 (%), FEV1 z skoru, FVC (%) ve FVC z skoru lobektomi yapılmayanlara göre daha düşüktür. Akraba evliliğinin yaygın olduğu ülkemizde, PSD farkındalığının hekimler arasında arttırılması, tanı yöntemlerinin merkezler arasında yaygınlaştırılması, multidisipliner ekiplerin ulaşılabilirliğinin arttırılması ile hastaların düzenli takibinin sağlanması, hastalığın tedavisi üzerinde olumlu etki sağlayabilir.
Çocukluk çağında pnömotoraks
Pnömotoraks, alveol hasarına bağlı olarak plevral boşlukta hava bulunması durumudur. Çocukluk çağında pnömotoraks, nadir görülmekle birlikte hastaların genellikle altta yatan bir hastalığının da olması etkisiyle erişkinde olduğu kadar çocukluk çağında da önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesinde 1 Ocak 2010 ile 9 Şubat 2021 tarihleri arasında pnömotoraks nedeniyle takip ve tedavi edilen olguların kayıtları retrospektif olarak incelenmiştir. Çalışmaya toplamda 117 hasta dahil edilmiştir. Hastaların ortanca yaşı 5,33 yıl (0,04-16) olarak bulunmuştur. Yaş dağılımı %27,4 0-28 gün, %26,5 28 gün-10 yaş, %46,2 10-18 yaş olarak saptanmıştır. Hastaların %74,4'ünün erkek, %25,6'sının kız cinsiyette olduğu görülmüştür. Pnömotoraks hastalarının etiyolojilerine göre dağılımı yapıldığında vaka serimizdeki 117 hastanın %28,2'sinin iyatrojenik pnömotoraks (İP), %25,6'sının sekonder spontan pnömotoraks (SSP), %19,7'sinin primer spontan pnömotoraks (PSP), %13,7'sinin travmatik pnömotoraks (TP), %12,8'inin neonatal pnömotoraks (NP) olduğu görülmüştür. Çalışmamızdaki hastaların %50,4'ü ayaktan başvuru ile, %49,6'sı ise hastanede pnömotoraks dışında bir sebeple yatarak tedavi almaktayken tanı almıştır. PSP'lerin tamamının, SSP'lerin de çoğunluğunun (%76,7) ayaktan başvurarak tanı aldığı, NP'lerin tamamının, İP'lerin neredeyse tamamının (%97) hastanede izlemi sırasında pnömotoraks olduğu görülmüştür. Çalışmamızdaki hastaların %35,9'unun pnömotoraksı büyük olarak saptanmıştır. Çalışmamızdaki hastaların pnömotorakslarının %25,6'sının tekrarladığı, tekrarlayan pnömotoraksların %43,3'ünün SSP, %30'unun PSP, %23,3'ünün İP, %3,3'ünün NP olduğu saptanmıştır. Tekrarlayanların içerisinde SSP ve PSP görülme oranı, tekrarlamayanlara göre anlamlı olarak daha yüksek saptanması nedeni ile etiyoloji ile tekrarlama arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (p=0,001). Tekrarlayanların yaş ortancası 14,85 yıl (9,16-16,58) tekrar görülmeyenlerin yaş ortancasına göre 2,04 yıl (0,03-15) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,017). Tekrarlayan pnömotoraksların %40'ının astenik yapılı olduğu tespit edilmiş ve astenik yapı ile tekrarlama arasında ilişki olduğu görülmüştür (p=0,038). Tekrarlayan pnömotoraksların soygeçmişleri sorgulandığında %10'unun ailelerinde de pnömotoraks olduğu öğrenilmiş ve aile öyküsü ile tekrarlama arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,017). Tekrarlayanların %28'inde bül, bleb veya hava kisti tespit edilmiş ve tekrarlama ile aralarında anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,012). Erkek cinsiyet, düşük vücut kitle indeksi (VKİ), sigara içme pnömotoraks için risk faktörü olarak gösterilse de çalışmamızda tekrarlama üzerine etkisi saptanmamıştır. Pnömotoraks boyutunun büyük olmasının ve pnömotoraksın yerinin de tekrarlama üzerine etkisi bulunmamıştır. Çalışmamızdaki hastaların %31,6'sı eksitus olmuştur. Eksitus olan hastaların %56,8'inde altta yatan hastalıkları, %37,8'inde prematüre komplikasyonları, %5,4'ünde yüksekten düşme sebep olarak gösterilmiştir. Eksitus olan hastaların % 51,4'ünün İP, %24,3'ünün SSP, %18,9'unun NP, %5,4'ünün TP olduğu görülmüştür. Mortalite görülenlerin içerisinde İP görülme oranı anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). PSP'ler içinde eksitus olan hasta olmamıştır. Yaşın mortalite üzerinde anlamlı etkisi olan bir faktör olduğu, bir yaş azalmasının mortalite riskini 1,16 kat arttırmakta olduğu tespit edilmiştir (p<0,001).
0-3 yaş atopik dermatitli çocuk hastalarda ve ebevenylerinde uyku kalitesinin değerlendirilmesi
Atopik dermatit (AD) en yaygın çocukluk çağında görülen kronik inflamatuar deri hastalıklarından biridir ve genellikle uyku bozuklukları ile ilişkilidir. Kısa Bebek Uyku Anketi-Revize edilmiş (BISQ-R) birçok merkezde validasyon çalışmaları yapılmış, 0-36 ay çocukluk çağında uyku problemlerini belirlemeye yönelik hassas ve spesifik bir araçtır. Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi Çocuk Alerji Polikliniği'ne başvuran atopik dermatit tanılı hastaların ve ebeveynlerinin uyku kalitesinin değerlendirilmesi, hastalık şiddeti ile ilişkisinin gösterilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamıza 15 Mayıs 2022 ile 10 Ağustos 2022 tarihleri arasında Hanifin-Rajka kriterlerine göre atopik dermatit olarak değerlendirilen 0-3 yaş arası 92 hasta ve uyku problemi olmayan, tipik gelişim gösteren 86 sağlıklı kontrol dahil edildi. Atopik dermatit hastaları (n=92, erkek % 66,3), yaş ortanca [IQR] 7 ay [5-11] ) ile kontrol grup arasında yaş ve cinsiyet açısından fark yoktu (p>0.05). Hastaların demografik, klinik, laboratuvar özellikleri ve Objektif SCORAD indeksi ile hastalık şiddeti değerlendirildi. Ayrıca ebeveynler (anne) tarafından hastaların uyku kalitesi değerlendirildiği BISQ-R ve ebeveynin uyku kalitesinin değerlendirildiği Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKI) dolduruldu. Atopik dermatit tanılı hastaların BISQ-R bebek uyku skoru (p<0.001), BISQ-R toplam skor (p<0.001) ve BISQ-R ebeveyn algı skoru (p=0.001) sağlıklı kontrollere göre daha düşüktü. Hastaların ebeveynlerinin % 71,7'si PUKİ kötü uyku kalitesine sahipti. Benzer şekilde atopik hastalar, atopisi olmayanlara göre BISQ-R infant uyku skoru (p=0.008) ve BISQ-R total skor (p=0.015) daha düşüktü; VAS skorları gruplar arasında fark göstermedi. Hasta BISQ-R bebek uyku skoru (r=-0.205; p<0.001) hastalık şiddeti ile koreleasyon gösterdi. Hasta BISQ-R bebek uyku skoru (r=-0.426; p<0.001) BISQ-R toplam skor (r=-0.388; p<0.001) ve BISQ-R ebeveyn algı skoru (r=-0.352; p=0.001); PUKİ ile istatistiksel anlamlı korelasyon gösterdi. Atopik dermatit hastaları ve aileleri farklı düzeylerde uyku bozukluğu ile karşı karşıyadır ve atopi varlığı bu durumu daha da kötüleştirebilir. Hastaların uyku kalitesini iyileştirecek müdahalelerin tespit edilebilmesi için daha geniş katılımlı ve çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Biyokimyasal olarak düşük alkalen fosfataz düzeyi saptanan bireylerin hipofosfatazya açısından değerlendirilmesi
Hipofosfatazya (HPP) (OMIM 146300, 241500, 241510) dokulara spesifik olmayan alkalen fosfataz aktivitesinin azalması sonucunda kemik ve diş mineralizasyon bozukluğu ile seyreden, nadir görülen, kalıtsal bir hastalıktır. Hastalığın şu ana kadar tanımlanmış 7 formu bulunmaktadır. Sadece dişlerin etkilendiği form "odonto hipofosfatazya" olarak isimlendirilir, bu en sık görülen ve muhtemelen en hafif seyirli formdur. Hastalığın diğer tipleri ise yaş gruplarına ve prognoza göre isimlendirilmiştir. Bunlar; "erişkin dönem hipofosfatazya", "çocukluk dönemi hafif hipofosfatazya", "çocukluk dönemi ağır hipofosfatazya", "bebeklik dönemi hipofosfatazya", "prenatal benign hipofosfatazya" ve "perinatal öldürücü hipofosfatazya"dır. Gelişmekte olan laboratuvar teknikleri ve genetik analiz yöntemlerine rağmen HPP tanısı özellikle hafif hastalık formlarında gecikmektedir. Çünkü hastalığın sık görülen semptomlarından olan kas, eklem ve kemik ağrıları romatoid artrit, fibromiyalji, osteogenezis imperfekta, Paget hastalığı, rikets, osteomalazi gibi daha sık görülen hastalıklarla karışmaktadır. Bu nedenle hastalıkla ilgili bilgi sahibi olmak ve hastalıktan şüphelenmek tanı koymak için elzemdir. Tanının gecikmesindeki bir diğer neden, klinisyenlerin ALP enziminin yüksekliklerine daha alışkın olmaları ve düşük ALP değerlerinin gözden kaçırılmasıdır. Bu çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Çocuk ve Erişkin Hastaneleri'nde 2014-2022 yılları arasında ALP düzeyi bakılmış ve yaş gruplarına göre belirlenen alt sınırın altında değeri olan hastalar dahil edildi. Toplamda 48 hasta çalışmaya katılmayı kabul etti. Bu hastalardan 34'ü (%70,8) kadın, 14'ü (%29,2) erkekti. Çalışmaya katılan hastaların ortanca ALP sonucu 28 IU/L idi. ALP ile yaş ilişkisine bakıldığında iki değişken arasında negatif yönlü istatistiksel anlamlı ilişki bulundu (p<0,01). ALP ve cinsiyet ilişkisine bakıldığında, erkeklerde ALP düzeyleri kadın hastalara göre daha yüksek saptandı (p<0,01). PLP ortanca değeri 27,6 µg/L, PEA ortanca değeri 49,35 µmol/g krea idi. PLP sonucu yüksek gelen 12 hasta (%25), PEA sonucu yüksek gelen 21 hasta (%43,7) saptandı. Hem PLP hem PEA sonucu yüksek 7 hasta (%14,5) saptandı. PEA ve PLP değişkenleri arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptandı (p 0,01). Çalışmaya katılanların %35,4'ünde kemik ağrısı, %29,2'sinde eklem ağrısı, %18,8'inde diş kırığı, %10,4'ünde diş kaybı, %10,4'ünde diş kırığı ve %10,4'ünde kemik kırığı öyküsü vardı. Hasta şikayetleri ile ALP, PLP ve PEA sonuçları arasındaki ilişki incelendiğinde diş kırığı öyküsü ile ALP düzeyi arasında negatif yönlü korelasyon saptandı (p 0,002). Diş çürüğü ve diş kaybı öyküsü olan hastaların ALP, PLP ve PEA sonuçları arasında anlamlı ilişki saptanmadı, ancak bu şikayetlere sahip hastaların ALP ortalaması 15,3 IU/L iken olmayan hastalarınki 25,57 IU/L saptandı, sayısal bir fark görüldü. Kemik ağrısı şikayeti ile cinsiyet arasındaki ilişki incelendiğinde 34 (%70,8) kadın hastanın 16'sında kemik ağrısı varken, 14 (%29,2) erkek hastanın sadece 1'inde kemik ağrısı vardı. Bu ilişki anlamlı bulundu (p 0,009). Çalışmaya katılan 48 hastadan 31'ine ALPL geni dizi analizi yapıldı, 25 hastada heterozigot mutasyon saptandı kalan 6 hastada ise mutasyon saptanmadı. Bu çalışma ile ALP düzeyindeki düşüklüklerin gözden kaçırılabildiği, hastalığın sık görülen şikayetlerinin başka hastalıklarla karışabildiği gösterilmiş oldu.
Kemoterapi alan kanser tanılı çocuklarda, tedavi sonrası aşı serolojik yanıtlarının ve aşılama programının değerlendirilmesi
Amaç: Çocuklarda kanser tanısı çocukluk çağı aşı programının tamamlanamamasına ve immünsüpresif tedavilere bağlı aşı ile kazanılmış bağışıklığın zayıflaması/kaybına neden olmaktadır. Bu durum, kanser tedavisi tamamlanan çocukları aşı ile önlenebilen hastalıklara karşı savunmasız hale getirmektedir. Kanser tedavisi alan çocukların tedavi sonrası aşı yanıtlarının da değişkenlik gösterdiği bilinmektedir. Kanser tedavisi sonrası çocuklarda aşı uygulaması ile ilgili uluslararası ortak rehber bulunmamaktadır. Bu çalışmada kanser tedavisi sonrası serum antikor durumları, uygulanan aşılar ve aşı yanıtlarının incelenmesi planlandı. Hastalar ve yöntem: Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Polikliniğine 1 Ocak 2015-31 Aralık 2020 yılları arasında başvurmuş, lenfoma ve solid organ tümörleri tanısı ile kemoterapi almış, hastalıkları remisyonda olan, aşılama planı ve takibi için başvuran çocuk ve ergenler değerlendirildi. Kanser tedavi tamamlandıktan sonra uygulanan aşılar ve hepatit A (HAV), hepatit B (HBV), varisella zoster (VZV), kızamık-kızamıkçık-kabakulak (KKK) serum antikor düzeyleri ve aşı yanıtları retrospektif olarak incelendi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 533 hastanın, 304'ü (%57) erkek, 229'u (%43) kız (E/K: 1,3), tanı yaşı ortalaması (±SD) 5 yıl 10 ay (±57 ay) idi. En sık saptanan tanılar Non-Hodgkin lenfoma (NHL) (%15,4), santral sinir sistemi (SSS) tümörleri (%13,1) ve Hodgkin lenfoma (HL) (%12) idi. Tedavi sonrası en az bir doz aşı uygulanan hasta sayısı 508 (%95,3) idi. Hastaların %52,9'unun tanı yaşı 0-59 ay olup çocukluk çağı aşıları eksik, %26,8'inin tanı yaşı 0-24 ay olup süt çocukluğu aşıları eksikti. Tedavi sonrası yapılan aşılar en çok konjuge pnömokok aşısı (KPA) (%85,4), KKK (%80,7) ve HBV (%66,8) idi. Tedavi sonrası hastaların HAV, HBV, VZV, kızamık-kızamıkçık-kabakulak seronegatifliği sırası ile; %64, %48,5, %43,3, %83,5, %28 ve %60,1'inde olduğu saptandı. Tedavi öncesi ve sonrası antikor düzeyi bilinen hastaların, HAV, HBV, VZV, kızamık- kızamıkçık-kabakulak antikor kaybı sırası ile; %31,9, %31,4, %21,7, %47,1, %11,4 ve %28,6'sında olduğu saptandı. Hastaların bir doz HAV, HBV, VZV, kızamık-kızamıkçık-kabakulak aşısına sırası ile %83,6, %81,4 %63,5, %33,3 %82,9 ve %45,4'ü serokonversiyon geliştirdiği saptandı. Hastaların iki doz HAV, HBV, VZV, kızamık-kızamıkçık-kabakulak aşısına sırası ile %98,8, %80 %84,6, %32,2, %80 ve %36,2'sinin serokonversiyon geliştirdiği saptandı. Sonuç: Aşı ile bağışıklama, enfeksiyon hastalıklarına karşı geliştirilmiş en etkili yöntemdir. Çocukluk çağı kanserleri ve immünsüpresif tedaviler aşı ile korunabilen hastalıklara karşı antikor kaybına neden olmaktadır. Kemoterapinin bağışıklık sistemi üzerine uzun süren yan etkileri, hastaların tedavi sonrası aşı yanıtlarının değişkenlik göstermesine neden olmaktadır. Anahtar kelimeler: Çocukluk çağı kanserleri, kemoterapi, aşılama, antikor yanıtı
Kilo fazlalığı ve obesitesi olan ergenlerde tıkınırcasına yemenin metabolik profile etkisi
Tıkınırcasına yemenin, kısa sürede basit şeker ve yağdan zengin yüksek kalorili gıdaların alımına yol açarak erişkinlerde inflamatuvar ve metabolik profili olumsuz yönde etkilediği düşünülmektedir. Ergenlerdeki veriler ise kısıtlı ve çelişkilidir. Bu amaçla, bu çalışmada tıkınırcasına yemesi (TY) ya da tıkınırcasına yeme bozukluğu (TYB) olan ve olmayan ergenlerin metabolik ve inflamatuvar parametrelerinin karşılaştırılması ile TYB ve metabolik sendrom arasındaki ilişkinin araştırılması planlanmıştır. Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Ergen Sağlığı Bilim Dalına, Nisan 2022 ve Eylül 2023 arasında başvuran, 12-18 yaş arasında fazla kilolu veya obesitesi olan 82 ergen çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların bel çevresi, VKİ z-skoru, sistolik ve diyastolik kan basıncı ölçümleri değerlendirilmiştir. Açlık ve tokluk glukoz, açlık ve tokluk insülin, hemoglobin-A1C, trigliserit, HDL, LDL, total kolesterol, tam kan sayımı, ALT, AST, TSH, serbest tiroksin, ESR, CRP değerleri ölçülmüştür. TYB ve TY ataklarını değerlendirmek üzere Münih Yeme ve Beslenme Bozuklukları anketi kullanılmıştır. Çalışmamızda kadınlarda TY ataklarının daha fazla olduğu bulunmuştur. TY olan ergenlerde sistolik veya diyastolik kan basıncı yükseklikleri daha fazladır. Dört veya daha fazla metabolik sendrom kriterini karşılayan hastaların hepsi TY grubundadır. Metabolik ve inflamatuvar parametreler gruplar arasında benzerken, metabolik sendrom varlığı ile TYB arasında da bir ilişki saptanmamıştır. Çalışmamızın sonuçları erişkinlere ait verilerle birlikte değerlendirildiğinde, TY'nin ergenlik döneminde metabolik ve inflamatuvar parametreler üzerinde, kan basıncı yüksekliği dışında henüz belirgin bir bozulmaya yol açmadığı; ancak zamanla metabolik sendrom riskini artıracağı düşünülmüştür. Kan basıncı yüksekliği TY ilişkili metabolik bozulmanın erken bir belirteci olabileceğinden, kan basıncı yüksekliği saptanan ve kilo fazlalığı ya da obesitesi olan ergenlerin, TY atakları açısından da öncelikli olarak sorgulanması önemlidir. Ergenlik döneminde TYB'nin erken tanı ve tedavisi ileri dönem metabolik komplikasyonların önlenmesinde yararlı olabilir.
Otoimmün lenfoproliferatif sendrom veya benzeri bulgular ile başvuran hastaların in vitro apoptoz testi ile değerlendirilmesi
Primer immün yetmezlik hastalıkları (PİY) alt gruplardan biri olan immün disregülasyon ile seyreden immün yetmezlikler; otoimmünite, benign ve/veya malign lenfoproliferasyon, alerjik hastalıklar ve otoinflamasyonun ön planda olduğu bir seyir göstermektedir. Otoimmün lenfoproliferatif sendrom (ALPS veya Canale-Smith sendromu) Fas-FasL ilişkili apoptozun bozulması sonucu benign ve kronik lenfoproliferasyon (açıklanamayan lenfadenopati, splenomegali), immün aracılı sitopeni ve lenfoma riskinde artış ile karakterize bir immün disregülasyon hastalığıdır. Hastalığın patogenezinde apoptozda eksiklik/bozukluk önemli bir mekanizmadır. Bu çalışmanın amacı, otoimmün lenfoproliferatif sendrom veya benzeri bulgular ile başvuran hastaları in vitro apoptoz testi ile değerlendirmek ve hastalığa neden olan fonksiyonel mekanizmaları belirlemektir. Çalışma popülasyonu, Şubat 2022-Ocak 2023 arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İhsan Doğramacı Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk İmmunoloji Bilim Dalına başvuran, altı aydan uzun süreli enfeksiyon ve malignite ile açıklanamayan lenfadenopati ve/veya splenomegali, sitopeni, immündisregülasyon ile ilişkili olduğu düşünülen birden fazla otoimmün hastalığı olan veya vitamin B12 yüksekliği nedeniyle başvuran hastalardan akım sitometride double negatif T hücre (DNT) oranı %2.5'in üzerinde olan çocukluk ve erişkin yaş grubunda toplam 20 hastadan oluşmaktadır. Hastaların yaş grubu 2.5-37 yıl arasında ve %70'i erkektir. Hastaların klinik bulguları değerlendirildiğinde %75'inde otoimmünite, %60'ında lenfoproliferasyon, %35'inde enfeksiyon ve %10'unda allerjik hastalık bulunuyordu. Hastalar ALPS tanı kriterleri açısından değerlendirildiğinde 11 hasta olası ALPS, 9 hasta ALPS benzeri hastalık olarak değerlendirildi. Hastalardan ve sağlıklı kontrol grubundan alınan periferik kan lenfosit hücrelerinde in vitro apoptoz testi değerlendirildi. Hastaların (n=20) ikisinde in vitro apoptoz testi kusurlu bulundu. Bu hastalardan birinde ALPS'ye neden olan FAS homozigot mutasyon ve diğerinde de ALPS benzeri hastalık kliniği gösteren Caspase 8 homozigot mutasyonu saptandı. Genetik inceleme yapılan altı hastada Caspase 8 eksikliği, otozomal dominant FAS homozigot mutasyon, FASLG heterozigot, Caspase 10 eksikliği ve CTLA-4 eksikliği saptandı. ALPS, ALPS benzeri hastalığa neden olan mutasyon saptanan altı hastanın dördünde in vitro apoptoz testi normal bulundu. İn vitro apoptoz testinin, genetik olarak kesin ALPS tanısı olan hastalarda normal sonuçlanması, bu testin kısıtlılıklarına dikkat çekmekte ve hastalığın kesin tanısı için yeni çalışmalara ve genetik analize ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Sözcükler: Otoimmün lenfoproliferatif sendorom, ALPS, in vitro apoptoz. Destekleyen Kuruluşlar: Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri ( Proje numarası 20043).
Osteogenezis imperfekta hastalarında kardiyovasküler değerlendirme
Osteogenezis imperfekta (Oİ), artmış kemik frajilitesi, düşük kemik mineral yoğunluğu ve tekrarlayan kırıklar ile seyreden kemik dokusunun en sık görülen kalıtsal bağ dokusu hastalığıdır. Klinik ve moleküler olarak çok heterojendir. Boy kısalığı, diş yapısında bozukluk, mavi-gri sklera, işitme kaybı, akciğer problemleri ve kardiyak kapak yetersizliği gibi klinik semptomlar görülebilir. Tip 1 kolajen kalp kapakçıkları, korda tendinea, kalbin fibröz halkaları, interventriküler septum, aort ve diğer birçok arter dahil olmak üzere kardiyovasküler sistemin çeşitli bölümlerinin önemli bir bileşenidir. Oİ tanısı olan hastalarda artmış kardiyovasküler hastalık riski olduğu yapılan çalışmalarda gösterilmiştir; ancak kan basıncı özelliklerine ait yeterli veri bulunmamaktadır. Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Polikliniği'ne Kasım 2022-Ağustos 2023 tarihleri arasında rutin kontrole gelen Oİ tanısı almış çocuklar kardiyovasküler ve böbrek sağlığı açısından değerlendirilmiştir. Ekokardiyografinin yanı sıra nabız dalga hızı ölçümü, 24-saat ayaktan kan basıncı ölçümü (AKBÖ) yapılarak kapsamlı bir şekilde kan basıncı özellikleri belirlenmiş, idrar ve serum incelemeleri ile böbrek fonksiyonları incelenmiş ve saptanan özelliklerin klinik ve genetik özellikler ile ilişkisi değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Hastaların 17'si kız (%48,6), 18'i (%51,4) erkekti. Klinik olarak Oİ tanısı alma yaşlarının ortalaması 27,94 ± 27,12 ay; ortanca değeri 20 (1,0-101,0) ay olarak belirlendi. Hastalar şiddet derecesine göre gruplandırıldı; 15 hasta (%42,9) tip I Oİ olarak bilinen hafif formda, 13 hasta (%37,1) tip IV olarak bilinen orta formda ve 7 hasta da (%20,0) ağır form olarak bilinen tip III Oİ olarak değerlendirildi. Sekiz hastada (%22,9) boy kısalığı mevcuttu; ağır Oİ grubunun %71,4'ünde boy kısalığı saptandı, bu sıklık hafif ve orta Oİ grubunda sırası ile %0 ve %23,1 idi (p <0,001). Hastalık gruplarına göre kümülatif pamidronat dozu farklılık gösteriyordu (p=0,002); ağır grubun, hafif ve orta gruba göre daha yüksek düzeyde kümülatif doz almış olduğu görüldü. Proteinüri ağır Oİ grubunda (%57,1), hafif Oİ grubuna (%7,1) göre istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha yüksek oranda saptandı (p=0,047). Serum kreatinin temelli formüllerde ağır Oİ grubunun tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFH) değerinin daha yüksek olduğu saptandı ancak istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu. Ağır Oİ grubunun hafif-orta şiddetteki hastalara göre daha immobil olmasına bağlı kas kitlesinin daha düşük olduğu göz önüne alındığında serum kreatinin temelli eGFH değerlendirmeleri, kas kitlesi düşük hastalarda eGFH'nin olduğundan yüksek hesaplanmasına neden olabilir. Oİ şiddetine göre hastaların sol ventrikül geometrisi karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptandı (p=0,011); bu farklılığın ağır ve hafif grup arasında olduğu görüldü. Hafif Oİ grubunun %84,6'sında, ağır Oİ grubunun ise %14,3'ünde normal sol ventrikül geometrisi olduğu saptandı. Hastaların ekokardiyografik özellikleri genetik özelliklere göre karşılaştırıldığında, COL1A1-2 ilişkili olan grupta sol ventrikül kütle indeksi daha yüksekti ve bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı idi (p=0,045). Nabız dalga hızı ölçümü yapılan hastaların nabız dalga hızı değerleri Oİ şiddetine göre karşılaştırıldığında; nabız dalga hızı SDS düzeyleri (hem yaşa göre, hem boya göre) orta Oİ grubunda, hafif Oİ grubuna göre daha yüksek bulundu (p<0,05). AKBÖ yapılan 18 hastanın sonuçları değerlendirildiğinde uyanıklık döneminde 3 hasta ve uyku döneminde 1 hasta olmak üzere toplam 4 hastada (%22) hipertansiyon saptandı. Çökme değerlerine bakıldığında, 4 hastaya ilaveten, 5 hastanın (%33) "non-dipper" olduğu görüldü. Dokuz hastada (%50) AKBÖ profilinin bozuk olduğu görüldü, bu 9 hastanın ofis kan basıncı ölçümleri normaldi. Oİ hastalarının pediatrik yaş grubundayken kan basıncı takibinin yapılması, kardiyovasküler açıdan uyarıcı bulguları olan çocukların yakın takip edilmesi önem arz etmektedir. Bu hasta grubunda aralıklı AKBÖ yararlı olabilir. AKBÖ ile hipertansiyon saptanan hastalarda antihipertansif tedavinin başlanması ileri yaşlarda kardiyovasküler morbiditeyi azaltabilir. "Non-dipper" hastaların izlemi ile bu hastaların hipertansiyon geliştirip geliştirmediği, diğer organ hasarları ile ilişkisi belirlenebilir. Daha fazla hasta sayısı ile, uzun dönem hasta izlemlerinin yapıldığı ileri araştırmalara ihtiyaç vardır.
Eşlik eden otoimmün/enflamatuvar hastalık ve/veya bulguları olanprimer immün yetmezlik tanılı hastaların analizi
Primer İmmun yetmezlik (PİY)'ler yalnızca enfeksiyonlara yatkınlıkla değil, giderek artan oranda enfeksiyon dışı, immün disregülasyon bulguları olarak tanımlanan otoimmünite (sitopeni, artrit, enteropati), enflamasyon, lenfoproliferasyon ve malignite bulguları ile kliniklere başvurmaktadır. Eşlik eden otoimmün/enflamatuvar hastalık ve/veya bulguları olan PİY tanılı hastaların incelenmesi ve aralarındaki ilişkinin ortaya konulması amaçlandı. 1 Ocak 2000 ile 31 Aralık 2021 tarihleri arasında kliniğimizde takip edilmiş, izlem verilerine ulaşılabilen 0-70 yaş arasındaki PİY tanılı hastaların hastane bilgi kayıtları retrospektif olarak incelendi. Eşlik eden otoimmün/enflamatuvar hastalık ve bulgular kaydedildi. Primer immün yetmezlik tanısı ile takip edilen hastalarda otoimmün/enflamatuvar hastalık ve/veya bulguların görülme oranı %29.8 idi. 531 erkek ve 372 kız (erkek/kız: 1.4) hastanın ortanca tanı yaşı 6 yıl (3 gün-67 yıl) idi. Otoimmun/ Enflamatuvar hastalik ve bulguları olan PİY hastalarının başvuru anında %69'unda otoimmün/enflamatuvar durum olduğu, %31`inde olmadığı görüldü. Eşlik eden otoimmün/enflamatuvar hastalık ve/veya bulgusu olan PİY'lerin %62.7'si antikor eksikliklerinin baskın olduğu immün yetmezlikler, %11.1'i kombine immün yetmezlikler, %8.5'i immün disregülasyon ile seyreden hastalıklar idi. Eşlik eden otoimmün/enflamatuvar hastalıkların %60'ının alerjik hastalıklar, %17'sinin gastroenterolojik hastalıklar, %15.1'inin dermatolojik hastalıklar olduğu gözlemlendi. Hastaların %23.5'inde birden fazla otoimmün/enflamatuvar hastalık tanısı mevcut idi. Birden fazla otoimmün/enflamatuvar hastalığı olan hastalarda da en yaygın tanı antikor eksiklerinin baskın olduğu immün yetmezlikler olmak ile birlikte immün disregülasyon ile seyreden immün yetmezlikler oranının genel PİY sınıf dağılımına göre daha yüksek olduğu gözlemlendi (p<0.05). Her hasta aynı parametreler değerlendirilmemiş olsa da hastaların %66.9'unda otoimmün/enflamatuvar bulgu olduğu; en sık saptanan bulgunun ise anti-nükleer antikor pozitifliği olduğu (pozitiflik oranı = 231/397) gözlemlendi. Hastaların %5.1'inde kromozomal anomaliler başta olmak üzere ek genetik komorbidite mevcuttur; ek genetik komorbiditesi olanlarda mortalitenin daha yüksek oranda olduğu saptandı (p<0.02). Otoimmün/enflamatuvar bulguların %50'sinden fazlasının PİY tanısından önce saptanmış olması bu bulguların PİY tanısı koymada yol gösterici olabileceğini düşündürmüştür. Otoimmün/enflamatuvar hastalık ve bulgular konusunda farkındalığın artması ve klinik uygulamalarda otoimmün/enflamatuvar belirteçlerin kullanmının yaygınlaştırılması ile PİY tanısının daha erken dönemde konabileceği, ilişkili morbidite ve mortalitenin azalabileceği düşünülmüştür.
Çocukluk çağı pankreatı̇t hastalarının tanı, tedavı̇ ve klı̇nı̇k ı̇zlem sonuçları
Pankreas hastalıklarının fizyopatogenezinin anlaşılması, tanısal yöntemler konusunda kaydedilen gelişmeler ve hekimlerin artmış farkındalığına bağlı son yıllarda pankreatit tanısı alan hasta sayısı giderek artmaktadır. Akut pankreatit (AP) vakaları genellikle komplikasyon gelişmeden düzelirken, bazı AP vakalarında tekrarlayan pankreatit atakları (akut rekürren pankreatit-ARP) görülüp, kronik pankreatit (KP) gelişimine neden olabilmektedir. Bu çalışmada 01.01.2016 ile 01.09.2018 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji-Hepatoloji ve Beslenme, Çocuk Cerrahisi, Çocuk Acil Polikliniği'ne başvuran ya da Genel Pediatri Servisi'nde takip edilen AP, ARP, KP tanılı hastaların retrospektif olarak demografik, etiyolojik, klinik ve laboratuvar özelliklerinin, klinik izlem sonuçlarının ve prognozunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya pankreatit tanısı alan 33'ü (%63,5) kız, 19'u (%36,5) erkek 52 hasta dahil edilmiştir. Hastaların %44,3'ü AP, %38,4'ü ARP, %17,3'ü KP'dir. Hastaların tanı yaşları 1-17 yıl (ort. 9,1±4,9 yıl) arasında değişmektedir. Pankreatit türüne göre etiyolojik nedenler gruplandırılmıştır. AP'li hastalarda %30 sıklıkta ilaç kullanımı pankreatit atağından sorumlu bulunmuştur. ARP'li hastalarda en sık neden pankreatikobiliyer sistem anomalisi (pankreatik divisum, pankreatikobiliyer birleşim anomalisi) (%45), KP'nin en sık nedeni genetik mutasyonlar (%44) olarak saptanmıştır. Hastaların en sık başvuru şikayeleri karın ağrısı (%94) ve bulantı/kusma (%67) olarak saptanmıştır. Yaş gruplarına göre değerlendirildiğinde 1-5 yaş grubunda bulantı/kusma, ishal ve ateş şikayeti 6-17 yaş grubu ile karşılaştırıldığında artmış sıklıkta görülürken, istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmemiştir (p>0,05). Tanı anındaki laboratuvar bulgularına bakıldığında ortalama serum amilaz değeri 656±663,2 U/L (136-2953 U/L), serum pankreatik amilaz değeri 524,2±559,8 U/L (83-2764 U/L), serum lipaz değeri 1182±1447,3 U/L (83-4932 U/L) olarak saptanmıştır. Ortalama C-reaktif protein (CRP) değeri 3,24 ± 6,64 mg/dL olup, 33 (% 63,5) hastada yüksek saptanmıştır. CRP yüksekliği olan hastaların hastanede kalış sürelerinin CRP değeri normal olan hastalara göre daha uzun olduğu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,01). Komplikasyon gelişen hastaların CRP değerleri komplikasyon gelişmeyenlere göre daha yüksek olup, istatistiksel anlamlı saptanmamıştır (p>0,05). Genetik tetkikler değerlendirildiğinde 10 (%20) hastaya genetik mutasyon analizi yapılıp KP'li dört hastada KFTR mutasyonu, ARP'li bir hastada SPINK-1 mutasyonu saptandığı görülmüştür. Radyolojik tetkikler değerlendirildiğinde hastaların %94'ünün ultrasonografi (US), %36,5'inin bilgisayarlı tomografi (BT), %82,6'sının manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi (MRKP), %30,7'sinin endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERKP) ile tetkik edildiği görülmüştür. MRKP ve ERKP yapılma sıklığı ARP'li hastalarda AP'li hastalara göre istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Pankreatit atağı sırasında en sık kullanılan ağrı kesici parasetamol olup, opioid kullanım sıklığı tüm hastalarda %9,6 olarak saptanmıştır. Antibiyotik verilme sıklığına bakıldığında tüm hastaların %61,5'inin tekli ya da çoklu, %42'sinin çoklu antibiyotik tedavi aldığı görülmüştür. En sık kullanılan antibiyotikler sulperazon (%62), amikasin (%51,4), ornidazol (%28,8) olarak saptanmıştır. Pankreatit atağı sırasında verilen idame mayi miktarına bakıldığında hastaların %54'üne 2000 cc/m2/gün ve üzeri hacimde mayi verildiği görülmüştür. 1500 cc/m2/gün mayi alanlar ve 2000 cc/m2/gün ve üzeri mayi alan hastalar hastanede kalış, amilaz ve lipaz değerinin normal seviyeye gelme süreleri ile komplikasyon gelişme riski açısından karşılaştırıldığında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Enteral nutrisyon (EN) verilmeyen izlem süresi tüm hastalar için ortalama yedi gün (1-30 gün) olarak bulunmuştur. EN'ye 72. saatten sonra başlanan hastaların hastanede kalış süresi EN 72. saatten önce başlanan hastalara göre anlamlı olarak daha uzun bulunmuştur (p=0,01). Pankreatit hastaları her yaş grubunda tanı almakta ve başvuru şikayetleri yaş grubuna göre değişiklik gösterebilmektedir. Başvuru anında bakılan laboratuvar bulguları ve radyolojik görüntülemeler pankreatit ayırıcı tanısında ve hastalığın prognozu konusunda ipucu vermektedir. ARP ve KP hastalarının hastalık yükü nedeniyle akut dönemde tanı konulması ve rekürren atakların önlenmesi önem taşımaktadır. Hastaların tedavisi konusunda standart yaklaşım oluşturulması prognozu iyileştirici etkide bulunacaktır.
Perinatal asfiksi hastalarında serum hipoksiyle indüklenebilir faktör-1 Alfa düzeyinin değerlendirilmesi
Bu çalışmada yenidoğan yoğun bakım ünitesinde takip ve tedavi edilirken perinatal asfiksi tanısı alan hastaların, yatış anında alınan rutin kanlarından elde edilen serum kullanılarak HIF-1 Alfa ve Total Antioksidan stres (TAS)-Total Oksidan Stres (TOS) parametreleri, asfiksi tanısı olmayan solunum sıkıntısı ile yatıp ventilatör ihtiyacı ve sepsisi bulunmayan kontrol gurubu olgularının değerleri ile karşılaştırılmış ve perinatal asfiksili yenidoğan hastalarda HIF-1 Alfa ve oksidatif stres arasındaki ilişki incelenmmiş asfiksinin HIF-1 Alfa konsantrasyonları üzerindeki etkisi değerlendirmiş ve aynı zamanda bu parametrenin kullanımının klinik açıdan faydası olup olmayacağı araştırılmıştır. Çalışmaya Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde tedavi gören perinatal asfiksi tanısı alan 38 hasta ve asfiksi tanısı olmayan solunum sıkıntısı ile yatıp ventilatör ihtiyacı ve sepsisi bulunmayan 38 yenidoğan hasta olmak üzere toplam 76 hasta alınmıştır. Hastalardan yatış anında alınan rutin kanlarından elde edilen serum kullanılarak HIF-1 Alfa ve Total Antioksidan stres (TAS)-Total Oksidan Stres (TOS) parametreleri bakılmıştır. Serum HIF-1 Alfa ve TAS-TOS düzeylerini araştırmak üzere 2 cc kan biyokimya tüpüne alınıp santrifüj edilerek -80 derece saklanıp HIF-1 Alfa ve TAS-TOS kitiyle çalışılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre; HIF-1Alfa (ng/ml), hasta gurubu değerlerinin kontrol gurubu değerlerinden daha yüksek olduğu, guruplar arası farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Hasta ve kontrol gurubu olguların ölçülen TAS (U/ml) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı. Kontrol gurubu ölçülen TAS (U/ml) değerleri hasta gurubu ölçülen TAS (U/ml) değerlerine göre daha yüksek olduğu saptandı. Çalışmada hasta ve kontrol gurubu ölçülen TOS (U/ml) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın olduğu belirlenmiştir. Hasta gurubu ölçülen TOS (U/ml) değerleri kontrol gurubu ölçülen TOS (U/ml) değerlerine göre daha yüksektir. Çalışmaya katılım sağlayan, hasta gurubu olguların ölçülen HIF-1Alfa (ng/ml), TAS (U/ml) ve TOS (U/ml) değerleri arasında ve kontrol gurubu olguların HIF-1Alfa (ng/ml), TAS (U/ml) ve TOS (U/ml) ölçülen değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı. Anahtar Kelimeler: HIF-1 Alfa, Perinatal Asfiksi, TAS, TOS, Yenidoğan
Yenidoğanın geçici takipnesi olan bebekler ile sağlıklı yenidoğanların hematolojik parametrelerinin karşılaştırması
Bu çalışmada yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatırılarak izlenen geçici takipneli yenidoğanların laboratuvar bulgularından hemogram verilerinin retrospektif olarak incelenmesi ve sağlıklı yeni doğanların hemogram parametreleri ile karşılaştırılması ve sonuçların tartışılması amaçlanmıştır. Çalışma Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım ünitesinde yapılmıştır. Yenidoğanın Geçici Takipnesi tanısı alan 100 yenidoğan hasta gurubunu, 100 sağlıklı yenidoğan da kontrol gurubunu oluşturmak üzere toplam 200 olguya ait hemogram parametreleri (WBC, LYM, NEU, HGB, HCT, MPV, PLT) çalışma kapsamında değerlendirilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre; kontrol gurubunda bulunan olgulara ait WBC değeri ortalaması, hasta gurubunda bulunan olgulara ait ortalamadan istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksektir. Hasta gurubunda bulunan olgulara ait LYM değeri ortalaması, kontrol gurubunda bulunan olgulara ait ortalamadan daha yüksek ancak istatistiksel olarak anlamlı değildir. Kontrol gurubunda bulunan olgulara ait NEU değeri ortalaması, hasta gurubunda bulunan olgulara ait ortalamadan daha yüksek ancak istatistiksel olarak anlamlı değildir. Kontrol gurubunda bulunan olgulara ait HCT değeri ortalaması hasta gurubunda bulunan olgulara ait ortalamadan daha yüksek ancak istatistiksel olarak anlamlı değildir. Hasta gurubunda bulunan olgulara ait HGB değeri ortalaması, kontrol gurubunda bulunan olgulara ait ortalamadan daha yüksek ancak istatistiksel olarak anlamlı değildir. Hasta gurubunda bulunan olgulara ait ortalama MPV değeri ortalaması, kontrol gurubunda bulunan olgulara ait ortalamadan daha yüksek ancak istatistiksel olarak anlamlı değildir. Kontrol gurubunda bulunan olgulara ait PLT değeri ortalaması, hasta gurubunda bulunan olgulara ait ortalamadan istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksektir. Çalışmada hasta gurubunda yer alan olguların hemogram parametrelerinden; WBC değerleri ile LYM, NEU, HCT, MPV ve PLT değerleri arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı bir ilişki söz konusudur. Yine hasta gurubunda, LYM ile MPV değerleri arasında, NEU ile HCT değerleri arasında, HCT değerleri ile HGB değerleri arasında ve HGB değerleri ile MPV değerleri arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada kontrol gurubunda yer alan olguların hemogram parametrelerinden, WBC değerleri ile LYM, NEU ve HGB değerleri arasında pozitif yönlü MPV değerleri arasında ise negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardır. LYM ile MPV değerleri arasında negatif yönlü, PLT değerleri arasında pozitif yönlü, NEU ile HCT değerleri arasında istatistiksel olarak pozitif yönlü, HCT değerleri ile HGB değerleri arasında pozitif yönlü, MPV ve PLT değerleri arasında negatif yönlü, HGB değerleri ile MPV değerleri arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki vardır. Anahtar Kelimeler: WBC, LYM, NEU, HGB, HCT, MPV, PLT,YDGT,
Akut bronşiyolit hastalarında serum miyeloperoksidaz, laktat dehidrogenaz ve nitrik oksit düzeyinin değerlendirilmesi
Bu çalışma güncel literatür eşliğinde akut bronşiyolit hastalarında serum myeloperoksidaz, LDH ve NO düzeylerinin bronşiyolit üzerindeki etkisini değerlendirmek ve aynı zamanda bu parametrelerin kullanımının klinik açıdan faydası olup olmayacağını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Çalışmamızda Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Pediatri polikliniğine akut bronşiyolit tanısı alan 30 hasta çalışma grubu olarak, bronşiyolit olmayan genel takip için (büyüme gelişme takibi, aşı takibi gibi) polikliniğe gelen sağlıklı 30 hasta ise kontrol grubu olarak değerlendirilmiştir. Hastaların kanlarından elde edilen serum kullanılarak NO, LDH, Myeloperoksidaz vb. gibi parametrelerden elde edilen veriler SPSS 25.0 programında istatistiksel analize tabi tutulmuştur. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre; hasta grubunda yer alan olgular ortalama 251,77±77,92 (u/l) kontrol gurubunda yer alan olgular ortalama 230,57±46,42 (u/l) LDH(u/l) değerine sahiptir. Hasta grubunda yer alan olgular ortalama 282,42±62,24 kontrol gurubunda yer alan olgular ortalama 80,31±9,40 NO (µmol/L) değerine sahiptir. Hasta grubunda yer alan olgular ortalama 19,53±3,53 kontrol gurubunda yer alan ortalama 6,92±1,30 MPO (ng/ml) değerine sahiptir. Hasta ve kontrol gruplarında yer alan olguların LDH(u/l) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamaktadır. Hasta ve kontrol gruplarında yer alan olguların NO (µmol/L) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardır. Hasta ve kontrol gruplarında yer alan olguların MPO (ng/ml) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardır. Çalışmaya katılım sağlayan hasta grubu olgularının LDH(u/l), NO (µmol/L) ve MPO (ng/ml) değerleri arasında istaistiksel olarak anlamlı bir koreasyon bulunmamaktadır. Çalışmaya katılım sağlayan kontrol grubu olgularının LDH(u/l), NO (µmol/L) ve MPO (ng/ml) değerleri arasında istaistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. Anahtar Kelimeler: Akut Bronşiyolit, Laktatdehidrogenaz (LDH), Nitrik Oksit (NO), Miyeloperoksidaz (MPO)
Perinatal asfiksi tanılı hastalarda NRF2, tau ve oksidatif durum
Aim: To investigate the change in NRF2 (Nuclear Factor Erythroid-2), which plays a critical role in protecting against oxidative stress in cases diagnosed with perinatal asphyxia; The aim is to investigate the relationship of parts of the NRF2 change with the TAU protein, which is an objective indicator of injury. Materials and Methods: This study was conducted in the Tertiary Neonatal Intensive Care Unit (NICU) with a total of 80 cases, 50 patients and 30 control groups. To investigate NRF2, TAS-TOS (Total Antioxidant Level-Total Oxidative Level) and TAU levels, 2 cc blood samples were taken from the cases within the first 6 hours after birth, centrifuged and stored at -80°C until the study. NRF2, TAS-TOS, TAU levels were studied using the ELlSA (Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay) kit. The data obtained was analyzed using SPSS 26 (Statistical Package for the Social Sciences) program. Results: To work; A total of 80 cases, 50 patients and 30 control groups, were included. 62.5% of the cases participating in the study were in the patient group and 37.5% were in the control group. There was no significant difference between the groups in terms of gender (p>0.05). There was no significant difference between the groups in terms of week of birth (p>0.05). There was no significant difference between the groups in terms of birth weight (p>0.05). TOS, OSI and TAU levels of the patient group were significantly higher than those of the control group (p<0.01); NRF 2 and TAS levels were found to be significantly lower than the control group (p<0.01). A statistically significant positive (as NRF 2 increases; TAS increases) statistically significant relationship was detected between the NRF 2 measurements and TAS measurement values of the cases (r=0.270; p=0.016; p<0.05). A statistically significant negative relationship was detected between the TAU measurements and TAS measurement values of the cases (as TAS decreases; TAU increases) (r=-0.225; p=0.045; p<0.05). One unit decrease in TAS measurements; It increases the TAU level by 27.792 times (95% CI: -54.912/-0.672). TAS is an independent risk factor on TAU level. A statistically significant negative relationship (as NRF 2 decreases; TAU increases) was detected between the NRF 2 measurements and TAU measurement values of the cases (r=-0.321; p=0.004; p<0.01). A one-unit decrease in NRF 2 measurements increases the TAU level by 11,758 times (95% CI: -19,578/-3,937). NRF 2 variable is an independent risk factor on TAU level. Conclusion: In cases of perinatal asphyxia, hypoxia impairs the function of the cell nucleus and causes tissue and cell damage by causing a decrease in the TAS level secondary to a decrease in the NRF2 level and an increase in the TOS level. We detected an increase in the level of TAU protein, which is one of the important indicators of tissue and cell damage.
MIR-126 ve MIR-146A: Hipoksik iskemik ensefalopati tanısında umut verici iki yeni belirteç olabilir mi?
Amaç: Bu çalışmanın amacı, hipoksik iskemik ensefalopati (HİE) tanısı alan yenidoğanlarda miR-126 ve miR-146a ekspresyon düzeylerinin değerlendirilmesi ve bu iki miRNA'nın HİE tanısı ile klinik şiddetin belirlenmesinde biyobelirteç olarak kullanılabilirliğinin araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya hipoksik iskemik ensefalopati (HİE) tanısı alarak terapötik hipotermi uygulanması planlanan 45 yenidoğan ile 32 sağlıklı term yenidoğandan oluşan kontrol grubu dahil edildi. Tüm olgulardan tedavi başlanmadan önce, rutin incelemelere ek olarak mor kapaklı EDTA'lı tüpe 2 mL venöz kan örneği alındı. Periferik kan örneklerinden toplam RNA izolasyonu gerçekleştirildi ve miR-126 ile miR-146a ekspresyon düzeyleri gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) yöntemi kullanılarak analiz edildi. Yenidoğanlara ait demografik, obstetrik, klinik ve laboratuvar verileri hastane dosyaları ve elektronik kayıt sistemlerinden elde edildi. Tüm istatistiksel değerlendirmeler IBM SPSS Statistics 25.0 programı kullanılarak yapıldı; p<0,05 değeri istatistiksel anlamlılık sınırı olarak kabul edildi.. Bulgular: miR-126 ve miR-146a'nın ham CT değerleri hasta ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılık göstermesine rağmen, ΔCT, ΔΔCT ve fold change analizlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Korelasyon analizlerinde miR-146a düzeylerinin laktat, 1. ve 5. dakika Apgar skorları gibi klinik şiddeti yansıtan parametrelerle anlamlı ilişkiler gösterdiği belirlendi. miR-126 düzeyi ise yalnızca 5. dakika Apgar ile zayıf fakat anlamlı pozitif korelasyon gösterdi. Sonuç: miR-146a'nın hipoksik yük ve klinik kötüleşme ile daha güçlü korelasyonlar göstermesi, bu miRNA'nın HİE şiddetinin değerlendirilmesinde umut vaat eden bir biyobelirteç olabileceğini düşündürmektedir. miR-126 ise daha çok klinik toparlanma ve stabilizasyonla ilişkili bir yanıt paternine sahip olup, iyileşme sürecini yansıtan tamamlayıcı bir belirteç niteliği taşıyabilir. Bununla birlikte, bu bulguların genellenebilirliği sınırlıdır ve miRNA düzeylerinin tanısal veya prognostik kullanım potansiyelinin netleştirilebilmesi için daha geniş örneklemli, seri ölçümleri içeren ileri prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.
Akut bronşiyolitli çocukların tanısında ve hastalığın şiddetinin belirlenmesinde yeni sitokinlerin (interlökin 34, interlökin 35, interlökin 36 alfa, interlökin 37 ) rolü
AKUT BRONŞİYOLİTLİ ÇOCUKLARIN TANISINDA VE HASTALIĞIN ŞİDDETİNİN BELİRLENMESİNDE YENİ SİTOKİNLERİN (İNTERLÖKİN 34, İNTERLÖKİN 35, İNTERLÖKİN 36 ALFA, İNTERLÖKİN 37 ) ROLÜ Amaç: Bu çalışma, akut bronşiyolitli çocukların tanısında ve hastalığın şiddetinin belirlenmesinde yeni sitokinlerin (interlökin 34, interlökin 35, interlökin 36 alfa, interlökin 37) muhtemel rolünün incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi hastanesi Pediatri polikliniğine ve çocuk acil servisine gelen akut bronşiyolit tanısı alan 58 hasta çalışma grubu olarak, bronşiyolit olmayan genel takip için (büyüme gelişme takibi, aşı takibi gibi) polikliniğe gelen sağlıklı 30 hasta ise kontrol grubu olarak alınmıştır. Hastaların kanlarından elde edilen serum kullanılarak IL-34, IL-35, IL-36 alfa, IL-37 parametreleri bakılmıştır. Verilerin analiz aşamasında SPSS 25,0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Değerlendirme sonuçlarının tanımlayıcı istatistikleri; kategorik değişkenler için sayı ve yüzde, sayısal değişkenler için ortalama, standart sapma, olarak verilmiştir. Grupların normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov testi ile belirlenmiştir. Bağımsız iki grup arasında sayısal değişkenlerin karşılaştırmaları; Student T testi; bağımsız üç veya daha fazla grubun karşılaştırılmasında normal dağılım koşulu sağlandığında ANOVA testi, korelasyon analizinde Pearson korelasyon testinden faydalanılmıştır. İstatistiksel alfa önemlilik seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Bu çalışmada; hasta grubunun 28'i (48,3%) kız, 30'u (51,7%) erkek; kontrol grubunun ise 11'i (36,7%) kız 19 (63,3%) erkek idi. Yaş aralıklarına göre; hasta grubunun 9'u (15,5%) 0-3 Ay, 29'u (50,0%) 4-12 ay 20'si (34,5%) 13 ay ve üzeri yaş aralığında iken; kontrol grubunun ise 9'u (15,5%) 0-3 Ay, 12'si (40,0%) 4-12 ay ve 9'u (30,0%) 13 ay ve üzeri yaş aralığında idi. Tedavi şekillerine göre; hasta grubunun 18'i (31,0%) ayaktan, 30'u (51,7%) servis, 10'u (17,2%) yoğunbakım; kontrol grubunun ise 9'u (30,0%) ayaktan, 13'ü (43,3%) servis ve 8'i (26,7%) yoğunbakım düzeyinde tedavi görmüştü. Hasta grubu olguların, ortalama IL-34 (ng/L), IL-35 (ng/L), IL-36 (ng/L) ve IL-37 (ng/L) değerleri kontrol grubu olguların ortalama IL-34 (ng/L), IL-35 (ng/L), IL-36 (ng/L) ve IL-37 (ng/L) değerlerinden daha yüksek ve gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p:0,000). Hasta grubunda yer alan v olguların IL-34 (ng/L), IL-35 (ng/L), IL-36 (ng/L) ve IL-37 (ng/L) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamasına karşın (p>0,05); Kontrol grubunda yer alan olguların IL-34 ng/L ve IL-35 pg/ml değerleri arasında %60,8 oranında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (r: 0,608; p<0,05). Sonuç: Yeni tanımlanan interlökinler, akut bronşiolitin tanısı ve hastalık şiddetinin belirlenmesinde potansiyel biyobelirteçler olarak değerlendirilmektedir. Özellikle IL-35 ve IL-37'nin anti-inflamatuvar özellikleri, hastalığın seyrini etkileyebilir. IL-36α'nın pro-inflamatuvar etkileri, bronşiolitin patogenezinde rol oynayabilir. IL-34'ün rolü ise daha fazla araştırma gerektirmektedir. Ayrıca bu interlökinlerin serum/plazma düzeylerinin ölçülmesi ve hastalık şiddetiyle korelasyonlarının incelenmesi, bronşiolitin yönetiminde yeni yaklaşımlar geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Aile yapısına göre çocukların algıladığı anne baba tutumlarının duygusal zeka ve ahlaki olgunluk üzerine etkisinin karşılaştırılması
Bu çalışma, aile yapısına göre çocukların algıladığı anne-baba tutumlarının duygusal zeka ve ahlaki olgunluk düzeylerine etkisini karşılaştırmak amacıyla yapıldı. Tarama modelinde, kesitsel, tanımlayıcı tasarımda ilişki arayıcı olarak planlandı. Araştırmanın örneklemini bir özel lisede okuyan 14 yaşın üstündeki çalışmaya katılmaya gönüllü, ebeveyn izni olan yaş, cinsiyet ve okuduğu sınıf olarak benzerlik gösteren parçalanmış (n:50), çekirdek (n:139) ve geniş aileye (n:19) sahip 208 öğrenci oluşturdu. Veriler etik kurul ve kurum iznini takiben; Kişisel Bilgi Formu, Ahlaki Olgunluk Ölçeği, Gözden Geçirilmiş Schutte Duygusal Zeka Ölçeği ve Algılanan Anne-Baba Tutum Ölçeği olmak üzere dört bölümden oluşan anketle toplandı. Çalışmada elde edilen veriler; Kolmogorov Smirnov /Shapiro Wilk testi, tanımlayıcı testler, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H, Spearman'rho correlation, Cronbach alfa testleriyle istatistiksel analizleri yapıldı. Fark ve ilişkilerdeki anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Bu çalışma, Ekim 2017 ile Aralık 2018 tarihleri arasında tamamlandı. Çalışmadaki çocukların; çekirdek (%50,4) ve geniş (%52,6) ailede erkek, parçalanmış ailede ise kız (%64), 17 yaşlarında (Çekirdek: %33,1; Geniş: %41,1; Parçalanmış: %38) olduğu, annesinin (Çekirdek:%59,7, Geniş: %66,7; Parçalanmış: %56) ve babasının (Çekirdek: %49,6; Geniş:%50; Parçalanmış: %34), anlayışlı bir tutum içinde olduğunu, algılanan ilgisiz tutumun çekirdek ve geniş aile yapılarına göre hem annede hem de babada daha fazla algılandığı saptandı. Çalışmadaki çekirdek, geniş ve parçalanmış aile yapısındaki çocukların algıladıkları anne-baba tutumu, ahlaki olgunluk ve duygusal zeka düzeylerinin üst puan düzeyine yakın olduğu ve aile yapıları arasında anlamlı farklılıklar oluşturmadığı belirlendi (p>0,05). Aile yapılarına göre algılananan anne baba tutumlarının çocukların duygusal zekaları üzerinde anlamlı etkileri olduğu saptandı (p<0,05).Çocukların Ahlaki Olgunluklarını algılananan anne baba tutumlarından Otoriter Tutumların parçalanmış ailedeki çocukları anlamlı düzeyde olumsuz etkilediği (p<0,05), Demokratik Tutumların ise çekirdek ve parçalanmış ailedeki çocukları anlamlı düzeyde olumlu etkilediği belirlendi (p<0,05).
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi Çocuk Hematoloji Kliniği granülosit süspansiyonu transfüzyon deneyimi
Kan Bankacılığı ve Transfüzyon Tıbbı Yüksek Lisans Tezi, Van, 2019.Bu çalışmada Yüzüncü yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi Çocuk Hematoloji Kliniği'nde 2017-2018 yılları arasında tedavi gören, ateşi ve nötrofil sayısı 500/µl'nin altında olan, , uygun antibiyotik veya diğer tedavilere cevap alınamayan, bu nedenle granülosit tranfüzyonu yapılan 0-18 yaş arasındaki 9 hastanın verileri retrospektif olarak değerlendirildi. Granülosit toplanması için alloimmünüzasyondan sakınmak amacıyla sağlıklı ve akraba dışı donörlerden granülosit toplandı. Donörlere bir gün önceden oral yolla tek doz 8 miligram metil prednizolon ve aferez işleminden 12 saat önce akşam 5 mikrogram/kg dozunda granulosit-koloni stimüle edici faktör (G-CSF) subkutan olarak verildi. Donörlerden aferez işlemi ile granülosit toplandı ve ürünler 25 Gy radyasyon dozunda ışınlanarak hastalara verildi. Transfüzyon öncesi hastaların ortalama Mutlak nötrofil sayısı (MNS): 52,2 hücre/mikromolL, ortalama beyaz küre sayısı (BKS): 260 hücre/mikromolL idi. Transfüzyon sonrası 24. saatte tüm hastaların mutlak nötrofil sayısı ve beyaz küre sayısı arttı. 9 hastaya toplam 45 ünite granülosit süspansiyonu transfüze edildi.. Bir hasta dışında tüm hastalarda tam klinik yanıt saptandı. Çalışmamızdaki ölüm hızı %11,1 oldu. Transfüzyonla ilişkili hastalarda ve ürün toplanan donörlerde herhangi bir komplikasyon gözlemlenmedi. Bu çalışmamız geleneksel tedaviye dirençli nötropenik ateşli çocuklarda granülosit transfüzyonunun güvenilir ve etkili bir destek tedavisi olduğunu göstermiştir. Bu tedavinin etkinliğine ilişkin ilave çok merkezli klinik çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: Granülosit, Nötrofil, Transfüzyon,
Beta talasemi majör tanılı hastalarda plazma lipoprotein ilişkili fosfolipaz a2 ile sistatin c düzeyi ve karotis intima media kalınlığının değerlendirilmesi
Beta talasemi majör, nadir görülmesine rağmen tüm dünyada önemli bir sağlık sorunu olup, yüksek maliyetli tedavi ve takip yönünden hassasiyet gerektiren bir hastalıktır. Hastaların çoğu ikinci dekatta tedaviye bağlı komplikasyonlar nedeniyle kaybedilmektedir. Hastalarda doku ve organlardaki demir birikime bağlı olarak kardiyak, hepatik ve endokrin organ disfonksiyonları olabilmektedir. Özellikle kardiyak tutulumun hayatı ciddi şekilde etkileyebilmesinden dolayı bu çalışmayı yapmaya karar verdik. Bu çalışmada hastanemizde izlenmekte olan beta talasemi majörlü hastalarda hastalığın komplikasyonlarının ve düzenli kan transfüzyonunun kardiyovasküler sistemde meydana getirdiği değişikliklerin erken saptanması için son zamanlarda çeşitli çalışmalarda kardiyovasküler hastalıklarda belirteç olarak kullanılabileceği öne sürülen Lp-PLA2 (Lipoprotein ilişkili fosfolipaz A2) ve Cys-C (Sistatin C) düzeyinin değerlendirilmesi ve karotis intima media kalınlığı ile karşılaştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakultesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Hematoloji ve Onkoloji bölümünde beta talasemi majör tanısı ile izlenmekte olup, kan transfüzyon programında yer alan 30 hasta çalışma grubunu ve Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakultesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Genel Çocuk Polikliniğine başvuran kronik herhangi bir hastalığı olmayan 30 çocuk kontrol grubunu oluşturdu. Çalışma ve kontrol grupları prospektif olarak incelendi. Çalışma grubundan transfüzyon öncesi kan örnekleri alındı ve KIMK (karotis intima media kalınlığı)'ları ölçüldü. Kontrol grubundan ise başvuru anında kan örnekleri alındı ve KIMK kalınlıkları ölçüldü. Bulgular: Çalışmaya 30 hasta ve 30 sağlıklı çocuk dahil edildi. Hasta grubunda ortalama yaş 8,07 ± 4,03 yıl iken kontrol grubunda ortalama yaş 11,03 ± 3,99 yıl olup gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı fark vardı (p<0.05). Hasta grubunda KasÇ ve KaPSH kontrol grubuna göre anlamlı yüksek saptandı (sırasıyla p: 0,029, p: 0,003). Hasta grubunda CAS (0,115±0,049) ve CAD (10,08±5,28) kontrol grubuna göre (CAS: 0,148±0,035 ve CAD: 13,53±4,93) anlamlı (sırasıyla p: 0,004, p: 0,011) düşük bulundu. Hasta grubunda KIMK ve KadÇ kontrol grubuna göre yüksek çıksa da istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Hasta grubunda lipoprotein ilişkili fosfolipaz A2 ve sistatin C düzeyleri kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmasına rağmen istatiksel olarak anlamlı değildi (hasta grubu ortalama Lp-PLA2: 4,1 ng/mL, kontrol grubu ortalama Lp-PLA2: 3,4 ng/mL p: 0,164 ve hasta grubu ortalama Cys-C: 3,5 ng/mL, kontrol grubu ortalama Cys-C: 2,7 ng/mL p: 0,137). Hasta grubunda kontrol grubuna göre hemoglobin anlamlı derecede düşük, ferritin ise anlamlı olarak yüksekti (p<0.05). Hasta grubunda TG kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksekti (p<0.05). TC, LDL ve HDL ise hasta grunda kontrol grubuna göre anlamlı düşüktü (p<0.05). Sonuç: Beta talasemi majör hastalarında hastalağın komplikasyonları ve düzenli kan transfüzyonlarına bağlı olarak kardiyovasküler sistemde hasar oluşabilmektedir. Bu hastalarda erken dönemde CAS ve CAD değerleri ilerleyen dönemlerde ise KIMK artışı kardiyovasküler hasar açısından bir belirteç olarak düşünülebilir. Bulgularımız bu konuda yapılacak geniş ölçekli çalışmalar için yol gösterici olabilir
İndirekt hiperbilirubinemi nedeniyle kan değişimi uygulanan yenidoğanların retrospektif analizi
İndirekt Hiperbilirubinemi Nedeniyle Kan Değişimi Uygulanan Yenidoğanların Retrospektif Analizi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Van, 2019. Amaç: Bu çalışmada yedi yıllık süre içerisinde hastanemize başvuran, kan değişimi yapılmış indirekt hiperbilirubinemili hastaların sarılık nedenleri, klinik özellikleri, risk faktörleri, kan değişimine bağlı komplikasyonların araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Yenidoğan Yoğunbakım Ünitesi'ne 01.05.2012 ve 30.09.2019 tarihleri arasında indirekt hiperbilirubinemi tanısıyla yatırılan ve hastaneye kabul edildiğinde total serum bilirubin değeri kan değişimi yapılmasını gerektirecek sınırda veya sınırın üstünde olan 214 yenidoğan retrospektif olarak araştırılmıştır. Hastalarda bebek kan grubu, anne kan grubu, Rh alt grupları, kan değişimi öncesi ve sonrası hemoglobin, platelet, kalsiyum ve total bilirubin değerleri, G6PD aktivitesi, direk coombs, albümin, total bilurubin/albümin oranı, başvuru yeri, doğum şekli, doğum haftası, cinsiyet, kaçıncı gebelik ve kaçıncı yaşayan çocuk olduğu, doğum ağırlığı, eşlik eden ek patoloji varlığı, beslenme şekli, kan değişimi öncesi kilosu, kilo kaybı yüzdesi, beslenme şekli, çoğul gebelik olup olmadığı, doğum travması varlığı, hastaya IVIG verilip verilmediği, hastada başvuru esnasında akut bilirubin ensefalopatisi bulgusu olup olmadığı, kardeşlerde sarılık, fototerapi, kan değişimi öyküsü, kan değişimi sayısı, anne yaşı, anne baba arası akrabalık, hastaneye başvuru yaşı, doğumunun kaçıncı saatinde kan değişimi yapıldığı, hastaneye yatışının kaçıncı saatinde kan değişimi yapıldığı, hastanede kaç gün yattığı, kan değişimi şekli, kan değişimi esnasında veya sonrasında komplikasyon gelişimi, etiyoloji bulunamayan hastalarda metabolik panel sonucu, beyin MR sonucu ve olgunun kan değişimi sonrası nörolojik durumu gibi demografik ve klinik bulgular araştırılmıştır. Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Hastaların %55,6'sı erkek, %60,7'si NSVY ile doğmuş, doğum ağırlıkları ortalaması 2884±608 gr idi. Etiyoloik nedenlere bakınca %36'sında ABO uyuşmazlığı, %27,1'i Rh uyuşmazlığı, %2,3'ünde ABO ve Rh uyuşmazlığı, %8,8 prematürite, %5,1'inde Rh subgrup uygunsuzluğu, %2,8'inde hipernatremik dehidratasyon, %2,8'inde G6PD eksikliği, %1,8'inde konjenital hipotiroidi, %4'ünde idrar yolu enfeksiyonu, galaktozemi, herediter sferositoz, sefal hematom, polisitemi ve sepsis olduğu görüldü. Olguların %9,3'ünün etiyolojisi aydınlatılamamıştır. NSVY ile doğan bebeklerde, sezeryanla doğan bebeklere göre total serum bilirubini istatistiksel açıdan daha yüksek bulunmuştur (p:0.01). Erkek olguların başvuru TSB değerlerinin kızlara göre anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü (p<0.05). Etiyolojisinde hemolitik hastalık olan olguların başvuru hemoglobin ve yaş düzeyleri hemolitik hastalık olmayanlara göre anlamlı şekilde daha düşük saptanmıştır (p<0.01). Yatış süreleri kıyaslandığında, sepsis tanısı alan vakaların, sepsis olmayan vakalara göre hastanede yatış sürelerinin anlamlı derecede fazla olduğu saptandı (p<0.01). Doğum ağırlıkları, başvuru ağırlıkları ile karşılaştırıldığında anlamlı derecede fazla bulundu (p<0.01). Patolojik kilo kaybı olanların hastaneye yatış tartılarının daha düşük olduğu ve yatış total serum bilirubin değerinin daha yüksek olduğu bulundu (p<0.05). Hipernatremik dehidratasyon tanısı olan vakaların, diğer tanılı vakalara göre tartı kaybı oranlarının anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü (p<0.05). Olguların başvuru total serum bilirubin değeri, fototerapi sonrası bilirubin değerine göre anlamlı derecede düşüş gösterdi (p<0.01). Hastaneye geç başvuranların istatiksel olarak anlamlı şekilde, ciddi hiperbilirubinemi (TSB ≥25 mg/dl) ile yattığı gösterilmiştir (p<0,01). En sık görülen kan değişimi komplikasyonları; trombositopeni (%26,1), hipokalemi (%24,7) ve hiperkalsemidir (%23,8). İşlem sırasında 2 olgu solunum arresti geçirmiştir, birisi ex olmuş ve çalışmamızda kan değişimine bağlı mortalite oranı %0,5 bulundu. Yüksek risk grubundaki hastaların orta ve düşük risk grubundaki hastalara göre daha düşük bilirubin düzey ile hastaneye başvurduğu görüldü (p:0.01). Akut bilirubin ansefalopatisi tanısı ile başvuran olguların başvuru TSB düzeyi ve başvuru yaşı değerlerinin, ABE olmayan olgulara göre anlamlı derecede yüksek saptandı (p:0.01). Sonuç: Hiperbilirübinemi ülkemizde hala önemli bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir. Kan değişimi indirekt hiperbilirubineminin acil tedavisinde etkili bir yöntem olmasına rağmen, nörolojik sekellerin önlenmesinde en iyi tedavi yöntemi taburculuk öncesi riskli bebekleri belirleyerek, belirli aralıklarla kontrol edip erken müdahele etmektir.
Çocukluk çağı akut lösemilerinde, BFM kemoterapisi remisyon-indüksiyonu-konsolidasyon sürecinde tam kan ve biyokimyasal parametrelerindeki değişim
.Amaç: Bu çalışmada çocukluk çağı akut lösemi hastalarının klinik özelliklerinin ve BFM kemoterapisi remisyon-indüksiyonu-konsolidasyon sürecinde serum elektrolit seviyelerindeki değişimin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma Van Dursun Odabaşı Tıp Merkezi Hastanesi Pediatrik Hematoloji Polikliniği'nde 1 Ocak 2014- 31 Aralık 2018 tarihleri arasında akut lösemi tanısı alan hastaların dosyalarının hastane kayıtlarından retrospektif olarak incelenmesi ile gerçekleştirilmiştir. p değerinin 0,05'in altında olması sınır kabul edilmiştir. Bulgular: İmmün fenotip değerlendirildiğinde kişilerin %81,2'si (n=69) ALL, %18,8'i (n=16) AML'dir. ALL hastalarının %56,5'i erkek, %43,5'i kız, yaş ortalaması 7,4±5,2'dir. AML hastalarının %68,8'i (n=11) erkek, %31,3'ü (n=5) kız, yaş ortalaması 8,2±5,5'tir. ALL hastalarının %14,5'inde (n=10) relaps gelişmiştir, %11,6'sı (n=11,6) ex olmuştur. AML hastalarının %6,3'ünde (n=1) relaps gelişmiş, 1'i araç içi trafik kazası olmak üzere %12,5'i (n=2) ex olmuştur. ALL hastalarının %94,2'sinde (n=65) hipokalemi, %100,0'ında (n=69) hiponatremi, %95,7'sinde (n=66) hipokalsemi, %60,9'unda (n=42) hipomagnezemi, %97,1'inde (n=67) hipofosfatemi görülmüştür. AML hastalarının %75,0'ında (n=12) hipokalemi, %81,3'ünde (n=13) hiponatremi, %81,3'ünde (n=13) hipokalsemi, %43,8'inde (n=7) hipomagnezemi, %87,5'inde (n=14) hipofosfatemi görülmüştür. Ex relaps gelişmeyen hastalar ile karşılaştırıldığında, ex-relaps gelişen hastalarda, P1A'da hipofosfatemi, 1.HR1 ve 2.HR3'te hipokalemi, 2.HR2'de hiponatremi ve 2.HR3'te hipomagnezemi istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazla görülmüştür. PM'de hipokalemi, PII'de hiponatremi ex relaps olan hastalarda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha az sıklıkta belirlenmiştir. Sonuç: Akut lösemi tanısıyla kemoterapi alan hastalarda birçok nedenle çeşitli elektrolit bozuklukları ve buna bağlı morbidite hatta mortalite gelişebileceği bilinmektedir. Bu çalışmanın sonuçları uygulanan kemoterapi rejimine göre değişmekle beraber, bütün tedavi protokollerinde çeşitli serum elektrolitlerin plazma konsantrasyonlarında, normal referans değerlerle karşılaştırıldığında, anlamlı değişiklikler oluştuğunu ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler. Çocuk Hastalıkları, Hematoloji, Akut Lösemi Tedavisi, Elektrolit Bozukluklar
Transkateter kapatma yapılan atriyal septal defekt tanılı hastalarda kalbin ileti sisteminin değerlendirilmesi
Amaç: Bu çalışmada ASD tanılı hastalarda kalbin ileti sisteminin değerlendirilmesi ile kapatma öncesi ve sonrasında klinik, elektrokardiyografik ve laboratuvar bulgularının incelenmesi, prognoz ve sağkalıma etki edebilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Tıp Fakültesi Çocuk Kardiyoloji Bilim Dalı'nda Şubat 2016 - Haziran 2020 tarihleri arasında izlenen ve transkateter kapatma yapılan ASD tanılı hastaların dosyaları retrospektif olarak incelenmiştir. ASD olgularının sonuçları kontrol grubu ile ve ASD olgularında kapatma işlemi öncesi ve sonrasında kardiyak parametreler karşılaştırılmıştır. Bulgular: ASD tanısı ile tedavi edilen olguların %42,5'i, kontrol grubunun %52,5'i erkekti. ASD olgularının yaş ortalaması 8,8 ± 4.5, kontrol grubunun 9,6 ± 3,9'du. ASD olguları ve kontrol grubu arasında cinsiyet ve yaş açısından anlamlı fark yoktu (p>0,05). Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, ASD olgularının sistolik kan basıncı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşüktü (p=0,025). ASD olguları ile kontrol grubu arasında vücut ağırlığı, kalp tepe atımı ve diyastolik kan basıncı değerleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0,05). Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında ASD olgularının kalsiyum düzeyi istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazlaydı (p<0,001). ASD olguları ile kontrol grubu arasında diğer laboratuvar değerler açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0,05). Kontrol grubunun EKG parametreleri ile karşılaştırıldığında, ASD olgularında transkateter kapatma öncesi Pmin, QTcmin süreleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha kısa, Pdis, QTdis, QTcdis süreleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha uzundu (p<0,05). Kontrol grubunun EKG parametreleri ile karşılaştırıldığında, ASD olgularında transkateter kapatma sonrası Pmax, Pmin, QTcmin süreleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha kısa; QTmax, QTdis, QTcdis süreleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha uzundu (p<0,05). ASD olgularında transkateter kapatma öncesi EKG parametreleri ile karşılaştırıldığında, transkateter kapatma sonrası Pmax, Pdis süreleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha kısa; QTmin süresi istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha uzundu (p<0,05). Sonuç: Çalışmamızda ASD olgularında transkateter kapatma öncesine kıyasla kapatma sonrası grupta Pmax ve Pdis süreleri kısalırken, QTmin süresinin uzadığı saptandı. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında ise ASD kapatma öncesi grupta Pmin ve QTc min süreleri daha kısa; Pdis, QTdis ve QTc dis süreleri ise daha uzun saptandı. ASD olgularında transkateter kapatma tedavisinin atriyal ve ventriküler aritmiler üzerine etkinliğini gösteren daha fazla sayıda hasta ile prospektif 24 saatlik EKG ve/veya daha uzun EKG kayıtlarını da içeren elektrofizyolojik çalışmalara ihtiyaç vardır.
Ventriküloperitoneal şant uygulanmış nöral tüp defekti (meningomyelosel) ve hidrosefali tanısı olan hastalarda şant enfeksiyonlarının analizi; kliniğimizin 13 yıllık deneyimi
Meningomyelosel (MM) nöral tüp defektlerinin (NTD) en sık görülen tipidir. Kese tamiri sırasında veya sonrasında hidrosefali eşlik eden vakaların önemli bir kısmına şant takılması gerekmektedir. Şant enfeksiyonu uzun dönem prognozu etkileyen parametrelerden biridir ve hemen her zaman menenjit kliniği ile prezente olmaktadır. Çalışmamızda nöral tüp defekti (meningomyelosel) tanılı yenidoğan hastaları inceleyerek şant enfeksiyonu/menenjit olan hastaların risk faktörlerini, sebeplerini, hastalık yönetimini belirlemeyi amaçladık. Yöntem: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezinde 01.01.2010 - 11.10.2023 tarihleri arasında doğan ve/veya hastanemize sevk ile gelen meningomyelosel tanılı yenidoğan hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi. Hastane otomasyon sisteminden hastaların dermografik bilgileri, hastanede yatış süresi, operasyon günü, laboratuvar tahlillerinden; beyin omurilik sıvısının (BOS) glukoz ve protein değerleri, kültür ve kültür antibiyogramları tarandı. Beyin bilgisayarlı tomografi (BT), beyin manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve transfontanel ultrasonografi (USG) raporları incelenerek hidrosefali ve eşlik eden ek anomaliler belirlendi. Ameliyat notlarından; flep ve şant uygulanıp uygulanmadığı, hasta epikrizlerinden ise meningomyelosel kese çapı ve yeri, kullanılan antibiyotikler, hastada olan diğer ek anomaliler, hastanın menenjit ve exitus olup olmadığı ile ilgili veriler taranmıştır. Bulgular: Meningomyelosel tanılı 430 hasta çalışmaya dahil edildi. Otuz dört hasta (%7.9) şant enfeksiyonu/menenjit olarak saptandı. Hastalarda kız cinsiyet oranı %52.8 idi. Şant enfeksiyonu/Menenjit olan hastalarda şant enfeksiyonu/menenjit olmayan hastalara göre anne yaşı anlamlı (p<0.05) olarak daha düşüktü. Hidrosefali oranı ve hastane süresi şant enfeksiyonu/menenjit olan hasta grubunda anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05). Çalışmamızda en çok üreyen patojenler Klebsiella Pneumoniae ve Staphylococcus Haemolyticus idi. Tedavide en sık kullanılan antibiyotikler ise Vankomisin ve Meropenem'di. Vakalardan 15 hasta (%3.5) exitus oldu. Şant enfeksiyonu/menenjit olan grupta menenjit olmayan gruba göre mortalite anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05). Sonuç: Meningomyelosellerde şant enfeksiyonu/menenjit olan hastaların, şant enfeksiyonu/menenjit olmayan hastalara göre hastane yatış süresi ve exitus oranı anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Flep kapama yapılan hastalarda ve/veya operasyon zamanı 72 saatten uzun olan hastalarda da hastane yatış süresi daha uzun olduğu saptandı. Ortalama anne yaşı şant enfeksiyonu/menenjit olan grupta anlamlı olarak daha düşük bulundu. En sık üreyen BOS kültür patojeni Klebsiella Pnemoniae'ydı. Hastaların mümkün olan en erken dönemde opere edilmesi, genç yaş gebeliklerin önlenmesi için gerekli planlamaların yapılması ve hastane kaynaklı enfeksiyonları azaltacak tedbirlerin alınması büyük önem taşımaktadır.
Lizozomal depo hastalıklarının klinik, laboratuvar ve moleküler genetik özelliklerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Bu çalışmada, LDH tanısı ile izlenen hastaların klinik, laboratuvar ve moleküler genetik özellikleri geriye dönük olarak incelendi, literatür ile karşılaştırıp, enzim tedavisi alan mukopolisakkaridoz ve Pompe hastalarının tedavi yanıtları değerlendirildi. Çalışmaya 1980-2020 yılları arasında LDH tanısı ve/veya ön tanısı ile izlenen toplam 480 hasta dahil edildi. Hastaların %76,9'u mukopolisakkaridoz, %7,3'ü mukolipidoz, %7,1'i sfingolipidoz, %5'i Pompe hastalığı, %1,3'ü oligosakkaridoz, %1'i sistinozis, %0,83'ü multipl sülfataz eksikliği ve %0,63'ü lipid depo hastalığı tanısı ile takip edilmiştir. Hastaların cinsiyet dağılımı %60,4 erkek, %39,6 kadın şeklindeydi. Tanı yaşı 0-55 yaş arasında değişmekte olup, ortanca 2,2 yıl, ortalama 4,4±7,3 yıl idi. Hastaların %77,4'ünde akrabalık ve %40,7'sinin ailesinde benzer veya başka bir metabolik hastalık öyküsü mevcuttu. Hastalar en sık gelişim geriliği (%30,8), ortopedik sorunlar (%23,7) ve aile öyküsü (%10,3) nedeniyle hasteneye başvurmuşlardı. Hastaların klinik ve laboratuvar değerlendirmelerinde kaba yüz görünümü (%81,2), gelişim geriliği/zihinsel yetersizlik (%63,4), valvüler kapak hastalığı (%58,5), işitme kaybı (%52,5), korneal opasiteler (%41,7), kraniyo-servikal bileşke darlığı (%39,8), tekrarlayan akciğer enfeksiyonları (%36), hepatomegali/splenomegali (%33,5), torakolomber kifoz (%28,5) en sık görülen bulgulardı. Son durum değerlendirildiğinde hastaların %60'ının vefat ettiği tespit edildi. Enzim tedavisi alan MPS'lerde osteoartiküler, kardiyovasküler, nörolojik ve solunum sistemi bulguları tedavi başlama yaşı ve tedavi süresi ile istatistiksel olarak karşılaştırıldığında sadece solunum sistemi bulguları arasında tedavi başlama yaşı açısından istatistiksel olarak negatif yönde anlamlı bir fark görüldü (p=0.035). Tedavi öncesi ve sonrası yürüme testi ortalamaları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark izlenmedi (p=0.185). Enzim tedavisi alan MPS hastalarında osteoartiküler bulgularında iyileşme bildirilmesine karşın boy ve kardiyak bulgularında kötüleşme olduğu görüldü. Pompe hastalarında osteoartiküler, kardiyovasküler, nörolojik ve solunum sistemi bulguları tedavi başlama yaşı ve tedavi süresi ile istatistiksel olarak karşılaştırıldığında anlamlı sonuçlar görülmedi. Enzim tedavisi alan Pompe hastalarında kas ve kalp bulgularında iyileşme görüldü. Sonuç olarak erken tanı ve erken enzim tedavisi başlanması MPS hastalarında solunum sistemi bulgularını ve yıllık boy uzama hızlarını, infantil Pompe hastalarında kas ve kalp bulgularını olumlu yönde etkileyebilir.
Çocukluk çağı kas biyopsilerinin retrospektif analizi ve tanıya katkısının değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: Kas biyopsisi nöromusküler hastalıkların tanısı için kullanılan önemli bir tanı aracıdır. Bu çalışmanın amacı büyük bir pediatrik seride kas biyopsisi yapılan hastaların klinik, laboratuvar ve kas biyopsisi bulgularını ortaya koymak, kas biyopsisinin kliniğe katkısını belirlemek, biyopsi bulgularını klinik ön tanı ve genetik inceleme sonuçlarıyla karşılaştırmaktır. Materyal ve Yöntem: Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Pediatrik ve Perinatal Patoloji Ünitesi'nde Ocak 2011 – Aralık 2020 tarihleri arasında rapor edilen kas biyopsileri retrospektif olarak incelenmiştir. Hastalara ait klinik, laboratuvar bulguları ve demografik bilgiler hastane otomasyon sistemi ve biyopsi raporlarından elde edilmiştir. Hastalar biyopsi tanılarına göre sınıflandırılmış, klinik ve laboratuvar bulgularına göre biyopsinin tanı değeri belirlenmiş, klinik ve genetik tanılarla histopatolojik tanıların uyumu değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmadaki toplam kas biyopsisi sayısı 2242, medyan biyopsi yaşı 4,0 yaştı. Hastaların %73,3'ünde şikayetler beş yaşın altında başlamıştı ve en sık başvuru şikayeti güçsüzlük/gevşeklik idi. Biyopsilerin %45,1'i tanı vermişti. Buna göre en sık saptanan tanı musküler distrofiler (%24,6) idi. Bunu miyopatik değişiklikler (%7), metabolik miyopatiler (%6,2), konjenital miyopatiler (%3,7), nörojenik değişiklikler (%2,3), inflamatuvar miyopatiler (%1,2) ve miyofibriler miyopati (%0,1) takip ediyordu. Biyopsilerin %25,8'inde spesifik olmayan değişiklikler görülmüş, %13,2'si patolojik bulgu göstermemişti. Ayrıca biyopsilerin %11,9'u kesin tanı vermemiş ancak bir tanıya yönlendirmiş, %4'ü tanı için temsili olmayan / yetersiz biyopsi olarak değerlendirilmişti. Hastaların %51,6'sında ön tanı ile biyopsi tanısı uyumluydu. Biyopsilerin %9,2'si ön tanıdan farklı bir tanı vermiş, %39,2'sinde ön tanıyı destekleyen biyopsi bulgusu görülmemişti. Sonuç: Kas biyopsisi nöromusküler hastalıklar için önemli bir tanı aracıdır. Biyopsi bulgularının hastanın klinik, laboratuvar ve genetik sonuçları ile birlikte yorumlanması tanı değerini artırır. Anahtar Kelimeler: nöromusküler hastalık, kas patolojisi, tanısal değer, pediatrik