Etnik kimliklerin sosyal inşası ile şiddet arasındaki ilişki: Ruanda ve Burundi vakalarının karşılaştırmalı bir analizi

Bu çalışma etnik kimliklerin sosyal inşası ile şiddet arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır. Ruanda ve Burundi örnekleri üzerinden şiddet olayları ile ilişkilendirilen kimliklerin inşa edilme biçimleri ve ortaya çıkan çatışmalar tarihsel süreç içerisinde karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Ruanda ve Burundi'de meydana gelen soykırımlara ve diğer şiddet olaylarına sıradan insanların neden kitlesel olarak katılım gösterdiği, kimliklerin inşa edilme mekanizmalarının ortaya çıkarılması ile anlaşılabilir. Bu çalışmada etnik kimliklerin sabit ve değişmez olmadığına, tarihsel ve siyasal şartların değişmesi ile kimliklerin değişip, dönüşebilen ve bu bağlamda yeniden üretilebilen sosyal kategoriler olduğuna inanıldığı için etnik kimlikler ile birlikte diğer kimlik kategorilerine de yer verilmiştir. Ayrıca, etnik kimliklerin tanımı, doğası, işlevi ve nitelikleri hakkında farklı cevaplar veren primordiyalist, araçsalcı ve sosyal inşacı yaklaşımlara yer verilip, sosyal inşacı perspektifin Ruanda ve Burundi'deki etnik kimliklerin dönüşümünü ve ortaya çıkan şiddet olaylarını daha iyi açıkladığı öne sürülmektedir. Sosyal inşacı bir yaklaşım benimsenerek iki ülkedeki etnik kimliklerin ve siyasi yapının dönüşümü sömürge öncesi, sömürge ve sömürge sonrası dönemlere ayrılarak incelenmiştir. Her iki ülkede etnik kimliklerin inşa sürecinde aynı dönüşümlerin yaşanmadığı; siyasi yapının etnik kimlikler üzerindeki etkilerinin farklı olduğu ve dolayısıyla ortaya çıkan şiddet vakalarının benzer olmadığı görülmektedir. Burundi ile karşılaştırıldığında Ruanda'da tarihsel süreçte daha katı, ayrımcı ve dışlayıcı bir etnik kimlik inşasının olduğu, bu inşanın siyasi süreçlerden daha çok etkilendiği ve şiddet vakalarının daha yoğun bir şekilde geliştiği gözlemlenmektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyal inşa, Şiddet, Ruanda, Burundi