Evrensel bakış açısıyla ülkemizde 1930-2010 yılları arasında basılan resimli çocuk kitapları

Bu çalışma 1930 yılından 2010 yılına kadar Türkiye'de basılmış olan resimli çocuk kitaplarındaki resimlemeler ve evrensellikleri ile ilgilidir. Çocuk kitabı resimlemeleri, görsel açıdan, çocuğa uygunlukları, çocuğa neler kazandırdıkları ve resimlemede kullanılan yöntemler yönünden incelenmektedir. Toplumu meydana getiren değerlerin en önemlilerinden biri olan çocuğun okul öncesinde alacağı görsel eğitim onun ve ülkesinin geleceğini belirler. I. Bölümde, çocukluk kavramı evrensel anlamda tanımlandı. Bu tanımlamaya ilk, nerede ve ne zaman gereksinim duyulduğu araştırıldı. Bu kavram, Eğitim Bilimi ve Psikoloji açısından bilişsel gelişim kurallarına göre dört aşamalı yaş gurubu olarak ele alınarak incelendi. Ülkemizde çocukluk kavramının gelişimi; ilk Türk adının konduğu Göktürk Devletinin, Orhun Kitabeleri'nden başlanarak, bugüne kadar gelindi. Çocukta yaş özellikleri, onların bilişsel gelişim evreleri üç ayrı yaş gurubu özellikleri üzerinden araştırıldı. II. Bölümde, çocuk kitabının tanımı ve gelişimi, başlangıç tarihi M.Ö. esas alınarak günümüze kadar gelen dört kültürel süreçte incelendi. İşaretlerle anlaşıp konuşmaya başlayan ilk insanların masalları öncelikle büyüklerin büyüklere anlattıkları masallar olarak belirlendi. İkinci süreç, I.-XV yüzyıl Rönesans ve Matbaanın gelişimi başlığı altında Alman eğitimci Comenius tarafından yayınlanan ilk resimli çocuk kitabı 'Orbis Pictus' un resimlendiği yıllardı. Burada incelenen üçüncü süreç, XVIII. yüzyıl hürriyet ve kazanımların olduğu yıllardır. Bu dönem, ilk çocuğa özgü tasarımların yapılmaya başlandığı, çocuğun önemsenip adam yerine konulmaya başlandığı yıllar olarak önemsenmiş, araştırılmıştır. Dördüncü incelenen süreç; XX. Yüzyıl ise insan haklarına en çok gereksinim duyulan süreç olarak ele alındı. Çocukların, sanat, eğitim ve tarihle daha çok etkileşimli olarak incelendikleri dönemdir. III. Bölümde çocuk kitaplarında temel evrensel öğeler olan dört ana başlık, metin, resimleme, tasarım ve üretim teknikleri olarak incelendi. İncelenen resimlemelerde çocuğa göre özelliklere bakılarak örnekler verildi. IV. Bölümde, ülkemizde Cumhuriyet'in ilanından günümüze, sosyolojik açıdan farklılıklar içeren dört ayrı kültürel dönem ele alındı. Evrensel kültür anlamda bizden daha ileri olan ülkelerin resimli çocuk kitapları, ülkemizdeki resimli çocuk kitapları ile karşılaştırmalı olarak incelendi, sonuca varıldı. Anahtar Kelimeler: Resimli Çocuk Kitabı İllüstrasyonları, illüstrasyon, evrensel, analiz.