Farklı öğretim uygulamalarının fen öğretimi öz yeterlik inançları üzerindeki etkisi: Bir meta analiz çalışması

Bu çalışmanın amacı, farklı öğretim uygulamalarının fen öğretimi öz yeterlik inançları üzerindeki etki büyüklüklerini meta analiz yöntemiyle incelemektir. Bunun için yurt içi ve yurt dışında mevcut çalışmalarla ilgili literatür taraması yapılmıştır. 2000-2018 yılları arasında yapılmış, araştırma problemine uygun ve meta analiz çalışmasına dâhil edilebilecek istatistiksel verilere sahip yüksek lisans tezi, doktora tezi ve makaleler ulusal ve uluslararası veri tabanlarından taranarak incelenmiştir. Literatür taraması sonucunda yurt içi ve yurt dışında konu ile ilgili 276 çalışmaya ulaşılmıştır. Bu çalışmalar içerisinden 81 çalışmanın araştırmaya dâhil edilme ölçütlerini karşıladığı belirlenmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkeni; fen öğretimi öz yeterlik inançlarına ait etki büyüklükleri, bağımsız değişkenleri ise öğretim uygulamaları, çalışma moderatörleri ve cinsiyet olarak belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, farklı öğretim uygulamalarının fen öğretimi öz yeterlik inançları üzerindeki genel etki büyüklüğü değeri 0.782 (%95 Cl, SE=0.065) olarak belirlenmiştir. Bu değer, Cohen ve diğerleri (2007)'nin etki büyüklüğü sınıflandırmasına göre orta düzeyde bir etki düzeyindedir. Bu etki büyüklüğü değerinin yayın yılı, kullanılan ölçek, örneklem büyüklüğü ve uygulama süresi moderatörlerine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede farklılaştığı tespit edilmiştir. Farklı öğretim uygulamalarının öğretmenlerin fen öğretimi öz yeterlik inançları üzerindeki etki büyüklüğü değeri 0.669 (%95 CI, SE=0.145) olarak belirlenmiştir. Bu değer, Cohen ve diğerleri (2007)'nin etki büyüklüğü sınıflandırmasına göre orta düzeyde bir etki düzeyindedir. Bu etki büyüklüğü değerinin çalışma moderatörlerine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede farklılaşmadığı belirlenmiştir. Farklı öğretim uygulamalarının öğretmen adaylarının fen öğretimi öz yeterlik inançları üzerindeki etki büyüklüğü değeri 0.815 (%95 CI, SE=0.073) olarak belirlenmiştir. Bu değer, Cohen ve diğerleri (2007)'nin etki büyüklüğü sınıflandırmasına göre orta düzeyde bir etki düzeyindedir. Bu etki büyüklüğü değerinin kullanılan ölçek, uygulama yapılan ders, örneklem büyüklüğü, uygulama süresi moderatörlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Cinsiyet değişkeninin fen öğretimi öz yeterlik inançları üzerinde etki büyüklüğü değeri ise erkekler lehine 0.062 (%95 CI, SE=0.130) olarak belirlenmiştir. Bu değer, Cohen ve diğerleri (2007)'nin etki büyüklüğü sınıflandırmasına göre önemsiz düzeyde bir etki düzeyindedir. Bu sonuçlar doğrultusunda uygulayıcılara ve araştırmacılara bazı önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Farklı Öğretim Uygulamaları, Fen Öğretimi Öz Yeterlik İnançları, Öz Yeterlik, Etki Büyüklüğü, Meta Analiz