Feminist söylem açısından Türk kadını

ÖZET Yüksek Lisans Tezi FEMİNİST SÖYLEM AÇISINDAN TÜRK KADINI HİLAL MUZOĞLU Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Anabilim Dalı 2004, Sayfa: 63 Osmanlı 1939'da ilan ettiği Tazminat Fermam ile birlikte Avrupa'nın sadece ekonomik açıdan değil sosyal, kültürel ve siyasi alanda da kendisinden daha ileri bir düzeyde olduğunu kabul eder. Bu nedenle Avrupa'nın bu üstünlüklerini yakından takip edebilmek için Batıya öğrenciler göndermeye başlar. Bu öğrenciler Osmanlı'ya geri döndüklerinde Avrupa'nın kültürel hayatını Batılı eserleri tercüme ederek topluma aktarmaya çalışırlar. Böylece bu dönemde Avrupa'da yankı bulan eşitlik, özgürlük ve feminizm gibi fikirler Osmanlı toplumunda yer edinmeye başlar. Bu düşünceler zaman içerisinde Osmanlı toplumunda yayılır ve Türk kadını da bu gelişmelerden etkilenerek kendi haklarını dile getirir. Bu araştırma Türkiye'de feminizmi tarihi süreç içerisinde Türk kadınının sosyal, siyasi ve ekonomik hayatta bulunduğu konumu itibariyle irdelemeyi amaç edinmektedir. Araştırma üç ana bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın birinci bölümünde araştırmanın amacı, konusu ve metodu hakkında bilgi verilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde Batı dünyasında feminizmi ortaya çıkaran sosyal ve kültürel hareketler incelenmiştir.Ayrıca Avrupa'daki modern ve postmodern feminist akımların ne anlama geldiği ortaya çıktıkları tarihi süreç dikkate alınarak gözden geçirilmiştir. VAraştırmanın üçüncü bölümünde ise Türkiye de feminizmin oluşumu ve gelişim aşamaları, tarih süreç dikkate alınarak incelenmiştir. Bu aşama feminizmin Türkiye de fikir olarak gündeme geldiği Tanzimat dönemi ile başlar. Bu dönemde, Osmanlı aydınlan Türk kadınının toplum içinde yer edinebilmesi için eğitilmesi gerektiğini yazılarında dile getirirler. II. Meşrutiyet dönemine gelindiğinde Türk kadınının sosyal konumuyla ilgili farklı ideolojiler (Muhafazakarlar, Batıcılar, Türkçüler) görüş bildirir. Bu görüşlerin buluştukları ortak nokta ise Türk kadınının yıllardır içine saklandığı kabuğunu kırıp çıkması ve medeniyetin gelişmesi için kendisini eğitmesi üzerinde odaklaşır. Cumhuriyet döneminde ise Atatürk Türk kadınına Kurtuluş savaşında gösterdiği başarının ödülü olarak seçme, seçilme hakkım armağan eder. Ayrıca İsviçre Medeni Kanunu'nu kabul ederek çok eşliliği kaldırır. 1950'lerden 1970'lerin ortalarına kadar geçen dönemde ise Türk kadını, kırsal kesimdeki kadınları eğitmek ve bilinçlendirmek için canı gönülden hizmet eder. 1970'lere gelindiğinde ise Türk kadım, fabrikada ve evde gün içerisinde yoğun bir şekilde çalışarak ezilen kadınları baskı altından kurtarmak için onların erkeklerle birlikte sınıf mücadelesine girmelerini ister. 1980 sonrası döneme gelindiğinde ise Türkiye'de feminizm doruk noktasına ulaşır ve kendisini net bir şekilde ifade etmeye başlar. Türk kadını bu dönemde kendisini baskı altına alan ataerkil düzene başkaldırır ve farklı feminist söylemlerde bu sorunu dile getirir. Aynı zamanda bu dönemde ilk defa kadınlar sorunlarını birlikte dile getirmek için örgütlenerek birçok sayıda kadın dernekleri kurarlar ve feminist hareketler gerçekleştirirler. Anahtar Kelimeler: Feminist, ataerkil, eşitlik, özgürlük VI