Ficus lyrata'da indirekt organogenesis yönteminin optimizasyonu

Ficus lyrata, estetik görünüme sahip büyük yapraklarıyla tropikal bölgelerde yaygın bir bitki türüdür. İç mekan bitkisi olarak tercih edilen bu tür, son yıllarda doku kültürü teknikleriyle çoğaltılmaktadır. Doku kültürü, F. lyrata'nın hızlı ve verimli çoğaltılmasına olanak tanırken, genetik özelliklerinin korunmasını da sağlar. Bu yöntem, bitkinin ticari üretimi ve korunması açısından önemli fırsatlar sunmaktadır. Bu araştırma, F. lyrata'nın in vitro şartlarda kallus ve sürgün gelişimi üzerine farklı hormon konsantrasyonları ile kombinasyonlarının etkisini ortaya koymayı amaçlamıştır. Çalışmanın kallus gelişimi denemelerinde, Kinetin, 2iP (6-(γ,γ-Dimetilallylamino)pürin), 2,4-D (2,4-dichlorophenoxyacetic acid) ve IAA (Indole-3-acetic acid) hormonlarının farklı konsantrasyon ve kombinasyonlarını içeren ½ MS besin ortamları kullanılmıştır. Denemelerde kallus yoğunluğu, kallus rengi ve farklılaşmış yapı (kök) parametreleri incelenmiştir. En yüksek kallus yoğunluğu, 2iP (0.5 mg/L) + IAA (0.5 mg/L) içeren besin ortamında gözlenirken, en fazla farklılaşmış yapı (kök) oluşumu, Kinetin (0.5 mg/L) + IAA (0.5 mg/L) içeren besin ortamında kaydedilmiştir. Sürgün rejenerasyonunu incelemek üzere, kalluslar farklı konsantrasyonlarda BA (Benziladenin) içeren ½ MS besin ortamlarına aktarılmış ve kallus yoğunluğu, kallus rengi, kallus yapısı, kallus ağırlığı ve farklılaşmış yapı (sürgün) parametreleri detaylı olarak değerlendirilmiştir. Sonuçlar, sürgün gelişimi ortamında, kallus yoğunluğu, kallus ağırlığı ve farklılaşmış yapı (sürgün) parametreleri açısından en başarılı ortamın 0.5 mg/L BA içeren besin ortamı olduğunu göstermiştir. Kallus yapısı genel olarak orta-sert bir yapı gösterirken, kallus rengi tüm ortamlarda kahverengi ile koyu kahverengi arasında değişiklik göstermiştir. Rejenerasyon sonucunda elde edilen sürgünlerin, köklenme için 1.0 mg/L IBA (Indol-3-Bütirik Asit) içeren ½ MS besin ortamına aktarılması ve ex vitro koşullarda aklimatize edilmesi, başarıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, kallus oluşturma ortamında kullanılan Kinetin, 2iP, 2,4-D ve IAA hormonlarının konsantrasyon ve kombinasyonlarının, sürgün gelişim ortamlarında kullanılan BA'nın konsantrasyonları ile elde edilen kallus ve sürgün gelişim parametreleri üzerinde belirgin bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu tez çalışmasında elde edilen bulgular, F. lyrata'nın in vitro çoğaltılması için etkili protokollerin geliştirilmesine katkı sağlayabilecek önemli bilgiler sunmaktadır.