Fotoğrafik anlatımda sürrealist bakış

Ortaçağda bazı ressamlar öteki dünya ile ilgili resimler yapınca belki de bu fikirlerin nerden geldiği konusunda birçok teori ortaya atılmıştır. Büyük olasılıkla rüyalar bu tip bir başlangıcın ana temalarıydı. Fotoğrafın keşfinden sonraki yıllarda gerçeküstü tavır bu sanat dalında yer buldu. Bu teknik gelişme tüm sanat dünyasını altüst etti. Özellikle modern sanatın fotoğrafla başladığını söylemek yanlış olmaz. Başlangıcından itibaren bir belgeleme aracı olarak görülen fotoğraf aslında resim gibi duygu ve düşünceleri yansıtan bir sanat aracı olmalıydı. Öncü isimler tüm dışavurumlarıyla fotoğrafta da varolan sanat anlayışının izlerini ortaya koydular. Mantık ve düz anlamın olmadığı ruhsal ve çok anlamlı üretimler yaptılar. Dünya düzeninin getirdiği radikal değişikliklerin içinde giderek sanat anlayışı da değişti.20. yüzyılın başında sanat dünyasında ortaya çıkan avangard sanat hareketleri, sanat dünyasının daha önce öngördüğü birçok kavramı altüst etti. Baskılarla sıkışan dünya görüşü terk edilip her bakımdan özgür bir yapı getirilmek istendi. Hem sanat malzemesi hem de içeriği birbirine karıştı. Dada ve gerçeküstü akımlar sanatın özgür yönünü ortaya çıkarmaya çalışan sanat akımlarının başında gelmekteydi. Fotoğraf sanatı da bu akımlar içerisinde çok farklı yönlerde gelişti. Ruhsal ve düşünsel anlamdaki serbestlik savunuldu. Teknik anlamdaki deneysellikler ve özgür dünya görüşlerinin savunulmasına yönelik konular gerçeküstü fotoğrafın temellerini oluşturdu.Avangard dönemde hayat bulan gerçeküstü fotoğraf, postmodern dönemde de devam ediyor. Ancak dönemin getirdiği görsel zenginlik anlamında bazı aşırılıklar fotoğrafta da fantastik biçimde yer buldu. Peki 1920'lerdeki saflık nereye gitti? Postmodern dönem fotoğrafa ve özel olarak gerçeküstü fotoğrafa ne getirdi? Teknolojik gelişmeler ve ideolojik farklılığın getirdiği değişiklikler, yansımalarını sanat dünyasında buldu. Gerçeküstü fotoğraf avangard haliyle olmasa bile uzantısı olan postmodern tavırla ve fantastik dünya görüşleriyle devam ediyor.Sanat akımlarının tümünde olduğu gibi gerçeküstücü akım da Türkiye'de kendisine yer buldu. Avangard dönemde özellikle Avrupa'da yayılan gerçeküstü sanat akımı, ancak bir süre sonra Türk sanatının ilgi alanına girebildi. Gerçeküstücü düşünceyle eser üreten sanatçıların sayısı da yeterli olmadı. Edebiyat ve resim alanındaki nadir örneklere fotoğraf alanındaki ilgi 1970'lerin sonunda eklendi. Toplumsal ve siyasi gelişmeler Türk fotoğrafındaki değişimlerin önemli dayanağı oldu. Belgesel ve kurgusalcılar olarak iki farklı kutupa ayrılan fotoğraf dünyasında kurgusal çalışmalar yapan ve gerçeküstü tavır gösteren bazı sanatçılar ortaya çıktı. Bu sanatçılar kendilerine genel olarak mevcut postmodern dönemde var olan teknik ve içerikleri örnek aldılar.