Futbol hakemlerinin yaşadığı stres faktörlerinin ve nedenlerinin toplumsal cinsiyet açısından incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, futbol hakemlerinin yaşadığı stres faktörlerinin neler olduğunun belirlenmesi ve erkek hakemlerden daha çok kadın hakemleri strese sokan faktörleri belirleyerek bu faktörlerin kadın hakemleri strese sokma nedenlerinin araştırılmasıdır. Günümüzde futbol hakemliği gittikçe popüler olmakta kadınlar tarafından da rağbet görmektedir. Hakemlik, fiziksel bir eylem olmasının yanında zihinsel ve psikolojik yönleri de olan bir eylemdir. Tüm bunlar bir arada düşünüldüğünde hakemlik yapmak birden fazla stres faktörünü de beraberinde getirmektedir. Bunun yanında toplumumuz da kadınların ötekileştirilip özellikle de futbol gibi bir branşta erkeklerin işi olarak görüldüğü noktada kadın hakemlerin çok fazla kabul görmediği de bilinmektedir. Bu nedenle, futbol hakemlerinin yaşadığı stres faktörlerinin toplumsal cinsiyet acısından nedenlerinin neler olduğu ve hangi düzeyde olduğunun incelenmesi gerekmektedir. Tüm bu bilgiler ışığında, 2022-2023 sezonunda aktif olarak hakemlik yapan 511 hakeme futbol hakemlerini strese iten faktörler ölçeği uygulanarak, futbol hakemlerini yaşanılan stres faktörleri belirlenmiştir. Ayrıca bu problemin alt problemleri olan "kadın futbol hakemlerini erkek futbol hakemlerinden daha çok strese sokan faktörler", "kadın futbol hakemlerinin yaşadığı stres faktörlerinin temel nedenleri" ve "erkek futbol hakemlerinin kadın futbol hakemlerinin yaşadığı stres faktörleri hakkındaki görüşleri" de rastgele seçilen 20 hakem ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak detaylı olarak incelenmiştir. Çalışmanın nicel verilerinin sonucunda; hem erkek hem de kadın hakemlerin stres yaşamasına sebep olan ilk üç faktörün "müsabaka günü fiziksel sorun", "güvenliğin yetersiz olması" ve "maçın önemi" olduğu görülmüştür. Çalışmanın nitel kısmında ise kadın hakemlerin erkek hakemlere göre daha fazla yaşadığı stres faktörleri, "seyirci baskısı", "gözlemci varlığı", "oyuncular tarafından sözlü itiraz", "müsabaka günü fiziksel sorun", "yanlış ve hatalı kararlar verme", "trio ile iletişim ve karar problemi yaşama" ve "sahada yanlış yerde bulunma" olarak bulunmuştur. Araştırmanın nicel verilerinden elde edilen sonuçlar ile nitel verilerinden elde edilen sonuçlar karşılaştırıldığında ise gözlemci varlığından rahatsızlık duyma faktörünün hem kadın hem de erkek hakemler için stres faktöründen ziyade motivasyon kaynağına dönüştüğü görülmüştür. Seyirci baskısı, oyuncular tarafından sözlü itiraz, müsabaka günü fiziksel sorun, sahada yanlış yerde bulunma, yanlış ve hatalı kararlar verme ve trio ile iletişim ve karar problemi yaşama faktörleri incelendiğinde ise araştırmanın nicel ve nitel verilerinin örtüştüğü görülmüştür.