Gazâlî düşüncesinde güzel ahlâkın önündeki engeller

Bu çalışmada, Gazâlî gibi İslâm Düşünce Sistemine yön veren bir âlimin, güzel ahlâkın önündeki engellerin neler olduğu konusundaki fikirleri incelenmiştir. Çalışmadaki temel amaç; güzel ahlâkın, karmaşık bir varlık olan insanda hem teorik hem de pratik anlamda var olamamasının sebeplerini ortaya koymak oldu. Gazâlî'nin ahlâk anlayışının temelinde akıl ve vahye uygun olma şartı vardır. O, çirkin ahlâktan önce güzel ahlâkın ne olduğu üzerinde durur. Çalışmada güzel ahlâk ile ilgili olarak Gazâlî'ye ait olan İhyâ'û Ulûmi'd-Dîn adlı eserin III. cildi olan "Mûhlîkât" bölümü üzerine yoğunlaşıldı. Bu bölümde insanın mânevi, ahlâkî yönü, nefsin terbiye edilmesi, yeme içme ve cinsel arzuların kontrol altına alınması, dilin afetleri; öfke, kin ve haset; dünyanın anlamı ve önemi, cimrilik ve mal tutkusu; mevki tutkusu, riya, kibir, kendini beğenmişlik ve gurur konuları ele alındı. Bu konular genel ve özel anlamda iki ana başlık halinde incelendi. Gazâlî'nin çirkin ahlâk ve ona bağlı unsurları kitabın muhtelif yerlerinde ele alması göz önünde bulundurulduğunda bunları güzel ahlâkın önündeki engellerden saydığı rahatça ifade edilebilir. Anahtar Kelimeler: Gazâlî, Güzel Ahlâk, Çirkin Ahlâk, Yaratıcı