Gebelerin doğum öncesi bakım memnuniyetlerinin ve çocukluk çağı aşıları hakkındaki tutumlarının değerlendirilmesi

Amaç: Doğum öncesi bakım, gebelik sürecinin sağlıklı ilerlemesi için kritik bir öneme sahiptir ve bu hizmetlerden memnuniyet, gebelerin sağlık davranışlarını etkileyebilir. Aynı zamanda, annelerin çocukluk çağı aşılarına yönelik tutumları, bebeklerin aşılama oranlarını ve dolayısıyla toplum bağışıklığını belirleyen önemli faktörlerden biridir. Bu çalışma, gebelerin doğum öncesi bakım hizmetlerinden memnuniyet düzeylerini ve çocukluk çağı aşıları ile ilgili tutumlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel tipte bir araştırmadır. Çukurova Üniversitesi Çarkıpare Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne 1 Mayıs 2024 ile 31 Temmuz 2024 tarihleri arasında başvuran 146 okuryazar gebe çalışmamıza dahil edildi. Katılımcılara tarafımızca geliştirilen Sosyodemografik Veri Anketi ile Doğum Öncesi Bakım Memnuniyeti Ölçeği (DÖBMÖ) ve Aşı Tutumları Ölçeği (ATÖ) uygulandı. Bulgular: Çalışmamıza katılan 146 gebenin yaş ortalamaları 29,4±4,1 (medyan: 29) yıl idi. Katılımcıların % 98,6'sı evli, % 68,5'i üniversite mezunu, % 64,4'ünün eşi üniversite mezunu, % 45,2'si çalışmakta, % 97,3'ünün eşi çalışmakta, % 49,3'ünün ilk gebeliği, % 50,7'sinin birden fazla gebeliği olduğu belirlendi. Gebelerin DÖBMÖ puan ortalaması 82,9±15,4 olarak hesaplandı ve yaş, eğitim, eşlerin eğitim ve çalışma durumu ile aylık gelir düzeyinin doğum öncesi bakım memnuniyeti üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı saptandı. İki ve daha fazla gebeliği olanların, DÖBMÖ toplam puanı, Bakım sanatı, Teknik kalite, Ulaşılabilirlik, Fiziksel çevre altölçek puan ortalamalarının ilk gebeliği olanlara göre anlamlı olarak daha düşük olduğu bulundu (p=0,014; p=0,041; p=0,032; p=0,004; p=0,009). Eşleri lisans ve üstü eğitime sahip olanlarda, lise ve altı eğitime sahip olanlara göre ulaşılabilirlik altölçek puan ortalamaları daha yüksek bulundu (p=0,017). Çalışmamıza katılan gebelerin ATÖ puan ortalaması 17,4±3,8 olarak hesaplandı. Gebelerin yaşları ile Aşı Tutumu Ölçeği toplam puanı, Etkinlik ve güvenlik altölçek ve Güven altölçek puanları arasında negatif (ters) yönlü zayıf bir ilişki olduğu saptandı (sırasıyla r=-0,238; r=-0,252; r=-0,163). Gebelerin toplam gebelik sayısı ile Ulaşılabilirlik, Aşı tutumu toplam puanı, Aşının faydaları ve Güven ölçek puanları arasında negatif (ters) yönlü zayıf bir ilişki bulundu (sırasıyla r=-0,182; r=-0,194; r=- 0,227; r=-0,247). Gebelerden çalışanların ATÖ toplam puanı, etkinlik ve güvenlik altölçek puanı ve güven altölçek puanları, çalışmayanlara göre daha düşük bulundu (sırasıyla p=0,035; p=0,044; p=0,048). Lise ve altı eğitim düzeyine sahip gebelerin Etkinlik ve Güvenlik altölçek puan ortalamasının, yüksek lisans ve üstü eğitim düzeyine sahip olanlara göre daha yüksek olduğu tespit edildi (p=0,004). Ayrıca, asgari ücret ve altı gelire sahip olan gebelerde, asgari ücret üstü gelire sahip olanlara kıyasla Etkinlik ve Güvenlik altölçek puan ortalamasının daha yüksek olduğu saptandı (p=0,003). Gebelikte çocukluk çağı aşılarıyla ilgili okuma/araştırma yapan gebelerin Aşı ile Önlenebilir Hastalık Bilinci altölçek puanlarının, okuma yapmayan gebelere göre anlamlı derecede daha düşük olduğu tespit edildi (p=0,005). Çalışmamızda gebelerin doğum öncesi bakım memnuniyetleri ile aşı tutumları arasında doğrudan bir ilişki saptanmadı. Sonuç: Gebelik aşılama kararını olumlu yönde geliştirmede önemli bir fırsattır. Anne ve bebek mortalite ve morbiditesini azaltmaya ve sağlığı güçlendirmeye yönelik çalışmaların yürütüldüğü doğum öncesi bakım hizmetleri kapsamında annelere doğacak çocuklarına yapılacak aşılarla ilgili sağlık profesyonelleri tarafından bizzat veya doğru bilgi kaynaklarına yönlendirmeyle bilgilendirme yapılması sağlanmalıdır.