Glukagon benzeri peptid-1 analoğu Liraglutid'in civciv embriyo modelinde nöral tüp gelişimi üzerine etkisi

İnkretin bazlı glukagon benzeri peptid-1 (GLP-1) reseptör agonistleri tip 2 diyabet ve obezite tedavisinde kullanılır. Pankreasın beta hücrelerinden insülinin salgılanmasını kan şekerine bağımlı bir mekanizma ile arttırır, glukagon sekresyonunu inhibe eder, beta hücresini apoptozisten korur. Gıda alımını ve iştahı azaltırken gastrik boşalmayı geciktirir, kilo verdirir ve sinir sistemi üzerinde koruyucu etki oluşturur. Tez çalışmamızın amacı memelilerde ilk ay gelişimine benzerlikgösteren civciv embriyo modelinde farklı Liraglutid dozlarının nöral tüpe etkilerini araştırmaktır. İzmir Bornova Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsü'nden temin edilen 100 adet 61 ± 5 gr ağırlıkta, spesifik patojen içermeyen 0. gün beyaz, döllenmiş tavuk yumurtaları kullanıldı. Sunulan tez çalışmamız bölümümüz ile Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi kürsüsü ile ortak yapıldı.28 saatlik inkübasyon sabit bir sıcaklık 37.5 ± 0.5°C, nem oranı % 60 - 68 aralığında tutulması ve her 2 saatte bir 45° açıyla otomatik olarak döndürülmesi sağlandı. Her biri 25 yumurtadan oluşan 4 gruba ayrıldı. Liraglutid subblastodermik olarak Hamilton mikro enjektörü ile 3 farklı dozda uygulandı. 48. saatin sonunda tüm yumurtalar açılıp embriyolar çıkarılarak makroskobik, mikroskobik ve histopatolojik olarak değerlendirildi. Çalışmada düşük doz 1.5 µg, orta doz 7.5 µg, yüksek doz 15 µg liraglutid yumurta başı kullanıldı. Kontrol grubu ise sham olarak çalışıldı. Hematoksilen-Eosin ve May-Grünland Giemsa solüsyonu ile boyama yapıldı. 1. grupta 30 µg/kg/1.5 µg/yumurta başı Liraglutid enjeksiyonu sonrası 20 embriyoda nöral tüpün kapalı olduğu (%80), 1 embriyoda nöral tüpün açık olduğu (%4), 1 embriyoda gelişim geriliği olduğu (%4), 1 embriyoda diskin oluşmadığı (%4) ve 2 embriyoda ise açma hatası oluştuğu (%8) baş-kıç ölçümü 660.37 ± 20.98 µm, somit sayısı 15.95 ± 1.43, Hamburger Hamilton skalasına göre 11-12 evre aralığında olduğu, 2. grupta 150 µg/kg/7.5 µg/yumurta başı Liraglutid enjeksiyonu sonrası 19 embriyoda nöral tüpün kapalı olduğu (%76), 3 embriyoda nöral tüpün açık olduğu (%12), 1 embriyoda gelişim geriliği olduğu (%4), 1 embriyoda diskin oluşmadığı (%4) ve 1 embriyoda ise açma hatası oluştuğu (%4) baş-kıç ölçümü 660.20 ± 30.39 µm, somit sayısı 15.45 ± 1.37, Hamburger Hamilton skalasınag öre 11-12 evre aralığında olduğu, 3. grupta 300 µg/kg/15 µg/yumurta başı Liraglutid enjeksiyonu sonrası 19 embriyoda nöral tüpün kapalı olduğu (%76), 3 embriyoda nöral tüpün açık olduğu (%12), 1 embriyoda gelişim geriliği olduğu (%4), 1 embriyoda diskin oluşmadığı (%4) ve 1 embriyoda ise açma hatası oluştuğu (%4) baş-kıç ölçümü 631.62 ± 31.05 µm, somit sayısı 15.50 ± 1.43 Hamburger Hamilton skalasına göre 11-12 evre aralığında olduğu, 4. grup olan sham ise hiçbir işlem yapılmamış olup 21 embriyoda nöral tüpün kapalı olduğu (%84), 1 embriyoda nöral tüpün açık olduğu (%4), 1 embriyoda gelişim geriliği olduğu (%4), 2 embriyoda diskin oluşmadığı (%8) baş-kıç ölçümü 670.50 ± 30.14 µm, somit sayısı 16.27 ± 1.24, Hamburger Hamilton skalasına göre 11-12 evre aralığında olduğu saptandı. Nöral tüp açıklığı, somit sayıları, Hamburger Hamilton evreleri incelenmesinde kontrol grubu ile deney grupları arasındaki doza bağlı farkın istatistiksel olarak anlamlıolmadığı tespit edildi (p>0.05). Baş-kıç uzunlukları ortalaması kontrol grubu (670.50 µm) ile düşük doz (660.37 µm) ve orta doz (660.20 µm) gruplarında benzer iken yüksek doz grubunda 631.62 µm'ye düştüğü ve yüksek doz grubu ile diğer gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi (P<0.05). Sonuç olarak,Liraglutid'in dozları ile nöral tüp açıklığı ve somit sayıları arasında anlamlı bir ilişki saptanmazken baş-kıç ölçümleri arasında farklılıklar saptandı.Liraglutidteratojenik mekanizması net değildir; bu nedenle, daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.