Hâris El-Muhâsibî'nin din eğitimine ilişkin görüşleri

Bu araştırmada Hâris el-Muhâsibî'nin din ve ahlâk eğitimi anlayışı incelenmiştir. Araştırmanın amacı, insan ve insanın iç dünyasını oluşturan kalp, akıl ve nefsin terbiye edilmesi, eylem süreci ve bir bütün olarak insan eğitimini mümkün kılan hususların Muhâsibî özelinde ele alınmasıdır. Bu amaç doğrultusunda veriler öncelikle Muhâsibî'nin kendi eserlerinden hareketle toplanmıştır. Muhâsibî'nin hayatını ele alan tabakât kitapları ve onunla ilgili çalışmalar istifade edilen diğer kaynaklar olmuştur. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde ise betimsel analiz ve içerik analizi tekniklerinden faydalanılmıştır. Sonuç itibariyle Muhâsibî'nin insan eğitimiyle ilgili söylediklerinin, örneğin ahlâkın sağlıklı düşünmedeki belirleyiciliğinin, başta îmân olmak üzere aklî kemâli sağlayan unsurların, temel erdemlerden olmanın yanında başka erdemler için temel vazifesi gören havf, recâ, muhâsebe, murâkabe ve takvâ gibi kavramlar ile eylemin sahîh bir niyetle (ihlâs) icra edilmesine yönelik vurgularının günümüz eğitimine katkıları açısından anlamlı olacağı kanaatine varılmıştır. Araştırmada ayrıca din, ahlâk, tasavvuf, eğitim ve din eğitimi kavramlarının birbirleriyle irtibatını netleştirecek başka çalışmalara ihtiyaç duyulduğu belirtilerek birtakım önerilerde bulunulmuştur.