Helichrysum pamphylicum davis & kupicha türünün fitokimyasal profil ve biyolojik aktivite yönünden incelenmesi

Asteraceae familyasına ait Helichrysum türleri halk arasında diüretik, analjezik, sindirimi kolaylaştırıcı, antioksidan ve hepatoprotektif olarak pek çok terapötik amaçla kullanılmaktadır. Ülkemizde yetişen ve endemik bir tür olan Helichrysum pamphylicum Davis & Kupicha türünün açık çiçekli ve kapalı çiçekli formlarından hazırlanan infüzyon ve dekoksiyonların YBSK-DAD ile analizleri sonucu fitokimyasal içeriklerinde fenolik asitlerden protokateşik asit, kafeik asit, klorojenik asit, para-kumarik asit, ferulik asit, orto-kumarik asit ve trans-sinnamik asit tespit edilmiştir. H. pamphylicum türünün açık çiçekli ve kapalı çiçekli formlarından elde edilen uçucu yağlarının GK ve GK/KS analizi ile majör bileşik olarak asetik asit, γ-muurolen, γ-kadinen, δ-kadinen ve germakren D saptanmıştır. Biyolojik aktivite sonuçlarına göre; H. pamphylicum türünün açık çiçekli ve kapalı çiçekli formlarının infüzyon, dekoksiyon ve uçucu yağlarının makro ve mikro şelatlayıcı yönteme göre iyi düzeyde antioksidan, iyi düzeyde MAO-B, orta düzeyde kolinesteraz, iyi düzeyde MMP-2 inhibitör etkilerinin olduğu saptanmıştır. Ayrıca, yalnızca ekstreler ABTS radikal katyon renksizleştirme ve DPPH serbest radikal süpürücü yönteme göre iyi düzeyde antioksidan, COX-1 ve COX-2 enzim inhibisyon yöntemine göre orta düzeyde antienflamatuvar etki göstermiştir. Spesifik olarak H. pamphylicum çiçekli formlarının dekoksiyonu kuvvetli derecede CD73 enzim inhibisyonu ile antitümöral aktivite göstermiştir. H. pamphylicum açık çiçekli ve kapalı çiçekli formlarının infüzyon, dekoksiyon ve uçucu yağlarının antioksidan, anti-Alzheimer, anti-Parkinson ve antienflamatuvar aktiviteleri bu tez ile ilk kez çalışılmıştır. Anahtar Sözcükler: H. pamphylicum, YBSK-DAD, MAO-B, Kolinesteraz inhibitörü, Antikanser