Hematolojik malignitesi olan hastalarda kanıta dayalı pneumocystis jirovecii enfeksiyon sıklığı ve klinik sonuçların değerlendirilmesi

Amaç: Hematolojik malignitesi olan hastalarda Pneumocystis jirovecii pnömonisi (PJP) önemli bir mortalite sebebi olabilmektedir, bu risk özellikle yoğun kemoterapi, nakil süreçleri ve profilaksi eksiklikleri ile artmaktadır. Bu çalışmanın amacı, hematolojik malignite tanısı ile izlenen hastalarda gelişen akciğer enfeksiyonlarında PJP sıklığını belirlemek ve PJP gelişen olguların klinik sonuçlarını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya 2014–2022 yılları arasında Demiroğlu Bilim Üniversitesi İstanbul Florence Nightingale Hastanesi'nde yatarak veya ayaktan başvuran, hematolojik malignite tanısı ile izlenen ve enfeksiyon kliniği ile başvurmuş bronkoalveoler lavaj (BAL) örneği alınan toplam 282 hasta dahil edilmiştir. Her hastanın yalnızca ilk başvurusu analize alınmıştır. PJP tanısı, klinik radyolojik ve BAL örneklerinde polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) ile konulmuştur. Hastaların demografik verileri, primer hematolojik tanıları, nakil durumları, komorbiditeleri, laboratuvar bulguları, profilaksi kullanımı, enfeksiyonun klinik sonuçları, eşlik eden enfeksiyon etkenleri ve sağkalım verileri değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı yöntemler, tek/çok değişkenli lojistik regresyon ve Kaplan–Meier sağkalım analizi kullanılmıştır. Bulgular: 2014–2022 yılları arasında izlenen 3056 hematolojik malignite hastası arasında yapılan taramada, PJP insidansı %1,3 (n=39) olarak saptanmıştır. Klinik olarak PJP şüphesi ile bronkoskopi yapılarak BAL örneği çalışılan hastalar değerlendirilmiş, toplam 282 hastaya ait veriler incelenmiştir. Bu hastalardan 39'unda (%13,9) BAL örneklerinde PJ-PZR pozitifliği saptanmış, klinik, radyolojik ve olarak doğrulanan bu olgular PJP (+) kabul edilerek tedavi edilmiştir. Demografik özellikler açısından PJP (+) ve PJP (–) saptanan hastalar arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. PJP (+) hastalarda mortalite oranı %20,5 (8/39) olarak saptanmıştır. İki grup arasında yapılan karşılaştırmalarda, PJP (+) hastalarda başvuru anındaki CRP ve LDH düzeyleri anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,05). Hem genel popülasyonda (p=0,037) hem de PJP (+) hasta grubunda (p=0,008), tek değişkenli mortalite analizinde Gram-negatif bakteriyemi varlığı anlamlı bulunmuştur. Tüm hasta popülasyonunda yapılan çok değişkenli lojistik regresyon analizinde, enfeksiyon sonrası mortalite için bağımsız risk faktörleri olarak ileri yaş (OR: 1,032; %95 GA: 1,00–1,06; p=0,038) ve düşük albümin düzeyi (OR: 0,244; %95 GA: 0,10–0,56; p<0,001) saptandı. Ayrıca, hematopoetik kök hücre nakli yapılan olgularda PJP'nin yalnızca erken dönemde değil, ileri takip dönemlerinde de gelişebildiği ve profilaksi altında dahi ortaya çıkabildiği tespit edildi. Sonuç: Çalışmamızda PJP insidansı ve mortalite oranlarının gerek genel popülasyonda gerekse hematopoetik kök hücre nakli yapılan hasta grubunda güncel literatürle uyumlu olduğu görülmüştür. İleri yaş ve düşük albümin düzeyi mortaliteye olumsuz etki eden bağımsız risk faktörleri olarak saptanmıştır. Güncel profilaksi yaklaşımlarına rağmen PJP'nin hematolojik hastalarda halen önemli bir enfeksiyon etkeni olarak ortaya çıkması, henüz netleşmemiş ek risk faktörlerinin varlığına işaret etmektedir. Bu nedenle, daha güçlü kanıtların elde edilebilmesi için çok merkezli, geniş serili ve prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.