Hoca Neş'et Divânı'nda mahallî unsurlar

Tatavlalı Mahremî, Aydınlı Visalî, Edirneli Nazmî ve Bosnalı Sâbit ile başlayıp gelişen "Türkî-i Basît" cereyânı daha sonra "Mahallîleşme" adı altında Nedim ile en iyi dönemini yaşamıştır. Bu çalışmamız 18. yüzyıl şâirlerinden Hoca Neş'et'in Divânı'nda mahallî unsurları tespit etmeye yöneliktir. Neş'et, Nedim sonrası daha da belirginleşen dilde sadeleşme ve halk kültürünün izlerini kendi şiirlerine de yansıtmıştır. Çalışmamıza 15.16. ve 17. yüzyılda ortaya çıkıp gelişen, 18. yüzyılda ise zirve dönemini yaşayan "Mahallîleşme Cereyânı" hakkında bilgiler vererek başladık. Neş'et'in Divânı'nda tespit ettiğimiz mahallî unsurları iki ana bölüm çerçevesinde inceledik. I. Bölüm, "Dil ve Üsluptaki Mahallîleşme Ögeleri", II. Bölüm ise "İçerikteki Mahallî Unsurlar" şeklindedir. Çalışmamızın ilk bölümüne halk içerisinde kullanılan atasözü, deyim ve yerel halk söyleyişlerinin tespiti ve tasnifi ile başladık. Tespit ve tasnif sonrası bulduğumuz atasözü, deyim ve yerel halk söyleyişlerini Divân'dan örnekler vererek ifade etmeye çalıştık. İkinci bölümde ise toplumun gelenek, görenek ve âdetlerini; yaşayış biçimlerini, çeşitli inanış ve davranışlarını, sosyal ve kültürel açıdan tespit ve tasnifler ile şiirlerden örnek vererek açıkladık. Anahtar Kelimeler: 18. Yüzyıl, Hoca Neş'et, Mahallîleşme