Hukuki boyutuyla evrensel hizmet

Devlet kavramının tanımlanmasındaki aslî unsurlardan olan ve çogu kez?devletin islevi?ne denk olarak kabul edilen kamu hizmeti kavramında,özellikle son otuz yıl içinde ciddi bir degisiklik gözlemlenmektedir. AmerikaBirlesik Devletleri'nin liberal ekonomi uygulamaları, küresellesme süreciylebirlikte Avrupa ülkeleri hukuk sistemleri üzerinde kendisini göstermis, özelliklede Avrupa Birligi ile üye devlet hukukları üzerindeki etkisi kaçınılmaz halegelmistir. Avrupa yapılanmasının iktisadi anlayısının kamu hizmetleriüzerindeki ilk etkisi ise kamu hizmetinin klasik kavramlarındaki degisim ileortaya çıkmaktadır.Avrupa Birliginin liberal ilkelere dayalı ve serbest rekabet kurallarınınhâkim oldugu bir ortak pazarın yaratılması amacı, kamu hizmetleri alanınserbest rekabet araçlarına açılması sonucunu dogurmustur. Bu nedenle,Avrupa Birligi, bu amaca görece engel olan kamu hizmeti kavramına kendimevzuatında yer vermemis olup, bu kavram yerine, ?genel ekonomik yararhizmeti?, ?evrensel hizmet? ve ?kamu yükümlülükleri? gibi klasik kamuhizmetlerini hatırlatacak bir takım terimler kullanılmaktadır. Avrupa Birligievrensel hizmete iliskin ilk düzenlemesini, 1987 tarihli Telekomünikasyonalanının serbestlestirilmesine yönelik Yesil Kitap ile yapmıstır. Daha sonrabirçok metinde kendine yer bulan evrensel hizmet kavramı, iç pazarınaltyapısını olusturan telekomünikasyon sektöründe kabul edilmis ve bilgitoplumu saglama amacında oldugu vurgulanmıstır. 1992 tarihli Postahizmetlerine iliskin Komisyon tarafından hazırlanan Yesil Kitap'ta evrenselhizmet, ?Toplulugun bütününde, cografi konumlarından bagımsız olarakherkese ulasılabilir fiyat ve belirli bir kalitede saglanan temel hizmet? olaraktanımlanmıstır.Evrensel hizmet kavramının yasal bir düzenleme ile Türk Hukukundakendine yer bulması ise, 16.6.2005 tarih ve 5639 sayılı Evrensel HizmetinSaglanması ve Bazı Kanunlarda Degisiklik Yapılması Hakkında Kanun ilegerçeklesmistir. Bu düzenlemeyle, telekomünikasyon ve elektronik haberlesmehizmetlerinin evrensel hizmet kapsamına giren ve yerine getirilmesinde maligüçlük bulundugu için isletmeciler tarafından kaçınılan temel hizmetleryükümlülük olarak getirilmistir. Bu yükümlülügün yüksek maliyetler nedeniyleüstlenilmemesini bertaraf etmek amacıyla da bir finansman sistemiöngörülmüstür.Sonuç olarak evrensel hizmet kavramı, gerek Avrupa Birligiuygulamasında gerekse Türkiye'de, serbest piyasa ekonomisine açılan kamuhizmeti alanlarında bir yandan rekabet açısından güvence saglarken, digeryandan da piyasa basarısızlıgı durumuna karsı hizmetten yararlananlarıkoruyucu isleve sahiptir.Anahtar Kelimeler: Kamu hizmeti, Serbestlestirme, Genel Ekonomik YararHizmeti, Telekomünikasyon Hizmetleri, Evrensel Hizmet.