İç Anadolu Bölgesi Nevşehir İl Müzesinde bulunan el sanatları örnekleri üzerine bir araştırma

Araştırma, İç Anadolu Bölgesi Nevşehir İl Müzesi'nde bulunan el sanatları ürünlerini sınıflandırarak; kullanım yeri, malzeme, teknik, renk, bezeme ve kompozisyon şekilleri açısından incelemek, müzelerimizde yer alan ve maddi kültürümüz olan el sanatlarımızın tanıtılmasına katkıda bulunmak üzere plânlanmış ve yürütülmüştür.Bu araştırma; 4 ana bölümden oluşmaktadır. I. ve II. Bölümde araştırmanın kapsamı, yöntemi ile ilgili bilgiler yer almaktadır. III. Bölümde araştırmanın kavramsal çerçevesi, bilgi formları, bulgular ve yorum konularına yer verilmiş, IV. Bölümde ise sonuç ve öneriler yer almaktadır.Araştırma; İç Anadolu Bölgesi'nde bulunan Nevşehir İl Müzesi'nde teşhir edilen el sanatları ürün örnekleriyle sınırlıdır (işleme, örgü, dokuma ve takı örnekleri). Müzede korunan el sanatları ürünlerinden 162 örnek araştırma kapsamına alınmıştır.Nevşehir Müzesinde incelenen etnografik örneklerin belgelendiği ürünlerin fotoğrafları çekilerek; malzeme, teknik, renk ve kompozisyon özellikleri bilgi formları üzerinde analiz edilmiştir.Müzede incelenen işleme örnekleri; havlu, peşkir, uçkur, yatak çarşafı, çevre, yazma, bohça ve kırlenttir. İşlemelerde pamuklu dokuma kumaş kullanıldığı görülmüştür. Tekniklerden hesap işi ve Türk işi tekniği, renklerden yeşil ve mavi, bezemelerden ise bitkisel bezeme yoğun olarak kullanılmıştır. İşlemelerde yoğun olarak pamuk ipliği ve sim iplik kullanıldığı gözlenmiştir.Müzede incelenen Kadın giysilerinden Bindallı, şalvar, salta (ceket)nın zemininde kadife, işlemesinde Maraş (dival) işi kullanıldığı ve bitkisel motiflerin yoğun olarak yer aldığı saptanmıştır. İşlemesinde sim iplik yoğun olarak kullanılmıştır.Müzede incelenen başlık ve takılar grubunda; tepelik, alınlık, fes kancası, saç bağı, gerdanlık, muskalık, yanakdöven, göğüslük, kemer ve kemer kaşı yer almaktadır. Kadın başlıklarının ana malzemesi olan feslerin süslemesinde tepelik ve penezlerin yoğun kullanıldığı görülmüştür. Takılarda ise gümüşün yanı sıra süsleyici malzeme olarak taş yoğun olarak yer almıştır. Kabartma ve taş kakma tekniği ile bu takıların süslendiği ve geometrik bezemenin daha çok kullanıldığı belirlenmiştir.Müzedeki keselerin (para, tütün, tarak ve saat keseleri, para cüzdanı) büyük çoğunluğu tığ örgü tekniği ile yapıldığından, malzeme olarak daha çok pamuk iplik kullanılmıştır. Renklerden yeşil, mavi ve kırmızı keselerde sıkça kullanılırken, bitkisel bezemenin yanında geometrik bezemenin de yoğun olarak kullanıldığı saptanmıştır.Örgü grubunda patik, eldiven ve çorapların yer aldığı görülmüştür. Örgülerin büyük kısmını oluşturan çoraplar beş şiş tekniğiyle ve yün ipliklerle örülmüştür. Çoraplarda beyaz ve yeşil renkleri sıkça kullanılmış, geometrik ve bitkisel motiflerle bezemeli olduğu gözlenmiştir.Dokumalar grubunda yer alan halı, kilim, heybe, çanta, kolan ve dokuma kumaşların genelinde yün ipliği kullanılmış; tekniklerden halı tekniği, renklerden kırmızının yanı sıra siyah, krem rengi, sarı ve mavinin yoğun olarak kullanıldığı gözlenmiştir. Geometrik motiflerle bezeli dokumaların yoğunlukta olduğu belirlenmiştir.Müzede yürütülen çalışmalarda, Nevşehir Müzesinde yer alan bir çok örneğin depolarda korunduğu gözlenmiştir. Etnografik eserler açısından zengin birikimi olan Nevşehir Müzesinin de bir çok müze gibi sergileme alanları yetersizdir.Nevşehir Müzesinde, birçok eserin envanter bilgilerinde eksiklik olduğu gözlenmiştir. Bu alanda bilgilerin hızla güncelleştirilmesi, elektronik ortamda tanıtılması ve sergileme alanlarının düzenlenmesinin gerekliliği gözlenmiştir. Bu alanda araştırma yapan kurum ve kişilere destek verilerek depolarda gün ışığına çıkartılmayı bekleyen birçok eser atıl durumdan kurtarılmalıdır.Anahtar kelimeler: Nevşehir Müzesi, Etnografik Eserler, El sanatları, İşlemeler, Dokumalar, Kadın Giysileri, Keseler, Örücülük, Metal Takı ve Başlıklar