İkinci Dünya Savaşı konjonktüründe Türkiye ekonomisi

ÖZETkinci Dünya Savaşı yıllarında; savaşın başlamasıyla seferberlik havasına girenTürkiye'de, faal nüfusun önemli bir kısmının silah altına alınması ve devlet bütçesinin giderekartan oranının savunma giderlerine ayrılması ile 1940-1945 döneminde Türkiye Cumhuriyetisavaş ekonomisi politikası izlemek zorunda kalmıştır.Başbakan Refik Saydam Hükümeti döneminde kanunlaştırılan ve uygulanan, Başbakan şükrüSaraçoğlu Hükümeti döneminde de uygulamaya devam edilen en önemli iç tedbir,TBMM'nin 18 Ocak 1940'ta kabul ettiği ?Milli Koruma Kanunu''dur.Bu kanun, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetlerine insan gücü eksikliğini çözümlemekiçin, sanayi fabrikalarında üretilen malları değer fiyatını ödemek şartıyla el koyup stoketmek, fabrikalara el koyup işletmek, işçilere mecburû mükellefiyet yüklemek, mallarınfiyatlarını saptamak; mamulleri muayyen usullerle tevzi etmek, mal ihracatında satış şartlarınıtayin etmek, halkın ihtiyaçlarıyla ilgili olarak iktisâdi ve ticarû faaliyette bulunmak üzeredevlet müesseseleri kurmak gibi çok geniş yetkiler vermiştir.Savaş yıllarının getirdiği olağanüstü koşullarda alınan bu tedbirler nedeniyle içpiyasalarda arz ve talebin serbest bir şekilde işlemesinin ve fiyatların buna göre teşekkületmesinin mümkün olamayacağı açıktır. Bu bakımdan bu dönemde iç piyasalarda devletmüdahaleciliği, hatta devlet ticareti büyük ölçüde uygulanmıştır.