İlhan Tarus (insan ve eser)

ÖZET DOKTORA ÖZETİ İLHAN TARUS (İNSAN ve ESER) FATİH ARSLAN FIRAT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ YENİ TÜRK EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2005, SAYFA VIII- 378 ilhan Tarus (1907-1967) Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı içinde hikayeci, romancı ve tiyatro yazarı olarak tanınmıştır, istanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden 1928 yılında mezun olan yazar, çeşitli yerlerde savcı ve hâkimlik yapmıştır. Bu görevinden 1932 yılında ayrıldıktan sonra istanbul ve Ankara'da gazetecilik yapmıştır. En son yaptığı görev, Ankara Adliyesi kütüphane memurluğudur. Edebiyata yazdığı piyeslerle giren Tarus, edebiyatımızda daha çok hikayeci ve romancı olarak tanınır, ilk hikâye kitabı Doktor Monro'nun Mektubu'dur (1938). Daha sonra Tarus'un Hikâyeleri (1947), Apartman (1950), Karınca Yuvası (1952), Ekin iti(1953), Köle Hanı (1954) adlı hikâye kitaplarını yayımlar. Orman (1954) adlı uzun hikâyesi, Ankara'da yayımlanan Halkçı gazetesinde; İki Ağızlı Bıçak (1955) adlı uzun hikâyesi, Son Havadis gazetesinde tefrika olarak yayımlanır. Yazarın bu eserlerinden başka Varlık, Yücel, Türk Dili, Yeditepe, Yedigün, Seçilmiş Hikâyeler gibi dergilerde kalmış birçok hikâyesi bulunmaktadır. Dergilerde kalan bu hikâyeler ve tefrika olarak yayınlanmış romanları bu tez kapsamına alınmış ve incelenmiştir. İlhan Tarus'un ilk romanı Dünya gazetesinde tefrika edilen ve 1950'li yılların Ankarası'ndaki ahlakî çöküntüleri işleyen Samanpazarı (1954)'dır. Bu romanı Yesilkava Savcısı (1954), Var Olmak (1956), Duru Göl (1958), Hükümet Meydanı (1962) ve Vatan Tutkusu (1967) romanları izler. Yazarın ayrıca Zafer gazetesinde tefrika edilen 1980 Yılındayız (1964) ve Yeni Sabah gazetesinde tefrika edilen Kasabanın Ruhu (1957) adlarını taşıyan iki romanı daha bulunmaktadır. Bunlardan Var Olmak, Hükümet Meydanı, Vatan Tutkusu adlı romanları Türk Kurtuluş Savaşı'nı konu alırken Yeşilkaya Savcısı da yazarın kendi hayatından bir kesiti işler. Duru Göl, 1980 Yılındayız, Kasabanın Ruhu adlı romanlarda ise ahlakî ve sosyal konular ele alınır. Yazarın edebiyat dünyasına girdiği ancak az eser verdiği diğer bir yönü de piyes/tiyatro yazarlığıdır. Yazarın adlî konuları ele aldığı Ceza Hâkimi(1940), kendi kurduğu bir dünyada yaşayan bireyin psikolojik durumunu anlattığı Bir Gemi (1942), Ankara'da yaşayan yoksul kesimi işlediği Kazan (1945) ve tarihî bir meseleyi ele aldığı Suavi Efendi (1962) adlı tiyatroları bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: ilhan Tarus, Hikâye.