İlkokul 1. sınıf Türkçe ders kitabının görsel tasarım ögeleri açısından incelenmesi

Eğitim- öğretim kurumlarında eğitimcilerin ders içeriklerini aktarmada, müfredatı uygulama konusunda destek aldığı araçlardan birisi de ders kitaplarıdır. Her ne kadar teknolojinin gelişmesiyle okullarda kullanılan araç-gereçler, materyaller ve içerikler değişime uğrasa bile ders kitapları önemini korumakta ve en çok tercih edilen ders materyali olma özelliğini sürdürmektedir. Okuma ve yazma becerilerinin kazandırılması noktasında Türkçe dersi büyük öneme sahiptir. Türkçe dersinde soyut kavramların somutlaştırılmasını sağlayan görseller de önem kazanmaktadır. İlköğretimin ilk yıllarında somut işlemler döneminde olan çocuklar için içeriğin görsellerle zenginleştirilmesi, dikkat çekme ve öğrenciyi derse güdüleme açısından önem kazanmaktadır. Soyut fikirleri somutlaştırmak için kullanılan görseller; çocukların ilgisini çekerek dikkat sürelerini arttırmaktadır. 1. sınıf yaş grubu için Türkçe metinlere uygun görsellerin kullanılması önem arz etmektedir. Bu çalışmada Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2021-2022 eğitim öğretim döneminde okutulmak üzere hazırlanmış ilkokul 1. sınıf Türkçe ders kitabı görseller açısından incelenmiştir. Bu çalışmada doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Verileri elde etmek için "renk, çizgi, şekil/form ve boyut öğelerini içeren veri toplama materyali hazırlanmıştır. Veri toplama materyalinin geçerliliği için uzman görüşü alınmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır.1.sınıf Türkçe ders kitabına ait 43 adet görsel; ilgili kitaplar, tezler ve makalelerden edinilen bilgilerle desteklenerek yorumlanmıştır. Ders kitaplarında tercih edilen görsellerin çoğunlukla tasarım ögelerine uygun olduğu, bazı görsellerin tasarım öğelerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. 43 adet görselin incelendiği araştırmada çizgi ögesine 32 adet görselde uyulduğu, şekil/form ögesine 38 adet görselde uyulduğu, boyut ögesine 39 adet görselde uyulduğu ve renk ögesine ise 42 adet görselde uyulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buradan yola çıkarak 1. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan görsellerin, görsel tasarım ögelerinden renk, boyut ve şekil/form ögelerine uyum sağladığını söylemek mümkündür. Çalışma sonucunda çizgi ögesine uyum sağlayan görsel sayısının ise daha az olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışma sonucunda ders kitaplarında yer alan görsellerde özellikle çizim konusunda niteliğin artırılması önerilmektedir. Çalışmanın diğer sınıf seviyelerinde de yapılması bu alanda çalışma yapacak araştırmacılara önerilmektedir.