İmam Birgivî'nin tasavvufî görüşleri

XV. ve XVI. yüzyıllar Osmanlı'da tasavvuf alanında cereyan eden tartışmaların yoğun bir şekilde yaşandığı dönemdir. Birgivî bu tartışmaların içerisinde yer alması ve bir takım sûfîlere eleştiriler yöneltmesi sebebiyle tasavvuf karşıtı olarak gösterilmiştir. Osmanlı ulemâsı arasında en fazla tartışılan âlimlerden biri olmasının nedeni Osmanlı'da uzun müddet devam edecek tekke-medrese çatışmalarına sebebiyet verebilecek konuları ele almış olmasıdır. Birgivî eserlerinde şeriata muhalif olan ilham ve keşfi, İslam'ın zâhirine aykırı olan ehl-i tasavvuf olmadıkları halde kendilerini tasavvufa nisbet edenleri eleştirmiş, semâ, raks ve cehrî zikir gibi konular hakkında fakihlerin görüşlerine dayanarak tarîkat ritüellerine karşı çıkmıştır. Tez Birgivî'nin tasavvufî yönünü ele almakta, tartışmalı meseleleri hangi mevkıftan hareketle eleştirdiği ve tasavvufa karşı olup olmadığını araştırmaktadır. Araştırmanın kaynaklarını Birgivî'nin eserleri, özellikle Tarîkatü'l-Muhammediyye ve en önemli şerhlerinden Hadîka ve Berîka oluşturuyor. Birgivî'nin eleştirdiği konular Risâletü'l-Kuşeyrî, Keşfü'l-Mahcûb, İhyâ, Avârif gibi klasik tasavvuf eserlerinde gösteriliyor ve Ehl-i sünnet çizgisinde olan tasavvuf ve tarîkata karşı olmadığı ortaya konulmaya çalışılıyor.