İmmunmodulatuar tedavi alan ve almayan relapsing remitting multipl skleroz hastalarının depresyon, anksiyete ve yorgunluk ölçekleri ile değerlendirilmesi

Multiple skleroz (MS) santral sinir sisteminde ak madde daha fazla olmak üzere, derin gri maddeyi ve kortekside etkileyebilen demiyelinizan plaklarla ve akson hasarıyla karakterize kronik, otoimmün, demiyelinizan, inflamatuar ve nörodejeneratif bir santral sinir sistemi hastalığıdır. MS tanısı esas olarak klinik bir tanıdır, semptom ve bulgularla hastalığın klinik seyri dikkate alınarak tanı konulur. MS tedavisinde; atak tedavisi, koruyucu tedavi, semptomatik tedavi ve rehabilitasyon tedavisi uygulanmaktadır. MS'li hastalarda en sık görülen şikayetlerden biri olan yorgunluk yaklaşık %78 oranında görülmektedir. Ayrıca MS'li bireylerin yaklaşık %80'inde başta anksiyete ve depresyon olmak üzere en az bir ruhsal belirti gözlenmektedir. Çeşitli çalışmalar MS'li hastalarda %34 oranında anksiyete görülme sıklığı rapor etmektedirler. Bu çalışmadaki amaç; MS'de İmmunomodulatuar tedavi alan ve herhangi bir tedavi almayan Relapsing Remitting Multipl Skleroz (RRMS) tanılı hastaların depresyon, anksiyete ve yorgunluk oranlarının ilgili ölçeklerle değerlendirerek bu durumların birbiri ile ilişkisini belirlemek, arkasından MS'de tedavi için kullanılan ilaçların depresyon, anksiyeteyi ve yorgunluğu ne ölçüde etkilediğini araştırmaktır. Çalışmaya McDonald kriterlerine göre MS tanısı konmuş 123 hasta dâhil edilmiştir. Çalışmaya RRMS tanısı konulmuş, son 1 yıldır immunmodulatuar (Finfolimod, Glatiramer Asetat, interferon beta 1a) tedavilerinden herhangi birini alan, EDSS skoru 5' in altında olan RRMS hastaları ile; en az 1 yıldır MS kliniği ve tanısı olup herhangi bir tedavi almayan hastalar dahil edildi. Fingolimod kullanan 30, Glatiramer Asetat kullanan 31, İnterferon-Beta 1-a kullananan 31 ve immunmodulatuar tedavi almayan 31 hasta olmak üzere toplam 123 hasta çalışmaya alındı. Depresyon tanısı için Beck Depresyon Envanteri (BDI) ve Montgomery Asberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği (MADÖ-MADRS), anksiyete tanısı için Beck Anksiyete ölçeği, yorgunluk tanısı için ise Yorgunluk Şiddet Ölçeği (Fatigue Severity Scale-YŞÖ) kullanıldı. Çalışmaya alınan 123 hastanın 49'unda (%39,8) Beck depresyon ölçeği puanına göre depresyon varken, 74 hastada (%60,2) depresyon yoktu. Tedavi almayan hasta grubunda 20 hastada (%64,5) Beck depresyon ölçeği puanına göre depresyon saptanmamışken, 11 hastada (%35,5) depresyon saptandı. Tedavi alan grup ile herhangi bir tedavi almayan grup arasında Beck depresyon ölçeği skoruna göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamadı (p>0,05). Beck depresyon ölçeği skorları ilaç türlerine göre farklılık göstermemekte idi (p=0,391). Anksiyete şiddeti ölçeği ortalama değerleri de ilaç kullanma durumuna göre istatisitksel olarak farksızdı (p>0,05). Anksiyete ortalama değerleri ilaç türlerine göre farklılık göstermemekteydi (p=0,672). Çalışmamızda ilaç tedavisi alan ve herhangi bir tedavi almayan hastalar arasında yorgunluk şiddeti ölçeği değerleri farklılık göstermedi (p>0,05). Yine Yorgunluk şiddet ölçeği skorlarında kullanılan ilaç türleri açısından istatistiksel olarak anlamlık bir farklılık yoktu (p=0,667). Sonuç olarak farklı immunmodulatuar tedaviler alan ve almayan RRMS hastaları karşılaştırıldığında depresyon, yorgunluk, anksiyete semptomları açısından grupların birbirlerinden farklı olmadığı; bu semptomların daha ziyade MS hastalığının süresi ve şiddetiyle ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. MS'de saptanan yorgunluk ve psikiyatrik semptomlar nörolojik semptomlar kadar önemlidir ve hastalığa bütüncül yaklaşmamızı gerektirmektedir. Anahtar kelimeler: Multiple Skleroz, depresyon,anksiyete,yorgunluk