İn Vivo deneysel Alzheimer modelinde aralıklı beslenmeninsemaforinler üzerine etkisi

İN VİVO DENEYSEL ALZHEİMER MODELİNDE ARALIKLI BESLENMENİN SEMAFORİNLER ÜZERİNE ETKİSİ- Toplumdaki sıklığı ve sosyoekonomik yükü giderek artan nörodejeneratif hastalık olan Alzheimer hastalığında (AH), farmakolojik ve diğer tedaviler dışında aralıklı beslenmenin (AB) de faydalı etkileri bilinmektedir (Nicolas & Nolan, 2022). Açlık periyotları arasında serbest yeme şeklinde uygulanan beslenme kalıbı olan AB'nin bu etkisinde nöronal stabilite, nöroplastisite, nörogenez gibi mekanizmaların önemli rolleri vardır (Elias et al., 2023). Perinöral etkileşimlerin ana komponentlerinden olan Semaforinler, hücre-hücre iletişimine aracılık eden extrasellüler sinyal molekülleri ailesidir ve AH patofizyolojisinde önemli rolleri vardır (Quintremil et al., 2019). Bununla birlikte AH'de AB ile indüklenen değişimlerde semaforinlerin etkisi bilinmemektedir. Çalışmamızın ana amacı AH patogenezinde/ AB tedavisinde semaforinlerin etkisini araştırmaktır. Ayrıca maliyet-etkin bir tedavi yöntemi olarak Aralıklı beslenmenin klinik ve günlük pratikte uygulanmasında yol gösterici olmak ve böylece uzun vadede AH kaynaklı ciddi sosyoekonomik yükün azaltılmasına katkı sağlanması hedeflenmiştir. Çalışmamızda sıçanlar 4 gruba (n=8) ayrılmıştır; Kontrol, AB, AH Modeli ve AH Modeli+AB. AH modeli (AHM) oluşturmak için hayvanlara 20 hafta boyunca AlCl3 (50 mg/kg-po [içme suyuna]) ve 10 hafta boyunca D-galaktoz (60 mg/kg/gün-i.p) uygulanmıştır. Ardından modelin doğrulanması amacıyla hayvanlara davranışsal testler (Morris Water Maze, Açık alan testi) ve serum t-tau düzeyi ölçümü yapılmıştır. AB uygulaması için hayvanların beslenmesi 20. Haftadan sonra 3 ay boyunca 8 saate (09.00–17.00/ad libitum) kısıtlanmıştır. Deneyin sonunda davranış ve ELİSA testleri tekrarlanmış ve hayvanlara ait beyin dokularında indirekt immunohistokimya yöntemi ile Sema 3A, Sema-4C, Sema-7A, Nrp1, Nrp2, AchE ve p-Tau düzeyleri tespit edilmiştir. Çalışmamızda AH modelinde davranışsal ve biyokimyasal parametrelere ek olarak p-Tau, AchE, Sema 3A, Nrp 1 gibi AH ilişkili moleküller kontrole göre yüksek düzeyde saptanmış ve bu etkiler aralıklı beslenme tedavisiyle çoğunlukla tersine çevrilmiştir. Sema 4C ve Nrp 2 düzeyleri ise AH modellerinde azalmıştır ancak bunlar üzerinde aralıklı beslenmenin etkisi düşük düzeyde saptanmıştır. Çalışmanın en önemli sonuçlarından biri olarak aralıklı beslenme grubunda immün sistem ile ilişkili Sema 7A düzeylerinin düşük saptanması ise AH tedavisinde nöroinflamatuar/nöroimmün yolakların önemini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Alzheimer Hastalığı, aralıklı beslenme, semaforin, tau, nöropilin,