İşletmelerde etik körlüğün örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisi

İş ortamları çalışanların günlük zamanlarının büyük bir kısmını geçirdiği alanlardır. Çalışanların gün içerisinde genel performanslarını etkileyebilecek çeşitli olaylarla karşılaşması durumunda kuruma olan bağlılığı veya gönüllü olarak artı bir değer katma isteği duyması etkilenebilmektedir. Bununla birlikte, günümüzde iş hayatında etik kavramı ve etiğe gösterilen önem günden güne artmaktadır. Çalışanların, belirli bir pozisyona kabul edilmeden önceki ve gerekli uyumu sağladıktan sonra sergiledikleri bazı davranışlar farklılaşabilmektedir. Bazen, bu değişimler kendiliğinden meydana gelebilmektedir veya çalışanlar bu değişimin farkında olmadan bazı davranışlar sergileyebilmektedir. Etik Körlük, bireylerin farkında olmadan sergiledikleri etik dışı davranış geliştirme durumudur. Etik körlüğü oluşturan üç faktör bulunmaktadır, bunlar; rasyonalizasyon, rutinizasyon ve muğlaklık faktörleridir. Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ise bireylerin içinde bulundukları organizasyon yapısına gönüllü bir biçimde sağlamış olduğu katkılardır. Örgütsel Vatandaşlık Davranışları, yazında çok çeşitli boyutlar kapsamında incelenmiştir. Bu çalışmada etik körlük sebebiyle ortaya çıkma ihtimali bulunan, farkında olmadan meydana gelebilecek davranışların; rasyonalizasyon, rutinizasyon ve muğlaklık faktörlerini göz önünde bulundurarak; örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisi incelenmektedir. Çalışmada örnek olay yöntemi kullanılmıştır. Etik körlüğü ölçmek için katılımcılara etik körlüğün rasyonalizasyon, rutinizasyon ve muğlaklık faktörlerinin her birini ayrı ayrı içeren üç adet örnek olay sunulmuştur. Katılımcıların kendilerini örnek olaydaki ana karakterin yerine koyarak, Aleksic (2017) tarafından geliştirilen etik körlük ölçeği üzerinden uyarlanan yargı cümleleri üzerinden cevap vermeleri istenmiştir. Örgütsel Vatandaşlık Davranışı'nı ölçmek için ise Basım ve Şeşen (2006) tarafından geliştirilen ve geçerliliği test edilen, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı'nın Organ (1988) tarafından tanımlanan özgecilik, sivil erdem, nezaket, vicdanlılık ve sportmenlik boyutlarını inceleyen ölçek kullanılmıştır.