İnovasyon sistemlerinin e ticaret kapasitesi üzerine etkisi kırılgan sekizli ülkeler üzerine bir değerlendirme

Bilgi toplumu kavramı, kendi özgü süreçleri içinde barındıran ve küreselleşme olgusuyla birlikte dinamikleri olan bir yapıyı ifade etmektedir. Ekonomik, sosyal, hukuki ve kültürel alanlarda ülkeler arası ilişkiler değişmiş; uluslararası bağlantılar ve iş birlikleri oluşmuştur. Bu bağlamda, yoğun rekabet ortamı ve teknolojik gelişmeler, geleneksel ilişki biçimlerini dönüştürerek farklı bir şekle evirmiştir. Özellikle bilgi iletişim teknolojisinde yaşanan ilerlemeler, ülkeler arası etkileşimi artırmış ve rekabeti küresel bir boyuta taşımıştır. Bu değişimi takip eden bireyler ve işletmeler, yerel ve uluslararası piyasada rahatça rekabet edebilecek bir güce ulaşmıştır. Bu güce ulaşmalarında en önemli etkenlerden biri, elektronik ticaret sayesinde, sınırları aşarak uluslararası mal ve hizmet piyasasına teknolojiyi kullanarak dahil olabilme imkânıdır. Dijital dünya, üretici ve tüketici kesimlerini herhangi bir fiziksel çaba olmaksızın istedikleri her yerde ve her zaman bir araya getirebilir hale getirmiştir. Böylece piyasalar, elektronik sistemler üzerinden faaliyet gösteren ve tüm dünyayı müşteri potansiyeli olarak gören bir yapıya evrilmiştir. Bu bağlamda, bu dönüşümü etkileyen faktörleri belirlemek önem kazanmıştır. Bu çalışma, 2014-2023 yılları arasında kırılgan sekiz ülke grubunu (Brezilya, Endonezya, Güney Afrika, Hindistan, Türkiye, Arjantin, Rusya, Şili) kapsayarak, e-ticaret hacmini etkileyen faktörleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. İnternet penetrasyonu, mobil kullanım oranı, AR-GE harcamaları, BİT Endeksi ve Küresel İnovasyon Endeksi (GII) gibi temel değişkenlerin e-ticaret üzerindeki etkileri, panel veri analizi yöntemi ile incelenmiştir. Analiz bulguları, internet penetrasyonu ve mobil kullanım oranının e-ticaret hacmini olumlu yönde desteklediğini, buna karşın GII'nin beklenmedik bir şekilde e-ticaret üzerinde uzun vadeli negatif bir etki yarattığını ortaya koymaktadır. Bu durum, bilgi ekonomisinin sürdürülebilir büyüme açısından altyapı ve erişim gereksinimlerini öne çıkarmaktadır. Elde edilen bulgular, kırılgan ekonomilerin bilgi ekonomisine dayalı kalkınmayı desteklemek için dijital altyapı yatırımlarına ve sürdürülebilir inovasyon stratejilerine öncelik vermesi gerektiğini vurgulamaktadır