Irak'taki pulmoner ve ekstrapulmoner tüberkulozlu hastalari için genexpert MTB / RİF ve TB-LAMP teknikleri˙ile mycobacterium tuberculosis bakterisinin izolasyonu ve moleküler tanisi

ÖZET Yüksek Lisans Tezi IRAK'TAK˙I PULMONER VE EKSTRAPULMONER TÜBERKULOZLU HASTALARI ˙IÇ˙IN GENEXPERT MTB / RIF VE TB-LAMP TEKN˙IKLER˙I ˙ILE MYCOBACTER˙IUM TUBERCULOS˙IS BAKTER˙IS˙IN˙IN ˙IZOLASYONU VE MOLEKÜLER TANISI Yehıa Kadhım JABBER BENELLAM Çankırı Karatekin Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü B˙IYOLOJ˙I ANAB˙IL˙IM DALI Danı¸sman: Prof. Dr. Özcan ÖZKAN E¸s Danı¸sman: Dr. Ögr. Üyesi Zahid Saadoun AZ ˘ ˙IZ Tüberküloz (Verem) tüm dünyada hayatı tehdit eden bir enfeksiyon hastalıgı olarak önemli bir ˘ saglık sorunudur. Dünya nüfusunun yakla¸sık %30'u ˘ Mycobacterium tuberculosis ile enfektedir. Dünya Saglık Örgütü (DSÖ) 2020 raporuna göre 2019 yılında yakla¸sık 500.000 ki¸side rifampisine dirençli ˘ tüberküloz geli¸stigini ve bunların %78'inin çoklu ilaca dirençli tüberküloz oldu ˘ gunu bildirilmi¸stir. 2019'da ˘ 10 milyon ki¸si verem hastalıgına yakalandı. Bu nedenle enfeksiyonun erken tanı konulması tedavinin setri ˘ bakımından oldukça önemlidir. Günümüzde Mycobacterium tuberculosis kompleksinin tespiti için DNA bazlı analizlerin geli¸stirilmesi, geleneksel mikroskopi ve kültüre kıyasla duyarlılıgı önemli ölçüde ˘ artırmı¸stır. Bu çalı¸smada da Irak'taki akciger ve akci ˘ ger dı¸sı tübelkülozlu hastalarda Genexpert MTB/RIF ˘ ve TB-LAMP teknikleri ile Mycobacterium tuberculosis izolasyonu ve moleküler tanısının ortaya konulması amaçlanmı¸stır. Irak'ın orta, güney ve batı kesimlerinden Ulusal Solunum Hastalıkları Merkezi'ne ba¸svuran hastalardan 141 adet numune balgam, vücut sıvısı gibi numuler alındı. Numulere rutin aside dirençli basil testi yapıldı. Test sonucunda 58 (54 pulmoner + 4 ekstrapulmoner) numune pozitif olarak belirlendi. Moleküler tanı amaçlı olarak örnekler için Genexpert MTB/RIF ve TB-LAMP teknigi uygulandı. Bu çalı¸smaya dahil edilen ya¸s grupları 6 ile 65 ya¸s arasındadır. Erkekler, 20 (22,22%) ˘ kadınlardan 70 (% 78.77) daha fazla etkilenmi¸stir. Toplam 107 akciger örne ˘ ginden 76 örnek pozitif tanı ˘ konuldu. Ekstrapulmoner 14 örnek pozitif tanı aldı. ˙Iki vakanın rifampin direnci te¸shis edildi. Ayrıca, aynı numunelerin moleküler tanısı TB-LAMP teknigi ile pulmoner tüberküloz için 70 numune pozitif ve ekstra ˘ pulmoner örneklerden de 8 numune pozitif tanı aldı. Çalımanın sonucunda, Genexpert MTB/RIF teknigi˘ tanıda daha özgüllük ve duyarlılıga sahip oldu ˘ gunu göstermi¸stir. ˘ ANAHTAR KEL˙IMELER: Irak, Mycobacterium tuberculosis, Tanı, Moleküler teknik.