İran Beyaz Devrim'i ve etkileri (1963-1979)

İran'da 1925 yılında Pehlevi Hanedanlığının kurulmasından sonra modernleşme anlamında önemli adımlar atılmıştır. Rıza Şah, seküler, milliyetçi ve çağdaş bir ülke meydana getirmek için orduda, devlet kurumlarında ve sosyal hayatta birçok önemli değişiklik yapmıştır. Ancak 1941 yılında babasının yerine tahta geçen Muhammed Rıza Şah'ın ise 1960'lı yıllara kadar önemli değişiklikler yaptığından söz edilemez. İkinci Dünya Savaşı'nın meydana getirdiği iki kutuplu dünyada Muhammed Rıza Şah, Sovyetlerden gelebilecek komünist etkiyi önlemek için Batı bloku ile yakınlaşmıştır. Muhammed Rıza Şah tarafından 1953 yılında Başbakan Musaddık'a yönelik ABD ve İngiliz destekli bir darbe yapılmıştır. Muhammed Rıza Şah hem ABD'nin etkisiyle hem de İran'da kendi gücünü başkent dışında uzak bölgelerde de tahkim edebilmek için bu reformları gerekli görmüştür. 1963 yılında 6 madde olarak halkoyuna sunulan reformlar, daha sonraları birçok alanla ilgili yapılacak reformlarla beraber toplamda 19 madde olarak uygulanmıştır. Şüphesiz yapılan reformların en önemlileri, İran ekonomik, toplumsal ve siyasal hayatında büyük değişiklikler meydana getiren toprak reformu ile kadınlara seçme ve seçilme hakkı veren düzenlemelerdir. Yapılan reformlar, İran'ın ekonomik, toplumsal ve siyasal hayatı üzerinde önemli etkilere sahip olmuştur. Bu reformlar, ekonomik alanda toplumun fakir kesiminin durumunu iyileştirememiş, belli kesimin işine yaramıştır. Reformlar toplumsal olarak ise kırsal kesimlerden büyük şehirlere büyük göçleri meydana getirmiş, şehirlerde gecekondulaşmayı arttırmıştır. Siyasal açıdan ise bu reformlar, 1979'daki İran İslam Devrimi'nin en önemli figürü olan Ayetullah Humeyni'yi siyaset sahnesine çıkarmıştır. Anahtar Kelimeler: Muhammed Rıza Şah, Reform, Değişim, Devrim, Etki.