İskenderun Demir Çelik Fabrikası atıklarına biyoliç uygulaması

Bu çalısmada, skenderun Demir Çelik Fabrikası atık malzemesine biyoliç ve kimyasal liç yöntemleri uygulanmıstır. Biyoliç isleminde kullanılan bakteri (Acidithiobacillus ferrooxidans) DSMZ kültür koleksiyonundan temin edilmistir. Katı oranı, bakteri yogunlugu ve tane boyutunun biyoliç islemi üzerindeki etkileri arastırılmıstır. Her arastırılan parametrede; pH, elektrik iletkenligi (mV), sıcaklık, bakteri sayıları, Fe ve Zn miktarları ölçülmüstür. Kimyasal liç deneylerinde ise ANOVA-Yates test teknigi kullanılarak katı oranı, sıcaklık, tane boyutu ve asit oranının Fe-Zn ekstraksiyonları üzerindeki etkileri arastırılmıstır. Biyoliç isleminde katı oranının artısıyla Fe ve Zn çözünme verimleri düsmüs, bakteri yogunlugu artısı ve tane boyutundaki azalma ile de Fe ve Zn çözünme verimleri artıs göstermistir. Kimyasal liç isleminde sıcaklık ve asit oranının, etkin parametreler oldugu ortaya çıkmıstır. Biyoliç uygulamasında %37 Fe, %35 Zn giderimi/kazanımı, kimyasal liçte ise %51 Fe, %85 Zn giderimi/kazanımı saglanmıstır. Biyoliç isleminde elde edilen reaksiyon hız katsayısı k degerleri, Zn ve Fe için sırasıyla 0.0009, 0.0007 gün-1 olarak tespit edilmistir. Anahtar Kelimeler: Biyoliç, Kimyasal Liç, A. ferrooxidans, Atık