İşverenin hizmet sözleşmesini fesih hakkının toplu iş sözleşmelerinde düzenlenmesi

İşverenin hizmet sözleşmesini fesih hakkı, hukukumuzda çalışma mevzuatı ile düzenlenmiştir. Çalışma mevzuatı, taraflara 'iş hukukunun temel ilkeleri' çerçevesinde bu hakka ilişkin düzenlemeler yapma imkanı da vermektedir. İşverenin hizmet sözleşmesini fesih hakkının taraflarca düzenlenmesi, 'hizmet sözleşmesi' yahut 'toplu iş sözleşmesi' yoluyla olur. İçinde bulunduğumuz ekonomik ve sosyal koşullarda işçi, hizmet sözleşmesinin yapılması sırasında işveren karşısında güçsüz durumdadır. Bu sebeple uygulamada, işverenin fesih hakkına ilişkin düzenlemeler çoğunlukla, işçi tarafında grev hakkı sebebi ile yüksek pazarlık gücüne sahip olan işçi sendikasının bulunduğu, toplu iş sözleşmeleri yoluyla yapılmaktadır. İşverenin fesih hakkına ilişkin toplu iş sözleşmesi hükümleri, esas itibariyle işçiye 'iş güvencesi' sağlamayı hedefler. Bu sebeple, işçiye 'iş güvencesi sağlayan hukuki kurumlarla' doğrudan ilgilidir. İş güvencesi sağlayan hukuki kurumlar, hizmet sözleşmesinin feshi halinde işçi aleyhine doğacak olumsuz sonuçları iki şekilde engellemeye çalışır. Öncelikle, 'iş güvencesi sağlayan caydırıcı hukuki kurumlar1 vasıtasıyla, hizmet sözleşmesinin sürekliliği korunur. Ancak çalışma hayatında hizmet sözleşmesinin sona ermesinin engellenmesi her zaman en doğru çözüm değildir. Bu durumda 'iş güvencesi sağlayan onarıcı hukuki kurumlar* devreye girer. Onarıcı hukuki kurumlar, feshin kaçınılmaz olduğu hallerde işçinin uğrayacağı zararın en hafife indirilmesi amacı ile düzenlenmişlerdir. Bu çerçevede çalışmamızda, 'Hizmet Sözleşmesinin Toplu İş Sözleşmesi İle Düzenlenmesi' başlığı altında, Yargıtay kararlarına da atıflar yapılarak, öncelikle hizmet sözleşmesine genel olarak değinilmiştir. Ardından toplu iş sözleşmesi, hizmet sözleşmesi üzerindeki etkileri dikkate alınarak, iş hukukunun temel ilkeleri ile birleştirilerek incelenmiştir.VI Son bölümde ise, 'İşverenin Hizmet Sözleşmesini Fesih Hakkının Toplu İş Sözleşmesi İle Düzenlenmesi', işverenin fesih hakkına ilişkin yasal düzenlemelerle paralel olarak, iş güvencesi sağlayan hukuki kurumlar dikkate alınarak, bir çok toplu iş sözleşmesinin incelenmesi ile ulaşılan sonuçlar ve bunlardan alınan örneklerle gösterilmeye çalışılmıştır.