İzmir ilinde çalışan aile hekimlerinin klinik uygulamalarında biyopsikososyal yaklaşımı ne ölçüde uyguladıklarının saptanması

Amaç: Biyopsikososyal (BPS) model, bireyin sağlık durumunun biyolojik, psikolojik ve sosyal süreçlerin karmaşık bir bileşimi ile karşılıklı etkileşim içerisinde olduğunu savunur. Aile hekimliğinin temel bakış açısı olmasına rağmen uygulamaya ne ölçüde yansıdığına ilişkin yeterli veri bulunmamaktadır. Bunun önemli nedenlerinden birisi, BPS yaklaşımın klinik pratiğe yansımasını ölçebilecek net ve nesnel ölçütlerin az olması, yeterince bilinmemeleri ve kullanılmamalarıdır. Bu araştırmada aile hekimlerinin klinik pratiklerinde BPS yaklaşımı ne ölçüde uyguladıklarının saptanması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya İzmir ilinde birinci basamakta görev yapan 40 aile hekimi katılmıştır.. Her bir katılımcı, daha önceden iki senaryo üzerine eğitim almış iki simüle hasta ile ardışık olarak iki hasta-hekim görüşmesi yapmıştır. Bu görüşmeler görsel ve işitsel olarak kayıt altına alınmış ve üç araştırmacı tarafından, Margalit ve arkadaşlarının geliştirdikleri, bir ölçek kullanılarak değerlendirilimiştir. Ayrıca katılımcılarda aynı ölçekle kendi görüşmelerini değerlendirmişlerdir. Bulgular: 80 hasta-hekim görüşmesi değerlendirilmiştir. Katılımcı hekimler kendi performanslarını biyopsikososyal olarak, araştırmacılar ise aynı performansları biyomedikal olarak değerlendirmişlerdir (p<0.05). Görüşme tipi olarak daha çok hekim kontrolünde bir yaklaşımın benimsendiği saptanmıştır. Hem katılımcıların hem de araştırmacıların değerlendirmeleri doğrultusunda iki senaryo arasında biyopsikososyal performans açısından fark bulunmamıştır. Toplam görüşme süresi daha uzun olan hekimlerin, diğer hekimlere göre biyopsikosoyal yaklaşıma daha yatkın oldukları saptanmıştır (p<0.05). Sonuç: Birinci basamak hekimleri biyopsikososyal yaklaşım göstermemektedirler. Bunun nedeni eğitim eksikliği olabilir. Bu konudaki farkındalığın artması, tıp fakültesi müfredatında konunun yeterince işlenmesi ve bu konuda yapılacak araştırma ve çalışmalar önümüzdeki yıllarda hekimlerin bakış açısına ışık tutacaktır. Anahtar Kelimeler: Biyopsikosoyal yaklaşım, hasta merkezli klinik yöntem, aile hekimliği