İzmir Yahudilerinin kimlik algılamaları

Kimlik bir kişinin kendini tanımlama şeklidir. Kelime kökenine baktığımız zaman 'kim' soru kökünden geldiğini görürüz. Kimliğimiz kim olduğumuzla ilgilidir. Bize dair her şeyi içine alır. Dilimiz, dinimiz, nereli olduğumuz, cinsiyetimiz kimliğimizi oluşturan ana unsurlardır. Yahudilerin kimliğinde ise ağır basan unsur, cemaat yaşamları sebebiyle dini kimliktir. Çünkü cemaatleri aynı dine sahip olma durumu etrafında birleşmiştir. Yahudiler Osmanlı Devleti'nden de önce Anadolu topraklarında yerleşik hayat yaşamışlardır. Osmanlı Devleti'nde ise diğer yaşadıkları bölgelere nazaran rahat bir yaşam sürmüşlerdir. Zorunlu göçlerinde yönlerini Osmanlı topraklarına çevirmişlerdir. İzmir kenti ise Yahudi cemaati için özel bir anlam taşır. Mesih iddiası ile ortaya çıkan Sabetay Sevi İzmir'de yaşamıştır. Dolayısıyla bu olay en çok İzmir Yahudi cemaatini etkilemiştir. Sevi'nin Mesihlik iddiası ile ortaya çıkışı, ardından iddialarının kanıtlanması isteği üzerine Müslüman olması olayı Yahudi cemaatini derinden etkilemiştir. Osmanlı Devleti'nin topraklarında her zaman rahat bir yaşam sürmüşler, hatta 'ayrıcalıklı azınlık grubu' olarak yaşamışlardır. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçişte ise her azınlığın yerel ve mülki idareyle yaşadığı gibi birtakım sorunlarla karşı karşıya kalmışlardır. Gerek Sevi'den itibaren başlayan kimlik sorunları, gerek Cumhuriyet'e geçiş sırasında ayrıcalıklı konumdan birden düşüşleri bir takım şikayetlere sebep olmuştur. Zaman zaman toplum içerisinde kendilerini saklama gereği ya da topluma kendi değerlerini kabul ettirme girişiminde bulunmuşlardır. Yüzyıllardır İzmir'de yaşayan bu cemaatin İzmir'deki durumunu incelediğimizde İzmir'de birçok kurumları, havraları ve faaliyetleri olduğunu görebiliriz. Sonuç olarak İzmir Yahudilerinin kimlik algılamalarını etkileyen birçok unsuru olduğunu söyleyebiliriz. Sabetay Sevi olayı, başka bölgelerde yaşadıkları göçe zorlayan katliamlar, Osmanlı'daki yaşamları, Cumhuriyete geçiş sırasında ve sonrasında yaşananlar, Ladino, İbranice, Yidiş gibi güncellenemeyen kendilerine ait bir dillerinin olmayışı Yahudilerin kimlik algılamalarının oluşumunda büyük rol oynar.